Literarishe bleter · 1930-10-10 · 41-42 (10.10.1930) · p. Seite 774

^?יסרנז״אדיחנח 25773*1 011,(336-37) 41-42 ״זײס 774 גענאננען איז ,\ונלט״ אפילו פ>>' א נידעריקן באצא?ם.יװי< אי; קע; דע־ דירעקטאריאט בײם *דטיסטן-פאדײן זיך דאזן אויף דעפ ׳םװע,- אבעי זיכערן ■טעאטע־-װעג׳■ ״ר דאדפן װענן דעם הערן פון די א;'• פ־דע־ אבעד נ״צט :א־ העדן, נאי א״ך זיך איבעדצײנן ד.י,-ך טע־בים. א:;, דוכט זיך, אז םיאיז א־בעדיק עפ צז דעדװייז;: דאפ ב;•• פעדע יידישע טעאטעד האמ נ״סט װײניקער אױםזיכט; אזיה טאטעדיעל; ע־פאלנ װי די נארישע ײאכאד״קעם. דאס װ״כ; ז״עד נוט די ארטיםט; גזפא. אי; די נרעסעךע ״״עע פןן םןילן ״•״ א נ־זיסעד יי־״בע־ כאפעלקערוננ איז 8; א־י_• ייך״״״ טעאטעד; נדאד טיט א ד״נער; רעפעדטזא־ בײ א נוטע־ .־עז•;״ אזן בײ א גזט; אדמיםטיש; אנסאטבי או; טאקע ד• עדפאינ; פ■; דעד ״■ווירנעד טדזפע״ או; פז; די בעםעדע קינס-טרעדייכע קארעק- טיװ; איז א באװייז. אז; אזיב אפילו בײ געװיםע פאדלוםט;, בװז דעד דירעקטאריאט -טענדיק געב; די בכורת דעם קינסטיערי׳ט; טעאטעך װײל אזיב אפייו דער ארמיסמז־פא־ײ; איז א פראפעםיאנעלע אראניזא- ציע, אבעד דער עצם טהזת ב׳ו; טעאטעך װי פז; ר׳טעדאט־.־, א־ז א קינםטרערישעך קזרמזדערעך און דעד אדטיסטן-פאדײן װע; ע־ זועדט דע־ אנפ־־עד פזן טעאטער טראנט עד ד־ אח־ױת פא־ ז״; קינםטרע־״טע־ ׳טלמות. דאפ ־א־־ געדענקען דער דירעקטאדיאמ, און ז־ך נייטט ראז;;״; א״פ; װעג פו; רײכטע־; װידערשטאנך דער דירעקטאדיאט, װיבאלד עד האט צז זאגן או־י עטרעכע ט־יפעם, מוז ׳טוי; נרײך פון אנתז־ב א; ־באפ; אדזם זיך א דעפער- טזאר-בױרא הן פא־ אדינינערע און ה; פאד איבערנעזעצטע פיעפעכ טע; קא; נ־׳טט ז־צ; טיט פאררעגטע הענט ביז מ־װעמ קונזען טיט א פיעםע, נאד טידאדף די פ־עםע זזכ;, באשטער;, אויםנעפונע;. ט־אד־ ק־טע; א־; פא־ב־נדונג םיט די יידייבע אמע־יקאנ״טע יע־ײבער, נ״טט װא־ט; ביז עט׳עץ יטטוניט אדיבעד פון דאדט א פיעםע ט ־א־יי נאכפארנ; נאך דער אהנעמײנער בינע, — דײמשעך תוס־שע־ פ־אנצ״ז״טעך ענגר-טעך — און באצײמנם ׳עאפ; איבעדזעצונגע;. מידאד.־* א־יך בא־טטיטע; א קאנקורם אוװ־ דעד בעםטער ײיד״עע־ דראכיע, קאטעדיע. טידאדף אויך יטאפ; א; ארנאן, װאפ זאר ׳טענקע; א־ט אז; אויפמערקזאטקײט פאר די פראברעפע; או; אקטוערע פ־אנ; פונם ״דייע; טעאטער. אז; א־צט קוטט די פ־אנע מענ; פא־אנטװאחטרעכע רעזיט־- םע־;, קינםטרערי׳טע פירעד יצן די מהופעם. אין ײדישן טעאטע־ הע־׳עט פז; ארע טאר אן א; נרינניטעצונג צום רעזשיםעך קײן ׳ניוב אנדע־עד טעאטע־ ־בטעיט זיך גארני׳עט פא־ אזיפצזפידן א פיעכע ארײ;. א; א םפעציער; רעזשיםע־ בײ אונז איז יעדעד םטא־-ארט׳םט איײ; א דעזיכיםעך דאן איז ע־ מטירא דעי כל-וכל, דע־ ארײנהער- ינ־עך א,־; קאן ד־ פיעכע אזזי צזשנײד;, ער זאר ז״; דער ט־טר- פ־נקמ, די אקם, ארום װעלכער פידרײט זיך די נאנצע האנדלונג א״ד דע־ בינע. א רעזינ״פער איז בײ אונז אן איבעריקע זאך. ב״ם אר- גאניזיר; א טעאטער טראכט ט.ע; טבח דעם בופעט, טגה דע־ ״■נ׳א'-'- ניע״ (זײ זענען דאך ב״ אונז שותפים או; דעה-זאגעד אי; טעאטעו־}, אכעד דעזשיםעך• װער ־אר־י עםץ ״כ• חװת דנהן״ יעדער א־טיפט איז ארײן א נזטע ״באבע״. װעט טע; נייטט האב; קײ; נו,טע, עדנםטע רעזיט־םער; ב״ ד• בעםעדע טרופעם, װערן ט־ד פון אנהז־ב אן נייטט. אזועקשטער;, אז א פיעסע מוז רעזשיכע־מ װער;, — װעט טען ,־וידער דערראז; - הפקהזת, װאפ תר־ט־ט ב״ ה״נטיק; טאנ א•; אזנזער טעאטער דע־ ד־דעקטאדיאט פו; די ײד־יניע טעאטער; בײם ארמיםט;- פא־ײ; איז א; קײ; םפק א גדזיםעד או; װיכטיקער אויפטז. יײ גזט- דזרכגעטהאכטע או; פעפט-אנט׳ניראםענע פרענער קא; ער געװיב א־״פפ־ר; דאם ״דייניע טעאטע־ אין פזילן אויף נײע ק־נסטרע־־יכע װעג;. אבעד אין זיי; ׳נ־װעדער אזן פא־אנטמארטרעכער א־בעט טיז דע־ דירעקטאי־יאט נ״; ט־ט די בעםעדע ״דייצע נעזעל׳םאפטלעבע ב־חזת, װאפ קאנן אזן װילן אזיפהזיב; דאם יידײניע מיעאטער פין זײ; נידעריקן מצב. די יידישע פרעםע, די ײדיינע קורטוד-אינםט־טוציעם דא־פ; או; װעל; העלפן דעם דידעקטאדיאט אין זײן נוצרעכער אתבעמ למובת דעם יירי׳שן טעאטעך פוננפ-װערט, פאדקעדפעדט אז; פא־געיניטאלטיקט אי; םצענעפ, גע- ינטארטן אזן פפעקטאקלע;. די ״װילגער מרגפע״ א־ז דעדיבער א ינימיק לעבעדיקעד קזנםט-אז; קורטוד-פאקטאד א•; א־נזעד ה־נ; רעב;. און מ־ר פיר; עם אמשטארקםט; איצט בײ א; אנהזיב פזן א פראנמעםיקער אז; נאדטארער ארבעט פזן א אינםטיטזציע, װאם װ־ר האב; צז זאנ; טזטאמאר אזיו־ עטרעכע ײדישע טרזפעם א•; פזירן אזן װאם װיל ראז; דעם טעאטער-כעזאן אזיך נאדמארערע װענן. מ־ט װאםערע פצענ־׳ניע אקטױון קומע; מ־ד צופ נ״עם טעאטעד-פעזא;? . ער פאקט ג.פא, װאפ פיא־ז גיעיטאפן געוואדן אזא מין צענ- טרארע איגפטיטוציע — דער ד־דעקטאדיאט, — װאכ װעט נעמע; אי; פעפטע תענט דאפ ײדי׳ניע צעפראםענע, צעפארענע מעאט־עד- װעז; — א־ז א; אזיפעדםצ-װיכט־קעד און עד דאדך־ דעד־בעד פו; אונז יטטארק אזן הײפ באגדיסט װער;. די אנפירעי אבעד פו; דעם רידעקטאדיאט רא־פ; זיך אפ- געב; א קראר; חיכבו; פו; די אירע שװער־קײט;, װאפ עם יניטײט ז״ פא־ אויב זײ װירן באמת אויפריכט; ראפ ייר״צע טעאמע־ ס־י מאמעדיער או; םײ קינםטרעדי׳פ. אזיף דעד פרעםע-קאנפערענץ, װאם א־ז צונויפגערופ; נעװאד; די טעג.ד.־דך ד״עם ״דייני; אהט־פטן-פא־״;, איז א־נפאדמירט געװאר; װעגן די אזיפגאבן און פרענער פז; ד־דעקטאדיאמ. ״דער דירעקטאדיאט ארגאניז־דט טרופעס, באיטעפטיקט ארע פא־ײנס-מיטנר־דער, זאדנט פאד דער ׳טטאגרהאפטיק־יט פז; רי אזנטעדנעמזנגע; אז; פא־ דעיי ר״גקײמ אי; קינפטרערי׳ט; זי;, אומאפהעננ־ק פזן רעפע־טזאך װאכ װערט גע׳טפירט אין די טעאמעדפ״. או; װײטעד: ״עפ װער; אזיך אפגע־טאפט װער; די כאפ-מ־ופעם או; כאפ-טעאטערם, װאפ האב; אזנטערגעגראב; ד• יפזדות פו; ײד־׳נ•; מעאטע־״. . אבעד דער חסרז; איז, װאם דער דירעקטאדיאט האט י־ך אר- גאניזידט אז; אנגער״־יב; זײ; אדבעט עטלעכע נעצײרטע טעג פאר; טעאטער־םעזא;. װע; מיר זואלט; פארמאנט עטלעכע גיט-צזנויפגע- *וננענע א־; גוט-צונויפנעיטפ־רמע מרופעם, רא; װאלט רי אדבעט פו; דעם ד־רעקטאדיאט נעװע; א ל־־כטע, א לײכטעדע. ער װאלמ בעיקר באר5>־פט רענזליר;, נאדמידן רי ארבעט פז; די פאראנענע טדופעם, זאברעך פאדטײל; זײ צװ״נ•; יטמעט א. א. װ. אבער דער רירעקמאדיאט קזמט אין א צייט, װען פיהעדיטט אי; רעד ״דייטעד טעאמע־-װעלט א פוליטטוענדיקער כאאפ, א תוהז ובוהו. ער דאדף יטאפ; א ״י׳ט מאי;״, אזיפיטטעק יע־־טט טהופעפ, יטאפן ער׳נ־ט א־- בעטם-מענרעכקײט, ׳טאפ; א; אטמאםפער פון קאיעקטיװער אד- בעט, ארײנפירן דיםציפרי;, טראכט; װעגן רעפערטנא־, רעזינ״ אז; אזוי וז״טעך עם איז א קאראפארע אז; פאדאנטוזאהטרעיע ארביעט, װאפ איז װיכטיק שוי; פז; אנהויב א;, בײם לענ; דעם יםוד פו; א ט־זפע. אויב מיװעט פו; ערינ־ט; יט־ימ אװעק אויף א פאר׳נ״ װענ — א־ז פארפאר;, װעט מע; ׳טו־; ׳טפעטער נ־יטט קאנע; פארריכט;. א־ז מעגלעך אזא מי; געזואלדיקע א־בעט אדודכצופ־ר; א•; עטרעכע טעג, װע; כיהעננט דעד חלף פו; יני ו י; אנהו־ב; יניפילן? םיר זענע; זיכעך אז נ״טט. אבעך װי די באד־כט-אפגעבער האב; אונז דערצײלט, זענע; אײניקע טעאטער; אי; פאד־נ״ידעגע יטטעט ינװין פאדקאגטראקטירט געװאר; או; מידארף ינ־זין אזיפהויב; דאדט דעם פאדתאנג או; בננ־ט אין די גוטע װם-טוב-טענ. וױעק עכ :״; װידעראמאל באפ-ראפ-טרופעם, הגם זײ װעלן ז״; אזנמעד דער אײפזיכט אז; אנפירונג פו; דירעקטא־יאט. דערצו איז דער דידעקטאר־אט מחויב א־ן דער ער׳שסער ר״ צז ט־אכט; װעג; ד־ פראפעםיאנעלע א־נטע־עם; פו; אלע ז״נע מימ־ גרידעך אז; ד• א־נטערעם; װע־; אזוי פאריטטאנע;, אז מידארף ז־ך ־אז; נײ;, ׳טװימע; לויט; ־טטדאב. װי אזזי עכ א־ז געגאנגע; דעד יטטדאם א־נם דו־ב׳טניטלעכ; ״די׳ט; טעאטעד איז גוט באװוםט. ־ער ׳טט־אב פ־הט אז; פאדינ־רעפט א־; די ערגםטע זיומפ;, פו; װאנעט םיא־ז יטװעד א־ז־ם־צ־קר־בן אזן ז־ך ד״נצװואיט;. או; נאך מעך אר- טיםמ;, װאפ האב; גאנץ-באר־יטנד־קע פא־ר־נםט; פאר; בעםעח ־ידי׳ט; טעאטעך זענען ד־ רעצטע צײט א־ײננעפאל; אין די אדעמפ פזן ׳טונד-טעאטעך בײ א בהדדגהדיקעך עקיטנזתד־קער אדבעט פו; א; אנפידנדיקע־ א־נםטיטזצ־ע, זואפ ׳טטעלט זיך העכערע, עדנסטע־ע קינםט.לע־ייטע אזיפנאב; װאלט מע; אן םפק געקענט גיין קענ; דעם ׳טטראם או; נלײכצ״טיק ארויפצ־ען די בעפערע ײדי׳טע אקטיאר; פא־ אז עדנכטער או; בעכערער ײדישער םצענע. האב; סיר דאך נעזע;, װי פון ״פקארא״ זענען אײניקע ״די׳טע ארטיםטן וײער גער;