Literarishe bleter · 1930-10-10 · 41-42 (10.10.1930) · p. Seite 787

זײם 787 ײ$רגן װעט ער אויסצאלן <וים<5 םיהומס, נעלאסן אויסנעדרײט :$ך איר זײן ארוימעזעצטן הארק און איר :#זכגעיצקט, ביז זי איז צוריק אװעק. א נאנצן טןזג דערנאך תאט זים< גערעכנט אויםן ׳שטיעאט װיפק םיװעט איר קוםען פאר די פאר חדשים, נעטראכט װעגן באן- תוצאות און גע׳עריבן א ברױו צו אירם א קרובה, אז זי קומט צו פארן אויןז א שטיקל צײט. זי האט אפיצו אפנע׳טײצט א פאר קא־- טאפא און ארויפנעעטערמ אויף דער טא־עינקע. פא־גאבט האט זי אנגעצונדן רי ראםפן, זיךצוגעלײנטאויף רער קאנאפע און אױ תיכף אײננעדרימרט. אויפנעכאפט האט זי זיך האדכ ביינאכט, מיט א נעשר״. א טויטער ױננערמא;, אין תכריכים און מיט א ׳עװא־ץ ׳טפיציק בעדדר, האט זי אין חרום נע׳טראנן מיט א קאנט׳עיק, געריםן בײ איר תאר פאפמעםװייז און צום םוף איר מיטן נאנצן כוח א זעץ נעטון מיט דער בײנעדנער פו־םט אין פנים. איצט תאט ז־ך אין רי װינקרען נעהע־ט א רודערן אין קנאקן, װי מ־װארט נעפאט־םט אויף זײ מיט צענומענע מרבפ, א־בער די װענט און איבערן פופיט זענען מיט א״רעני־ם גענאנגען אהין-א־ן-צוריק ׳עאטנם, ר־זן, גע־ ב־אבענע געשטארטן מיט ראננע פ־ם א־ן מיט שטעקנם א־ן די הענמ. רע־ קאנא־־ק האט געצװ־ט־םע־ט האםט־ק, הויך, נעפאבעט מיט ב״דע פאיגר, פור מיט דע־ ־ם־רעק פ־ן א זעענדיק בער-ח־... א װינט האט זיך נעיאנט א־בע־ דער ־םטוב, נעקראפט מיט־ט־ר;, רי גרו־םע ־טטויביקע ברעטער פון םארטרוקנטן פ־נופ-בוים האבן זיך ארע צ־- זאמען גע־עאקיט. זיםר איז צונעראפן צום פענםטער. עם אויפנעפרארט און נענומען נ־ך-ניך זיך או־סט־;, װי אויף א־אפצונײן אי] א װאםע־... א באדװעפע, א־ן א ראנג צעבראזן העמד א.־ן מיט א נדויכ, באיין־ און במי צעקראפט אוינ, איז זי פצינק אר־יפנעקראבן מיט בײדע פים א,ייף רער ברעך, האט א רעצטן קוק געטון אין דעד טיף און — זיך אונטערנעטונקט... צו אונזערע לעזער אױ פיל שטעטלער צוריב דעם, װאם די ארטיקע אנענטן זענען ני׳שט פינקטרעך אין ז״ערע צארוננען פאר די ״ריט. ברעמער״, האבן מיר נעמוזט אפ׳שטערן דאם ׳טיקן צו א רײ צײטוננם-אנענטן אין דער פראװינץ. מיר זענען דעריבער נישט שורדיק, װאם םיאיז נישט צו באקומען אין אײניקע פונקטן די ״ריט־ ברעטער״. דער בעםטער אויסװענ: אבאנירט דירעקט פון דער אדמיניםטראציע ״ריט. ברעטעדי (ווארשען די צײט׳טריפט, װעט איד באקומען כםדר אן אפהאלס. איר קאנט אבאנירן די ״ריטערארישע ברעטער״ מיט דער פרעמיע (12 נירדן פאר 3 חדשים), אדער אן דער פרע־ מיע (6 גירדן — םאר 8 חד׳שים). ארםיניםטראציע ״ריטעדארי׳שע ברעטער״ םאדראנ ב. קרעצקין די ב־בריאטעק םון ײדישן װיםנשאםטרעבן אינםטיטוט שפעון דובנאװ געשיכםע םוז חםידיזם (אין דר״ בענד) ארויס םון דדוק דער ער׳גשער באנד דאם דאזיקע נײע װערק םון גרויםן היסםאריקעי, װאם דערש״נט *ו זיין 70־יאריקן געבוירנטאג, איז דער רעזודנואש פון איבער פערגיק יאר זאמלען און *אר׳םן. אין דעם װערק זענען ארײנגעארבעט א שלל אריגינעלע דאק־פענטן, *ום ט״ל אוניקומם אין רשות פון נזחבר, דאם װערק גיט א לעבעדיק בילד פון דער תטידישער באװעגוכג און דעם רעליניעזן קאםף בײ ײדן און א קלארן און ריכםיקע פארשטעלונג װענן דעך שיטח פון חםידות. די ״געשינטע פון חסידיזם״ איז די ערשםע פון דער סעריע מאנא־ גראפיעם, װאם עם לאזט אווים די היססארישע םעקציע פון ״װא. — פרײז סס 8 ניאדן — םארלאנ ב. קלעצקין, װארשע ,ליסעדאדי׳ש^ בלעסער נום (336-37) 41-42 ן םארבוינענע שארםן. דערפון װערט אויף א״נםא? קלאר, אז דןזפ זענען גישט קײן לעבעדיקע, נ#ר הוי?ע מתים, װאם זענען $>רויפ סון רי קברים. דאס הארץ ב?ײבט שטײן, טרערן נעםען זיך גיפן םון אידע אוינן. זי םא?ט אװעק אויםן פנים און צעװײנמ זיך ביטער, — רײסט די תאר פון קאפ און יאםערט שעהן-?אננ אן אויםהער; — טאטע םײנערן טא—טען... אויםגעכאפט דערפון תאט זי זיך מיט א פאדבארנענעם װײט־ק אין חא?ז, םיט אן אפנעטרזקנט פנ־מ אין מיט דער אינעװײניקםטער שװערקײיט פון עמעצן, װאם טדאנט אין זיך א מסוכענע קרענק, א נעשװיריקן אנוװקס, װעגן װע?כן מיװײםט םײ-װי-םײ װוהין ער םירט און םיאיז דערפא־ גנײכער נישט צו דערצ״ק. אינדתיםן איז אנגעפא?ן א םײכטער שגײ, אויף םמאליקע גע?אטעטע דעכער פון שאפעם און שטאלן זענען אומגענאננען נײ-אננעקופענע קראע;, ב״כיקע געװאקקט זיך און געפיקט מיט זײערע שנאבלען אין א ב?עבענעם קויםע;. זים? האט מער נ־שמ געקאנט אויםתאנטן און אפגעשמעלט אויף א װײ?ע אין דער קיך-טיר דעם אקטן?אמען גוי, װאם ברעננט ארויף די טיט?ען עםן. — פאניע — האט זי געזאגט צו איס מיט אן אפנעװוינט טוי? — איך גײ דא אוים... איך בין א פרעפדען... פון דעםאלם אן האט זים? אויפגעהערט שהאםן. די ערשטע טעג האט זי נישט דערצײהט דעם בע?-הביח: נע?ענן נעסט?א;נ אן א״ננעװיקקטע אין איר קא?דרע, נעהערט װי אין רעך קיהער שםוב?ויםט אום א שטיק פאפיר, װאכנדיקערה״ט נעפירט א?אננן ח?וםדיקן װיכוח, אן עקשנותדיקן, װאס רײםט זיך א?עמא? איבער און תויבט זיך אן םונסנײ אויפשטײן םהעגט זי דערפון מ־ט א צעזשומטן סוח און ם;ס ריאר, װאם טוען װיי. דעדנאך איז זי אײנ- מא? שבת-צונאכטפ אװעק צו א נערװן-דאקטאד, נעזעסן אין איר פניושענעם זשאקעט אויף אן איבערגעצוינענעם פאטע?, מיט אײן פום, װאס הערט נישט א־יף צו ציטעדן און אונטערצװוארפן זיך. אויפן סוםימ האט דא טונק? נעברעגט א זשידאנדא?, א הויכער ױננער םעניטש מים א בל״ך פנים, אין א בלויהעך-לוײםן באלאט און םיט ארויפנעקעסטע נאלדיק־אויסגעקראכענע האר, האט איר שװײננדיק נעלויכטן אין די אוינן ארײן, ארויפנעהײגט שװער א האנט אויף איר קני. זײנע בקאםע געזאלצענע אוינן תאבן זיך אײנ- געקוקט אין איד םיט טיפן װ״סנדיקן אומעט אין די קהײנע, פײכטע אבהען. — די פאגי איז זײער-זײער נערװעישן... א שרעק װי נער- װעישו... אן״ ער האט זיך אװעקנעזעצט בײם שרײב-טיש, םיט זארנ פאד-?ײגמ ב״דע הענמ איבערן שטערן און פיאױ שװער נעװען צו װיסן צי טראםמ ער אזוי אדער עד דרימהט. דערנאך האט עד שװ״גנד־ק אננעשריבן א רעצעפט, רערלאננט א פאר קאלטע פינגער או;.אנגע- זאגט?םען־תשס צו קומעןן... צי זי װעט יא תאבן געלד, צי נישט, א?ץ אײנםן... פון דער מעדיצין איז זיסל דעמאלם געשלאםן אזוי, װי זי װאלט נעתאט א םולן שארבן?ײם, זיך נישט ניעקאנט אייפ- רײסן ביז א שטיק אין טאג ארײן. די נאנצע צײס האבן זיך גע- פלאנטערט מתים. זעלנער האבן פארנװײז נעטראנן שװארצע ארונות א־ומגעװיקלט מיט פאסקעס, װי םופרישע קעסטלעך מיט רצועות; װײבער מיט רויטע פאטשײלעם אויף די קעפ האבן םקבר געװען אײנציקע אברים, גענראבן מיט די תענט אין דער ערד און ארויפ- נעװארפן נרודעם, װאם האבן זיםלען נעטראפן נלײך אין פנים, אר״ן אין די האד, װי פלעדערפײז; אין א גרויםעד שװארצער שטוב םיט נידעריקע טישן האט עפעץ אין אן א״זערנעם מערזשער נע- שטויםן מענטשלעכע צײן און אין רער לופט האט זיך ארומנעםראגן עפעם אנגעבלאזנם און פלײשיק-מאוײמדיקס. צומארננם האט זיםל נאך נעטראפן דעם בעל-הבית. ער איז נעשטאנען אין קיך מיט צע- שפרײטע פ־ס, אין א צעקנעפלט בלוי העמד, םיט א נעדיכט בא- װאקםענער ברוםט און אין הויזן, װאם אט-אט פארן זײ א־אפ און לאזן אים איבער אין די תחתונים. זיםל איז ארײן צו אים םיט א צעשויבערמן קאפ, אין דער בארכנטענער האלקע און מיט צעשנורװל- טע שיך אויף די בארוועסע דינע פים. א האלב פנים איז נעװען רויט אפגעלענן, די אנדערע העלפט — נרין. אזוי זעט אפאל אוים א היץ- קראנקער, װאס נעמט אויף זיך די מלבושים. נאך אײדער זיםל האט געעפנט דאס םויל, ־אט יענער א שאקל געטון דעם קאפ, װי אויף נײ;. — נמאם געװארן, א?... אװעק װילט איר, א>י... איז אטי... כימײן צו זאנן;'נישט איר עסט, נישט איר_. אפילו אביסל װאםער דעם קאנאריקן.... ער האט א טאפ נעגזון בײ רער קעשעגע, א ברום נעטיון, או