Literarishe bleter · 1930-10-10 · 41-42 (10.10.1930) · p. Seite 786

4 סרי&ע 3?סםסר 1<ס, (336-37) 41-42, זײם 786 * ארבצ. א די; רעננדג הא׳ם נענוביען םאאן קרום, אננעשטאכן דאס פנים או; די ברעכיע;. װ״ט ערנעץ האט עםעץ נעזוננע; נוײ׳ש און יע־כור א״ א ׳שעה ארום איז זי נעװע; צזריק. א•; דער עם-שטוב איז אויפ; טיים נעעטאנע; א טע5ער םיט פרוכט;, די םרוי איז נע- זעם; ב״פ טיש א־ן א זײדן געפאקט קלײד, א־ננאנןי; אן איבל. אײיז אירע פעטע א־עכ׳ם האב; װײםצעך אפנענגאנצט םנונים פון פאקן. דער בעצ־הבית א־ז אױםנעגאננען אין די װײםע ארבא, דער קאצנער איז נעװען צעקנעפאט, דאם פנים — פײכט או; םיהאט זיך זיםצען נעדוכט, אז םיט איר קוםע; איז איבערנעריםן נעװאר; א הײםער שםועס, א װיבטיקער, א היציקער. דער תויכער, בדײטער פאר׳נזוין האט זיך א שאר נעמון א טדיט אויך הינטעחװײגעכץ, א פינטצ נעטון םיט זײנע װײט־אפנערוקטע אוםזיכערע אוינ; א־ז א זאנ נעטנן צו איר און צו קײנעם נייטט: — א שטוב-זיצערין, א?... .111 אין א״נעם אן אװנט האט זיםצ דערזען אין א שטנב קעננ- א־בע־ אנצינרן צװײ איכט קענן דער נרינער שײן פון א נאז-צאםפ. או־פנעכאפט א פארעניש, א הויב;, א דרײען זיך פון םענטשן אהין-א־ן-צודיק און אן עםענען א פענםטער אין דע.־ םאמ־ער קעאט. עםעץ האט רא־טן שט־א נעװ״נט און םיהאט זיך נעדוערט א םורםאען פ־ן א סך םײאע־. ז־סא האט א־נרערג־ך אראפנעאאזט דעם ראאעט, גיענ־םען נײן א־בער דער שטוב ני׳עט נעװײנאעך הויך אנן צוקאאפן ־ יט רי קנאפא־עם, װי זי װאאט זיך נעשראקן, אז זי הערט נישט די אײנענע טריט. אין ־ענער נאכט האט זיםא אעננער, װי אאעםאא, געאאזט ברענען דעם עאעקטרישן אאמפ פאר איר בעט, א האאב- אויפנ־עזעצטע געא״־ענט דעם דיקן דײטשן יארנאננ, נעהאט אין איר־ע טונקעאע נרויסע אוינן יענע שטרעננקײט און אננעאא־ענע נר״ט- קײט פ.־ן עטעצן, װאם װ״םט, אז עפעם פארבארנט זיך און אאקערט גאר-נאענט און קאן יעדער רגע ארויםשפ־יננען. װיפא םאא ד־ װיעם האבן זיך אאײן אראפנעאאזט און דער זשורנאא האט זיך נע- נומען א־ז־םנא־טשן פון א־רע דארע נעםרוירענע הענט, האט זיך דערהערט א םקדיפ פון םעבא, אן אויבעראופט האס צעציטערט זיך אזוי, װי מיװאאט נעקאאפט םיט א קאיין העםערא אין זײן האאץ און םיהאט א־ם אפגטענטפערט די אײדיקע שיםא אין װאש־טיש. זיםא האט נעװוסט סײ-װי-סײ. אז אין דעם הויז טוען זיך אפ אומרײנע זאכ;, געדעניט אין דעם שט־אן פײפן, װאם מיהערט אאעמאא םון די רערן אין װאנע-ציםער, א כאיםטען און א נארנאען זיך, װי סיװאאט רארטן פארשפארט נעווען א אצניש באשעפעניש, איינע פון ־ענע רוחות, װאם זענען שיכיח נאר א־ן בעדער. אויםנעאאשן האט זי גאר שפעט און אין חשכ־ת צו זיך אאײן און צו נאך עטעצן א זאנ נעטון: — םנע, כיעא שוין הײנט נישט אײנשאאפן... ז־ א־ז פונדעםטװעגן באאד אנטדריםאט געװארן און דערזען זיך א־ן שטעטא. םיא־ז א חגא-טאנ, נאעקער קאיננע;, אין ײד־שע שטובן זענען אאדן צוגעםאבט, םישםעקט םיט עאיאת-דם. איבע־ אגעםען איגט א כמורירע טונקאק״ט, א פארנאכט־שע, װאם האט צ־ טון םיט איקו־-חםה און ם־ט עפעס א ענדערוננ אין ה־םא. ז־, זיםא. האט ז־ך באהאאטן אײפן בוידעם פון זײער הויז א־ן קוקט א־אפ דורך א שפאאט. א־נדרו־סן נייט א פראצעםיע, טד־ט ביי טר־ט און פ־־ע־אעך שװײנ;דיק: נאנצע םהנות פאפן א־ן הויכע קאםקעם ם־ט ב־ייטע בערד און מ־ט באו־ע ׳םטיינער או־ף דעי־ בדוםט, אזעאכע, ־ו־ דע־ חושן און אפוד פון חוםש. כאטש דער הםון-עם א־ז גדו־ם, הערט םען נ־שט ק־ין שאיך. עס רוקן ז־ך פאדבײ — שורות נעא- בע־ד־קע נידעריקע נויים םיט יידישע פנ־מער און מיט טשערקעםישע פאפאבעס אויף ד־ קעפ, קינדער אין װײסע העםדעו־ טראנן נרויםע זיאבער-בא&־צטע טרוםנעס אויף די אקםאען און םיציט זיך אזוי װיא־םטן אאננ אננעצונדענע אאםטערן נאאנצן םאנ־ש און אבאות- ד־ק, הײאיקע ב־אדעד װאקאען זיך. פאוצאיננ קוםט אן א חברה ײח אין ראש-השנהדיקע ק־טאען, א־ן גאאר-נעאײשטע יאיםואקעם א״ ם־ט װײםע בערד, אאננע, ברײטע, װי בײ אפאםטאאן. זײ טראנן הו־כע צאם־ם. צװ־שן זײ נ״ט דער טאםע א־רער, םאיר םופר עד א־ז א־ננאנצן נעא און ער טראנט אננעשפארט אויפן בויך א צאנגע שטאאערנע האק, א סארצײטישדיק-באישטשנדיקע, א נעפוצ6ע, םיט װינקאען א־ז דערפון נעװארן ציטערנדיק-פינםמעראעך, װי זײ װאאטן פאוצא־נג באהאנגען געװארן מיט שפ־נװעבם, אין נרינאעכן שפינא האט זיך געשנ־טן עפעם פ״ע־ד־קס און נאאד־קכ און װיפיא מאג ז־םא האט ז־ך דא־טן אומנעד־כט דעדזע;, האט ז־ זיך דערשראקן, אזש א צ־טע־ נעט־ן. בײם ם״דא איז דאם פנים אויף אײנםאא נע- װא־ן שטײפגעך און ז־ איז צ־נעגאנגען צו דעד קאנאפע םיט אזעאכע טריט, נא״ך װ־ אין א צװ״טן צימער װאאט עםעץ נעװעז און זי היט ז־ך פאר יענעם. זי האט ז־ך אװעקנעזעצט אויף דער םאפע, צוגעאײנט די האנט צום הארץ און עםעצן נעזאנט־: — גאט ם״נער, םיקאן דאך דא םשוגע װערןן... א־ן יענער נאכט א־ז דעד בעא־הבית איננאנצן נישט נעקוםע;. ז־םא האט ב־ז שפעט נעאײענט װעגן עפעס א ריטער, װאס איז נע- פא־ן ק־ין עננאאנד ארו־פגנבענען א געהײםען דאקומענט, אויםנע- שפ־צט די אויערן צד װײטע טריט, װאם װערן דא העכער, דא שט־אעד, װי עםעץ װאאט ז־ך א נאנצע נאכט געדרײט און נעװארט פאר ד־ פענםטעך אין דער שװערער שװײננד־קײט האט זיך נע- דדכט, אז םיװ״נט עםעץ און אז מישפיאט דין אויף א פידא, און װי- פיא םאא דאם מ״דא איז אנטדריםאט נעװאד;, האט עם םיט איר א װארף געטון און ז־ האט זיך אױפנער־םן םיט א אעטיא װי םיװאאט עמעץ ע־שט-נאר א ,־עד נעטון הויך םאםע פאר איד בעט. צו- םארננס א־נדעדפר־ א־ז דער בעא-הבית געקופען א־ינער אאײ;, נעװען אנגעטון א־ן א םאנטא פון א װײםאעכן געװאנט םיט א נדויםן פו- טערנעם קאאנע־ און ער האט מ־ט זיך ארײגנעברעננט א שטיק װינטער און ׳הײם־שקײט. ער האט פאראײנט די הענט אויף הינטן, ־ורכגעקוקט יעדעם װינקעאע א־ן נעטענהט: — פש־יק־ע, אך םיװערמ צוגעגעם;, א?... א־ר האט דא קײנעם נ־שט א־ן ײא־שע, א?... ז־םא האט געעפנט דאם מויא צו ענטפעד;, נאר דער בעא- הבית האט נישט אפגעװאדט, גענאנגען װײטער םיט א מענצא, דוי אינררויםן װאאט שוין נעװען טיף אין װינטער און א נרויפעי פראםט, א־ז אײעק א־ן שאאף-צ־םעד און דאדטן גענדםען פארען זיך אױם דער קאײנעד קאםע, מיט צעשפ־י־טע פים אין םיט דער פאר- זיכט־קער אנגעבויננקײט, װי כעת םיטוט עפעס א־ן א בינשטאק. א־ועק א־ז ע־ שט־אערהײט, אן א גוטן טאג; אפנ־ם דערװײא אינ- נאנצן פא־נעםן, אז אין זײן אפגעאאזענער דירה דרײט זיך אדום א פ־עםדע־ מענטש ם־ט א בײנערנער צוננ פון נישט ארויםגערעדמע י״ד א־ן ם־ט א פנים שאטנס, םאטע, אעננאעכע, װאם קאעבן זיך אן אין אאנגע, א״דיקע אװנטן און באײבן שוין אזוי הענגען. נאך ־עם םאא א־ז ער ערשט געקונ־נן א־ן טענ ארום, שבת-צדנאכטס. פאר א־ם א־ז בר״טאעך ארײנגעקומען א פױי ־ א נידעריקע, א ר־קאעכע, א־ן א פאקענעס מאנטא און אין א בדײטן הוט אויפן קאפ. דאם טעמפ-אױמגעהאקטע, װײם-נעפודערטע פנים םיט דער פאר- ־־םענע־ נאז תאט געשם״באט םיט דע־ אפנאדע־־שער הנאה פון א בעא-הב־תטע, װאם דא־ף שפ־אן די ראא פון א נאסט. ז־םא האט דע־קאנט א־־ קוא, א־ז דויט;עװא־ן א־בע־ די או־ע־ן. דערבעא-הב־ת א־ז נאכנענאנגען ם־ט דער אפנעאאזנק־יט פון אן עאטעדן מענטש, װאם םוז ז־ך;אבשאעפן נאך א ־ונגערן פון ז־ך א־ן עםעצנס שט־בן. ער האט אנגעקוקט ־אם מײדא פדעםד און זײטיק. — א־ד האט הײנט װ־כאדניע, א? — א־ז אט... מ־רן דא באייבן... איר קאנט אײך דודכנייז, א?... א־ן אנהויב האט זיםא נישט פאר׳םטאנען, דעדנאך א־ז א" געװא־ז עננ א־ן האאז און זי האט נענוםען אונטע׳־או־פן או־ף צור־ק אזו־ א־־םטע־איש, אז די פױי האט ז־ך א כאפ נעט־ן ם־ט דער הענטשתע בײם ם,״א... דע׳־נאך א־ז ז־םא נענ־אננע; א־אפ א׳־־ף ט־נקא-באיו־בטענע טירעפ, א־־־ם פז;: ״ך-ער און שט־ין נעבאיבן פא־ א ־יאננע־;אם ם־ט א־יזעדנע דאםטערן א־ן ב־־דע זײט;. א;עפ*א האט ז־ :עהאט דערבײ—אז זי א־ז אראפ א־ן א ט־פן קעאע־ א־ן א ם־ן א־נטערע־ד־שער שטאט, װאם איז באאד געבויט אזוי, אז דע־ באיק זאא נישט האבן קײן אנהאאטעניש. אויטאםאביאן מיט׳ צעבא־ש־טשעטע אוינן זענען ד־־כנעפא־ן שטיא און :־ך-װאקאענדיק ז־ך, װ־ זײ װאאטן ז־ך דורכנעגנבעט, םענטשן זענען נעגאננען ש־- טע.ך ע׳־נםט-ש־ו־־ננד־ק, האבן נ־שט-א־מקוקנדיק-ז־ך נעטרעטן פא•־ ז־ך; פא־:—־ט זיך ע־נעץ צװישן דע־ נעשאאםענער שורה הויכע, טינקזד׳ע ־ז־־זע־ א־ן זענען צו-נ־שט געװארן. זיםא האט או־פנעהו־בן ־עם קאאנע־ פון א־־ פאושענעם זשאקעט, פאד־טטעקט ד־ הענט א־ן די