Literarishe bleter · 1930-10-10 · 41-42 (10.10.1930) · p. Seite 777

כ 777' *41-42 (336-37) ישעד^דיישע 3?עסעד ג?ע ••־; נעװױנב אנצורופ; ״ד• קר־פה״; ױ באזעצצ ז*ך א•; קא£ א•; װאהשט אײט ביפרעבוױיז אבעד אנב״ט״ד;, א•; פאדױאנדרב• זייעױ עקױבטענ־ן א־; א 'ב־עקיעבע־ ״אטעדנ״ג•. װאב אזו־נט, רנדטר, ביאבט אוכזגריקרעך אב־הב ב״טד.;, דעב אויסנעצ־יבגט; חז;, בײט ז״ן װײב און ק־נדעח׳ — דװקא זיי; נדױבער דעדפארנ, נאך װערכ; ביהאב א יבפ־ר נעבו; בײ איב א נ־שטיקער, אובבאדײבנדיקער געדאנק פאד; א״ניצראפ;: ״װאב װארט נעװעז, ־וע; א־ך פא־ר־- ד־ יבט־טע״״ (״פו; יב־עק״). ־־ נינצ־קײט פ•; א פאטעד א־ן זײן אײדרקײט רגבי ז־ינע טעבטעד א־; א״; טאט־ענט נאב; טו־ב פו; זײעי בדטעד, — האקט א־ב אפ פ•; ז־־ן װײטע־ד־ק טענהעך רעב; א•; פא־טיטפט א־ב או־־ א פײנרעבע־ אײנזאטק־־ט (״א־ן זיך״). יעי טדאנ־זב פון ״נה ־אזנפערדב הערד; — א•; ארע זענעז טע־ א־ע־ װײניקעד טדאג״ב — ־ואקבט אװב פ•; א פ־נטעיע. פ•; א קר״נעב אוטבאד״טנד־ק; נעדאנק, א פדאזע; אפטטאר דעדנעטב ע־ ױך פ•; א קרײנע ט־בפא־יטטענדענ״ט צװ״ב; צװ״ בזענטיב;, װאב טע; קען ׳ט.״; טער קײנטאר נ־שט—נ״ן■ — ,ןאיעע ני•״״ אפנהא־צ־ק״ט, אן א־טװיבט־פעי־ באהארטענעד טײ; אװ אפטטאר א; אנהויב פו; א ראנכע־ ד־אטע, װאב ענד־קט ז־ך ט־ט טױט אדע־ ט־ט טיבונעת. און אט ד־ טענטיטן אץ טענטשערעך, װאב באװענ; ױך א•; ־ונה ־אזנפערדב דע־צ״ױננע;, זענע;, עפעב א״•־ א טא־נעב א־פ;, בטעט איע ב־ט־ע, א-טדר״בט, ט־ט באתארטענע בװנות או; ה־נטע־-נע־אנקע;, אפטטאר א־טבאוױבט פאד ז״ ארײ;. ז״ע־ע טע״״״ב זע:ע; ק־עטאר :״בט קײ; דעזורטאט פון זײער װ־ר;, :א־ פ■*; צ• רהבע־ב, •ואב די־בט ז־ך פר־צר־:: אפ פו; ז״עדע ־בװאבע בא־אקטעד; א•; באפערט ז״ צ• הא;־רע;. אין ב־ז דעביארב ר״ד; ז״, לייד;, אפטטאר רעכע־רעך א•; א; א ־עוב זי;, ברויז צוהב א־ט- א:טיעראב:ק״ט א•; ט.א:גר א־; װיר;, אבע־ נ״עט ציריב ניטבקײט, '*'"ל גוײ *ן* ן** י ײײ,״ יייייי^י•.^* א•; ב״דע פאה דא־ז טען זײ; אקט״ו. און *י:ה ױאזנפערדב הערדן זע:ע; פאב״וע טע;טיע;; דעד ד־בטע־ אגעד פאדנעטט ז־ך ק״נטאר;״בט צ• נעבן ז־ינע ט־פ; פא־ ױך נופא, איץ װאב ע־ קען זאנ; צ• עטעצנב באדאקטע-בט־ק: ״ע־ א־ז געװע; א װײרע־ א•; א נ־- טע־ טענטיב״ ןא־ע־ ע־ ױט אז א״בעדרעבע בטנ־בן, א•; דעטאלב, װע; ע־ •ו״זט ז״ או;ז א־; ז״; פאב־רע, בארייבט; פי; דע־ א״נ;־ ט״טרעבע־ ־אזנפעי—יטער י־בט, זע;ע; ז״ יטײ; בטעט הד־ קדאנק, הנב א•; דעד ע־יטטע־ שטא־־ע, אבעד ט־ט איע ױבע־ע טענדענצ; א•■־־ עקבפאנב־ע א•; ־ע־ב״ א־ז ב־א־ צ־ באטע־ק;. אז הנב דע־ דאז־קע־ צ־נאננ צ• טענטב•; א-ז ז״ע־ א נ־כטערע־, א־ז ײ:ה דאזנפער־ ברי :״בט נ־בטע־, הנב :״טט אוטעט־ב פא־־אט ע־ ױך א•; ז״ן א-ט־;־בטע־ק״ט אט ־ע־צ״יט א•״־ א; עבט ע־נא־פא״ט; א־פ;, װ־ ב״ א פא־פארק װע־ט נעבױרן א טי—י אײה װערב; דעב טא:ב פא־- ׳טטאדבענע־ ב־—עד האט פא־; ט״ט בטעט א־ײפנעצװוננע; ז״; :אכדע; א•; ז־־; אײבזע; ן״:אך א־ב״). אט דע־צ־־רט עד וױדעד א; א-טה״טיעבע געיט־בטע פ־ן א י־ד;, ײאב א־ז ז־ך פיוצר־נג טיודה. אז ע- האט א־נטע־נעצ־נה :״; יטטוב צ-י־ב דע־ תא־וה צ■ נערט. א•; דע־ב״ פארב־עכט צ־ב ט״ט א צ־ו״ט; ״ד;, א ׳טב;, או;, צוד־ק־ ק־טענד־ר פו; קאטא־נע. פא־טיטפט עד ז־ך יא״־ א״ביקע־ יטטיט־ ק״ט, —ז ־ע־ טײט רייזט א־ב :״טט א״ב פ•; ז״;ע •ביד־ב. ־ע־ב״ ט־ז טע; צ־נעב;, אז ד־ע־ ד־בטע־ האט א וװנדעדרעך נעפ־ר צ• בא- רע— דע־יט״נ־נגע;, ב־ט״אצ־עב, ט״טע קענ:יטטא;ד; א•; זײ א־בע־- צוגעב; א־; רעיעדיקע נע-טטאיטן. אט ׳ט־י־ע־ט עי־ א טר״עי-ק; יטבת א•; א יטטעטי בעת א״;עד א בארעבאב א-ז פי־צי־ננ נע־ יטטא־ב;: ״האב; פ־ד בע־־־קע, װאבעד־קע ־־־; א־ו־בנעט־א;; פו; יטטוב א יא:נ;, ־ו־־ב; טת; או; :ע־א׳בט האט זיך. אז צוזאטען און א־י:- צ״ט־ק ט־ט; טת האט טע; פ•; יטט־ב א־ו־בגע-ט־אנ; א יטבת, װאב א־ז;עבט; ..א״ננעפאי;״, א•; א־צט האט טען א—בנעטדאנ; ױ־;;••־. א•; א״גענע א•; נאענטע פ־;ב פא־יטטא־בענעב טאנעי האב; א״בגעזע;. װ• :אענטע טח־תנ־ב פ־:ב פא־יטטא־בענעב יטבת״. (״א פא־־טטע־טע־ יטבת״ו. פ-;ר,ט אז״ ׳ט־רדע־ט ע־ א; עפ־־עט-ע א•; יטטעטי ט־ט א טאד;ע־ א־נטענבװוע־ פאנטאױע יטפ-ט ז• ךעד ד־בטע׳-;או ט—ט ב״ ט—ט, װי ױ אנטוױקיט ױך, יטטעיט ױך איפ א״.•־ א װיירע, פא־ט־אבט ז־ך א•; ד״״בט וױדע־ א;; ע־ יטפ-ט זי נאך ט־ט ד• חויט־ב, װ• עפעב א טטיט־ת—ק;, ױבט׳בא־; פענאטע;, װאב האט ױך א׳־״ננעד־ב; צװ״ט; טענטיט; או; פדעסט א״ז ק־ב; נאב; אנ־עי■;. א ׳ט־רדעדונג פו; ד־בטעדב נעבודט-׳טיטעטר, װוה•; ער ק*טט צו :״;;אב; חו׳דב; פו; דע׳ד ׳װעיט-טרחמה א־; טדעפט עב ״א־נגאנצ; פא־- װ־בט א׳־; פא־׳װאקסן טיט אוטקרו־ט. ״ט־ט יטנ״-װ״בק״ט איץ א״ד ר־כט׳־ק־יט חאט ו־ר א־בע־ טיץ קאפ אדודכגעטדאנ; א ראנגעד ׳טפ־נװעבב, ט־ט זײדענעד קרא־- ק״ט־ אץ ז״דננראג׳ז ז־ך נעיט־ב-ט אץ ר־כטיקז רופט-ר״ב... װ־ א; א״בנעראיטענעד זץ-יטט׳־אר, ־ואב קעז ז־ך ציב ה־טל נ״טיט דעדהו־ב; אץ װאב קע; אויך דע־ ע-־ד;״טט פאה. צװ״ט; עדד-תי־ב; אץ רו־טע־; היטל אץ ד״נע־ דורכױכט־קע׳ר לופט תאט דאב יטפ־:- װעבב נעיטװעבט, װי א שרעננערע קעפרד־ק אץ װײדרד־ק ז־ך בא- װעגט... קעפל אהע־ װי־דר אהץ, געטאפט רופט אץ ר־כט״קײט, װ־ פא־בראנדזיטעט, װ־ עפעב געז׳וכט, קאקעט״ט אהץ-אהע־״ אץ אט זעבטו זיך ארום, אז דער ד־בטעד א־ז בטעט תט־ד פ־נבטע־ ט־ט דעב טא־נעב ײ־ױער־ק; אקאדד, ײאב פא־ענד־קט •עדע דע־צײרוננ זיי:ע — אפטטאר טיט; טוי׳ט, — דע״־טאנט ע־ דעב ׳טט׳־רעד; פיר טער רעליגיעז; ד״ט׳טץ ד־רקע. אבעד •ו:.ה ־או;- פערד דערדריקט טיט זיץ פא־צװ״פרוננ, ט־ט זיץ אױבזיכטראױק״ט, טיט זיץ יא׳״ט פא־ דעב ביטבאר פץ ז״נע ארע נעיבטאיט; קע; טעז אננעטע; דעב זק;, אץ אײ:ע פץ ױנה ראזנפעלב טעדקװ־רדיקב- טע א־ז טידויעריקבטע :אװער;, װערכעד ה״בט זיך אייך אץ א פ־נבטע-־ע־ װ־נטע־-נאכט פץ א״װ;, כד• א ק־ק צו טץ א־ן קעטע־ר צ־ א ק־אנקע־ גא;ז, פא־יעיטט דא־ט; :״טט װימדיק דאב יצט־קי א;נעצו;דע;ע קץ אץ היאנט אץ;״טט נעפ־נענד־ק צו׳—ק די י״ד ב-ץ יטטעב א׳ץ נרעזע־, פאיט ער אוב טײט .£־; יט׳־עק אץ פץ קערט אץ פץ דע־ טא־נע־ א־טח״טיעכע׳ד פי־נר-פאטיטע־״ פץ דע־ נובבעי־ כזעכז. (״װאב א־ז ט־ט; אלט; נעװאר;״). — נאנצע נאװערע א־ז, עפעב או־־ א טאדנעב אופ;, פיר ט־ט פר־נר-קראפעד״, װאב אבאצ־אצ —_• ז־ך ט־ט; אנזאנ פ׳ץ טײט דע־ אר׳טע־ האט ױך א״פנעכאפט, װי־ר א־ב האט ז־ך געד״עדט, אז ע־ דאט דעידהעדט א קראפ ט־ט ד־ פהנר.אטת, אז פץ קאטי—, וױ עב זענע; ד־ גע:ז געזעב;, אץ צװ־יב; ױי ד־ ק־אנקע גא:ז, האט ע־ ד ע ב פ א ט ׳ב פ,־; פ י ־ נל : ־ ׳ב ט ג ע ק ־א: ט ה ע ר;״. דאב ניט ךעד ד־בטע־ אר״; צו, װא—ב אריץ ט־סטעד־עז. אר־ץ א־בעד- געיעדאק; אץ פא־טיפט אץ װײטע טונקערע אנ־ננע;. אװ י. ־אז:- פערדס דאך דאציאנאר־בט״ב. אץ או־ב טע; קע; ,־עד; װעג; עפעב אזוינב, װי א; אנטו־- ׳בוננ, ב״ב ר״ענע; ױנה ־אזנפערדב נאװעמ — איז עב טאקע דאב, װאב א־ך האב :א־ ׳װאב דעדטאנט. טיט ז״; או־בעדנעװײנרעבע־ פילבארקײט פא־ די קלענבטע פב־באראנ־׳בע װ־ב־אצ־עב — פא׳ד- נוצט ער א טאבע רייד, כד• זי־ צ׳• פא־ענטפעדן אץ זײ אדו־בצ•- בדעננע; אוץ־ דער ריבט־קע־ יביץ אזי־, אז טע; זאר זע;, אז ־א א־ז, חר־רה, נ־׳בטא קיץ יבום א־טנאט־דרעכב. ע־ ראזט ז־ך אײפ; ײענ פץ אנאר־ז, װאב פא־טדוקנט דעב פ׳־״ב; קװאר פו; עטפ־נ־ונגע;, אץ אנ־בטאט זײ צו טאכן הערע־, טאכט ע׳ר זײ ט״רטאר :אך טונ- קערעך טע; האט דעב אײנדרוק, ־ו־ טען װאלט נעיבטאנעז אץ א פ־נסטערער הייר, יױ דעי ד־כטעד בי־צט אוי־ ארע טאר טיט זיינע װ־יבע א־טהײטיעבע דעפרעקב;, אבעד טאבט נ״בט ר־כטיק. א־ך טיץ, אז בױי כר בופ האנדרט ז־ך דא;״בט במ־ז אץ ר״נע קינבטרע־״טע עפעקט;,;א־ אץ דעד נ״בט-נאנצקײט פץ דעב ד־כטע׳־ב װערט-באנעב. װא־יב ױ;ה דאזנפערד באצ־ט ז־ך צ• דע־ װעאט נ״ב׳ט ד־וקא װי א ק־נבטרעך פא־קעיט. זערטן :אך א ייד־- יטער דיבטע־ װאב זאר טיט אוא פ־״קייט, אן יבוב ט־י־א פא־; ״•אד; פץ ױי;ע װערק, רעד; װענ; ארעדרײ פ־אנ;, װאב האב; רחרי־ טץ ניישט קיץ יבײבות טיט ־ע־ ״׳־ײנע־ קינבט״. א־־בה, ױ:ה דאזנ- פערד נעהע־ צ• ד־ יע־ײבעך ׳װאב היטץ ז־ך נ־ש,ט יבטאדק ט־ט ױיע־ יבפ־אך, האב; נ״בט קיץ טו׳־א פאי־ פערע־; אץ בט־ר. אץ פ־מ זיך בכרי אץ ז״ער א־בע׳ט צו נעדעבט, צ• הײט״ט אץ צ• בא- יט״ד;, כ־• צ• טאב; א פעט״ט פ•; דעד פא־ב, דאב טאקע א־ז ד־ ב־בה, װאב טױ־ נעפינע; ב״ א־ב אזײ פ־ר דע־צ״רוננע;, װאב פא־- באפ; או;ז ט־ט זײע־ פיב׳טות, א; דעב ט־נ־בט; ב־ט; פץ ״ריט־ע- ־אטו־״ אץ ־עי־פא־ ראז; א־בע־ ז״;ע פב־כאראנ״בע אנאריז; אזיא טאדנעב ־ויבב אץ דעדפא־ קע; ע־ פאדיבאפ; טײרטאר אזא ײײט־ק, װאס דע־טאנט אינז א; דעב ־וס״ב;. א־ב ג״בטיק-נאענטץ אנדדע־עװ, תנב יענע־ א־ז נעװע; אױ־ פ־אברעטאט״ב, פױאפ־יב א׳ץ פוי ט־ט ב־״טץ זיבעבט. א טא־נע־ גידר הע:נט א־בער; רעב; פץ ־. ־אזנפעלדב העיד;,־ עב איז עפעב א טץ ט״ײראנ״בע אד״נטייבוננ, װאב טא־ז ב״