Literarishe bleter · 1930-10-10 · 41-42 (10.10.1930) · p. Seite 785

1זײס 1785 4?'ס*רןר'90 1X0893 ״ן (336-37) 41-42 ץ גערט א נײ שטײנצ צו מײז. אין שיאף-צימער איז נעבן בעט נע- שטאנען א רןצײנע נעשצאםעגע קאםע, װאם האט אויסנעזען װי אן אײזערן איױועצע. ערנעץ האט זיר גע-װאצגערט א פודצע מיט נישט-אויסגעצערמע םצעשצעך און א •טאהיע ׳םמוציקע פארפעטםטע קארטן, זיםא האט אצץ אננערירט, אומנעקוקט זיך, װי זי װאאט זי- בער נעװע;, אז םיזענען רא םאראן נאך טירן צי באהאיטענע חדרים. נעםונען האט זי סוח-כי-סוך א גרויםן ״שטשאטי• און א יאתאננ םון אן איטן דײטשן זשורנאי מיט דינע, נריניעכע ביעטער. דער ױרויםן איז נעװען א נעיביעך-רעננריקער, די םענםטע־ פון דער צװײטער זײמ זענען ארויס אויף א ברײטן הויר, עפעס א םמאייקן, באשטעיט געדיבט מיט קאמערן אין סאיז דא נע- װאקסן אן אײנציקער בוים, אן אויםנעקרומטער מיט דער שיטערער, אייםגעק־אכענער קרוין איבעתעבויגן םאמע איבערן שװארצן מיםט- קאסטן. די רינשטאקן זענען רא געװען באשפריצט מיט קאיך, םיזענען א־־מנעגאננען צװײ כיבים, גרו־ע, קוריאטע װי שעפםן, און ם־האט ז־ך צװישן זײ נעפיאנטערט א יעװארצע הון. א יאננע נויע. װי א דדאננ, מיט נרויםע ביאמ־קע פ־ם, איז זײ נאבנעגאננען װ• א פאסטוך, מיט חשד נעקוקט אויף הינטערװײיעכץ און איעמא' צעשרינן זיך מ־ט א הײזעריק מענעריש קוי: — אדא, נא-נא, אראן דוידזש, בא זאב־עןן...*) די ערשטע עטיעכע טענ. ז־םי ניו־בט ז־ך איײן נ־שט, אז ז־ איז אין װא־יטע און אז זי האט א שטעיע, איץ א־ום איר יעאקיט זיך נאך, װי א־ן װאנא;, און איע עטיעכע יעעה כאפאיט ז־ א שװערע אונמערװעג־שע מידקײט, אז סיװערט א— אזיכ פינסטער א־ן קאפ און די קניען בריעכן זיך אונטעך ז• פאיט אװעק, יגייאפט אפ הייצערן שעהן-יאננ, שט״ט פיוצי־ננ או־ץ מיט זאמד־קע םים א״ין נעמט זיך פארען ניך און מיט פאדשפעטיקטעד אײיעניש. צװישן אײן שיאף און דעם אנרערן האט זי פונדעםטװיעגן אויסנעװאשן עט- יעכע פאדיאנעם, ארומנעװישט ד־ טירן, זײער פארזיבטיק ארומ־ נעפוצוט דאם האיץ םון טעיעפאן א־ן קא־ידאר. רער בעי-הבית פיענט אנקייננען א־ן רער ט־ר שפעט בײנאכט און וױפיי מאי זי איז א־ם גענאנגען עפענען, תאט זי כאננ ארומנעביאנדושעט א האיב- נאקיעטע, אננעשטוים; זיך א־ן טירן, געטשאפעט בארװעס, מ־ט אן אויסנעצו־נענער ביינדער תאנט אין חשכות, װי ד־ װענט װאיטן זיך אפגערוקט. נעקומען איז ער איעמאי מיט עפעס א םרו־, דאס מײדי האט דערנאך נעהעחט א שטיק• צי־ט פון א־ר פינםטער שט־בי װײטע, צונעדושעטע רײד, אפנעהאיטע, מירע, װאם קומען, דוכט ז־ך, איעמאי םון אן אנדער זײט און מ־שן זיך א־־ם מיטן אײנענעס חיומריקן שמועם. ער׳עט רעס פערטן טאנ האט זי ז־ך אויפנעכאפט מיטן געפיי, אז זי איז הײנטיקיע נאכט זיך אויסנעשיאפן םאד איע ציים־;, נעשפירט א זאוטק״ט אין גומען און עפעם פון עמעצ;, װאכ א־ז דאפ ערשטע מאי אויפנעשטאנען איננאנצן קיאד נאך א יאננעד היצ־קער קרענק. ר־ נרויםע טיטיען מיט עסנװאת, װעיכע אן איטער נו־ ברעננט ־עדן טאנ אדו־■־ אהער פון נעװעיבי, זענען גע- ־וען כמעט נישיט נערירט, אין דער גרויסער שטוב א־ז רעד קאנארעק נעשטאנען או־פן ררעטי שט״ך פאתי־װעהײ װי א הייצערנעך זיםי האט אים א־נרערגיך נעטוישט דאס װאסעך מ־ט א האר- נאדי אים א שטא־ך געטון א־ן עקי, נעזע;, אז ע־ יעבט א־ן צו זיך איײן אזאנ נעטון: — םנען זיך דאס אננעשיאפן אב־םי!.״ זי האט אינדערגיך נענוםען אפשיײין קארטאפי, געטון איץ ט־ט א םאדנער אײיעניש, װי זי װאיט זיך שטיארק נע־אגט■ א׳װעיר צוג־ין, אר־מנעטענציט םון שטוב צו שטוב, װ־ איץ װאיט א־ר אויף אײנטאי נעװארן ה״מישעך נעתאט א טונקעיע אנוננ, אז באיד װעט עסעץ אנקיאפן. נאר אז קרומ־ע שאטנם האבן אננעהויבן קריכן איבער װענט און קר״צן זיך, װ־ יענע-װעיט־שע גע־עטאיטן און ד־ שטייקײט האט נענומען שארכן א־ן ד־ אײעדן, זענען בײם מײרי אויף אײנמאי די אוינן נעװאדן נרו־סע א־ן צעעפנכ/ װ־ ז־ ײאיט דערזען עפעם אזוינם, או־ף װעיכן ז־ האט ב־ז איצט םארגעסן ז־ך אומצוק־קן. זי האט אינדעדג־ך נענומען אדאפילאזן ראיעטן, אנ־ נעצונדן איע יאםפן. דער איטער נרו־-אפביאק־רטער קאנארעק האט פין דער העיער הויט א צװיטשער געטון, אננענײנט דאס ק־עפי א־ן א זײט, ,ױי ער זאי זיך א״נהארכן אין א װײט־עך םורותריקע־ שארכער־י, אזעיכער, ײאם םיהע־ן ביױז באשעפענ־שן פא־ן ט־־ט, די שײן איז נעװען א :רעלע א שװאדציעך-ביענד־קע א־ן ד־ *) קום צו, װײל כיײעד דערהרגענעז״ עיטעקטריש יעםפי האט זיך אננעצונרן, א הויכער ברײטער פאר- שוין, א נענאצטעך אן עיטערעך םיט נרויע תאר אויוי די שיײםן און םיט א מאפםיש פנים האט זיך אין איר אײגנעקוקט. דער מעכ- טיקער קאפ זײנעד איז נעװען םונקי-רויט, װי אפגעקאכט, םון דער קיײגער צעפיעטשטעו־ גאז תאבן ארויפנעשטארט צװײ בינטיעך האר. ער האט נעסראנן געבייםיטע צעסרעטענע שטעק-שיך א ריפםן רעקי אויםן נראבן שפיציקן בויך און עפעם א פאר װײסיעכע צײנענע הויזן. זײגע קיײנע װײט-אפנערוקטע חיבנע אויגן האבן אויף איר נעפינטצט אי נײנעריק א־ נישט דערקאנענדיק, װי ער װאיט זי אין דער םינסטער אננענומען פאר אן אנדעדעך דער ארוים- געזעצמער קאחק זײגער תאט זיך אײננעבויגן צו איר קוי־צזיכטיק און פארמעסמעריש — װאס-זשע זאגט איך א? א קוי האט ער נעהאט א שװערס, א תויים, אז זיםי האט ז־ך אזש אפגעשאקצט. זיסי תאט אגנעהויבן דערצײין, זיך אװעקגעזעצט דער פארשוין האט זיך זײטיק צונעבו־נן, אנגעג״גט זײנע יאננע הא- דיקע אויערן, װי א דאקמאך — סון יאטפעיע, א? און אן עריעכע זענט איך א׳ דא דארף םען שטענדיק זיצן אין שטובן ביויז אײנמאי אין צװײ װאכן״.שבת- צינאכטם... דעו־ פארשוין טיט ד־ ברײטע םעמע פיײצעם האט אװעקנע- טשאעפעט ערגעץ אין א דריטן צימעך זיך יאנג נעזוימוט, צורילר נעקומען א צעפינטיטעך מיט א נאכהעננענד־קער מארדע, װי עד זאי תאבן פאר איר א שיעכטע בשורה, מיט א גרויםן א״זערנעם שייסי אין דער יינקער תאגט. ער תאט אים א ררײ נעטון אויםן פיגגעך אװעקנעיײגט אויפן טיש. — א־ך האב דא נישט קײנעם און בין אײנער איײן... עםן װעט םען אײך ארויפברעננען פון נעװעיבי און דער פרענט זאי שטענדיק שטעקן... פו־ייש קאגט אירף — רוסיש, פויייש און... — כימײן... קיאפט עמעץ: — רער איטער איז נישטאן... ארעמעיײט... בעםער מ־ענטםעדט אינגאנצן נישט... באנד־טן... ער תאט ארו־סנענומען סון בוזעם א קיײן גאטיץ-ביכעיע. צוגעשסעיט עם צום סאמע אויג, און ם׳תאט זיך געדוכט, אז ער איז אזוי אסטדר־מיט נעװארן שטײענדיקעדהײט. בײם פענםטער תאט פיוצייננ זיך צעצײ־טשערט א קאנאו־עק אין א שטײני. זיסי תאמ א קוק נעטון ארויס, דערזען אונטער זיך א טיפן שװארצן נאםן הויף םיט דרײ ביינדע נישט נעטינקעװעטע טויערן און א שטיקי רויטן היסי, א צעגאםענעם, א צעפיאקערטן, װי פון א נאענטער שרפה. פון ערנעץ האבן זיך דערטראנן שטיקער פון פאר- שטיקטע נעשו־ײען, די ווענט האבן טויב אפנעברומט, א־ן קי״נע פארקראטעװעטע פענםטעריעך הויך קעננאיבער האבן אויפנע- שײנם ייבצזיעך, צוריק זיך םאריאשן אין האיז האט נעקרעיט, װ־ פון א באהאצטענעם דױך דער בעי-תבית האט צונענומען איר פאס. אװעקנעשמעצט זיך מיט צעשפרײטע םיס, יאננ און מיט אפש־אצנ- ריקער םבינות נעביעטערט דארטן מיט זײנע נראבע ם־ננער און ־צו- נעשאקיט פאמעיעך דעם קאפ, מיט אויפגעהויבענע ברעמען, װי ער װאיט פארוים זיכער נעװע;, אז פון דאנען קאן םען םײ-װי-םײ גארנישט רערװיסן ױך״ — זיסיא, א? ־אמפעיע, הע? גו, כימײן: מיקאן פרװון... נײט ברעגנט די זאכן... .11 בײם אויספאקן צומא־נגם דאם קײשי, האט ראם מײדי זיך דערסאנט, אז זי האט פארגעםן םיטצונעמען רי רעצעפט פון נע- שטארבענעם דאקטאר גרושטזשינםקיס רפואה, װאס זי האט גענומען יארן-יאנג בעת םיפיעגט אױ־ װערן שװאך ב״ם הארץ, דאס ביסי רוסישע און העברעישע ביכעך װאם זי האט איבערנעיאזט פאר ז־ך צום י״ענען אין דער פרעמר און דעם גרויםן העםט מ־ט ד־ שװארצע ניאנציקע טאײיען, װו םישט״ט באשריבן אין רראבנע א־תױתיעך ד־ נעשיכטע פון איר יעבן א־ן דער םוטערס טויט זי האט באיר נענגמען ארומגײן אייף אירע הויבע שמײםיעכע פ־ס איבער די שטובן, זוכן אוגטער בעטן און אין יײדיקע שופיעדעך איז נענאננען צו עטיעכע מאי פון א״ן צימער אינם אנדערן מ־ט דעל נײגעריקײט םון קינדישע צײטן צו פוסטע דירות און צו חורבה. אין דער נרױסער קיך םיט דער קאסיאנער פאדיאנע האט זיך נעװאי-