Literarishe bleter · 1930-10-10 · 41-42 (10.10.1930) · p. [Seite]

*דיי/ 80 ער. 10 $קם3#ער 1930 ןיבעםסר יז^דעענע 4142 מחגהאריפזע א־־וסמרירטע װאסשד״פמ פאד יליטעדאטוד ■■ טןזאפמןדאוןקונמצ פארפל^ג ם.קדעעק*ןיװארש^ נ ה ם ן סיי/י?/7/אד׳שע דאם ײדישע סעאטער איז פוילז אויף נײע װעגז או; אז,ײ אויך איז א•; ד• ־יאװינץ-־עטעט. דעד אינטעדעם צ־ם ייד־ינ; טעאטעד דיארט אץ א״ן ױאקם; א.י; זאנט צו א ,ױייטע־; ־עטאדקן ױוקס. א" נ־אד איצט, ב״ דעם ־טטײננד־ה; אינטערעפ, דאט כדע; ע־יצט דע־־טפירט ד• אדעדקײט, די צעפאדנקײט, די פוםטע קארעטע פ־נם ״די־ע; טעאטע־ ני־טטא קײ; רײט״טע ט־ופעם, :י־טטא קײן טעאטעד- אונטערנעטיעד, נ־־טטא קײן פלענעד, נ־־צטא קײן דעפער- טואד, נייעטא קיץ ־אביקע אדטיםט; א.ץ אדטיבטץ-אנבאמבלע;. די ״בארעבאט״שקײט ■ אץ דעב ײדישן טעאטעד אץ ד• ז־בן טאנעדע יא־; ־,אט חדוב :עטאבט דאס נאנצע ײד־־טע טעאטער-װעז;, א.ץ טע; קא; צ• זיך ני־צט קוטע;. ט־האט אננעװויד; די טעגרעכקײט פ״ץ א .װאבע־ םיאיז קאלעקטיױער א־בעט, עם איז ני־טטא קיץ דיבציפרץ, קיץ א־יבדויעד-קדאפט, םיאיז אץ די םצעני׳טע אוצרוח פון ״ד־־טץ טעאטעד גאדנ־׳טט פארהיט נעױאר;. די עטלעכע קינבטלעדי־טע טדופעם, װעלכע האבן די רעצטע יא־; עקביםטירט אץ פויק, זענע; איננאנצ; אוטגעקומע;, א,ץ טיט ז״ איז אויך איטנעקומען זײער גאנצעי האב אץ נאב. ט.ען האט ל״דעד געבויט אייך זאמד א.ץ געזײט אוי־ ױינט. א.ץ װע; ב האט זיך אדאפגעלאזט דע־ פארהאננ, אדעד װע; ביהאט זיך פארענדיקט <אינמיט; אדעד אין זיץ צ״ט) דעד סעזא;, א־ז אװעק לאיבוד ד• גאנצע א־בעט פץ דעד טדופע, פיתאט זיך א־ננאנצ; א־בע־נעהאקט דאב רעבן אץ ־באפן פון דעד טרופע. זואס א־ז נעבל־בן פץ ד־ אלע קינסטלעדי־בע אנ־טטדענגוננע; פץ די טרופעב ״צענטדאר״, ״וױקט- (אץ ז״נע פאר־ב״דענע פא־- טאצ־עב) אץ אויך פץ ״װניט־־/־ נעלעבט, נע־עאפ;, נעב־אבט צוב לעב; אינטעדעבאנטע פאד׳טטעלינגע;, דעדג־״בט אפטטאל צו בצע- :ייע-קינסטלעדי־עע הו־כ;, אץ ישזך או־פ; עדנםט; אופ; אריץ אוט- געב־אבט אלץ, װאב מ־האט טיט אזוי פ־ל מי נע־צאפ;. װי יענע פ־יגי. װאב פרעבט אליץ אויף די א״נענע אײעד, װאב זי רענט. א גליקלעכער א״בנאב אץ דעב ז־נע; איז ד־ ״װילנע־ טדי- פע״ (אנפ. מ. טזאדי), װאם ציטערט או־ך ־עדע־ אויפ—ננ אץ היט אץ פא־היט זי אוײ עטלעכע יא־ עב א־ז ב״ א-נז ד• א״נ- ציקע טרו&ע, װאב האט א פא־טיק; רעפע־ט״א־-קאפיטאל, וטיט װעלכ; זי קוטט אץ פאד־עײדענע יעטעט. א נ״ע פ״עבע ־בטויסט ני־עט אדויב די פריעדדיקע, גא־ באדײבערט ד• טדופע. עב א־ז א נײעיר אנװוקב סײ פאד דע־ ט־ופע אץ בײ פא>־; אדטיבט. דע־ ארטיםט אץ דער גאנצער א־טיבט״בער אנבאטבל האט ד• טענלעב- קײמ צו װײץ צו יעדער צײט פא־יבײדענע קרעאצ־עכ, פאד״״ידענע קונסט-ײערק אץ קונםט-זװעדטן. פ־׳ו אץ א־ע, אנבק• או; לײװיק, דיסאװ א־ן ׳עװ־עינאװ, צ״טלץ אץ לײװ׳טיץ, — זײ אלע לעב; גלײכצײטיק טיט ז״ערע פא־־בײדענע פ־אבלעטע; אץ םט״לז, טא- טױץ איז קלאנגע; אץ קינםטלערישן קאלעקטיװ. קומען די ״װילנער• צופארן אין א ׳בטאט, ברעננען ז״ מיט זיך א ־בטיק ײדישע שא• רער דירעקטאריאט פץ די ײדישע טעאטערס, — די נ״ע אינסטיטוציע, װאס איז געיעאפן נעײאר; ב״ב ארטיסנץ-פאד"; אץ פויל;, — עס איז א זאך פון נאד גרויסער װיכטיקײט, װאס ל,א; אויפריכטן אונזער װיסט ײד־־ם טעאטע־-לעב; אץ פויל;. דאר־ טע; דע; פיל דעדן װעגן דעם נ־שטיק;, כיװאלט אפילו געזאנט — אפטפאל אוסװירדיק; א״םזע; פץ אונזעד ייד״טן טעאטע־ אץ פויל;? עס איז אלעטע; נוט באקאנט, און ק-דב־כל װײם; װעג; דעם די ארטיםט; גופא אץ די, װאס עט״ען נאענט בײב טעאטע־ קא; דעין דאם ײדישע טעאוטעד נאך טעד פאל;, װי דאב איז נעפאל; ד־ לעצטע עטלעכע יארי דאס טעאטער איז ס־י טאטער־על אץ סי־ קינסטלעריש גענאננען װאם-װײטע־ אלץ טער באדנ א־אפ. די פאד (דאם ווארס פאר איז אויך א נהויסע נוז״^;);״;-״-״ ״דיי״ע טהופעם (א״גנטלעך פריער בלויז די ״װילנע־ טרופע״ און לעצטנס אויך דער ״װניט״) האב; אויך נ־׳שט נעקאנט ז־ך דערהויבן טיט ז״ער אגםאמבל, שפיל, נארטאלער ארבעט צו אן אטתן קינסט־לער•״•; טעאטער. עס נײט דא נישט אין כאשולד־קז עטעצ;. ט־ד קאנםטאט•,־; בלויז די אײםזיסטלאז־קײט, די פארצװײפלוננ, ד• הפקרות, װאס זעגען נעװאר; םינאניטע; פץ ײדיש; טעאטע־. עס אױ דא נ־שט לאניג דערגאננען דערצו, אז אלע, םײ די טעאטעד-טו־ער, סײ דער צושויער, זענען שוץ נעװען זיכעד, אז עב א־ז שוץ כלו כל הקציב. טיאיז דערנאננע; ביז דעד לעצטער מחיצה א,ץ א״צט — אפנרונט, אונטערנאנג נישט װײניק ק־אע; האב; ז־ך ש־וץ א לאז נעטץ או״= דעם קוים-זשיפעדיק; קערפעד פץ ײדיש; טעאטעד די העגט האב; זיך אדאפגעלאזט בײ אלעטע;. טרופעב זענע; צעפאל; נעװאד;, אר- טיסט; זענע; זיך צעפאר;, צעלאפ;, אדעד ט.יט פאדביסענע ליפ; ז־ך אלײ] נעשאלט;, נעז״ט נ־פט אר־ב. ״דישע טעאטעד; האבן נעפוס- טעװעט, גר״ט נעװען אדײנצולאץ אפנעפאדענע אויטאטאבילן אדער פאדפויליש־טע ײדישע וד־כטיקער ״זשא־נאנאװע״) פיעםעס, װאב האב; שוץ געזאלט זײ; די ״װירדיקע״ ױרש־יב פץ דעב ש־באדבנדיק; יידישן טעאטעד טיטן לעבעדיק; ״דיש; װאדט. הכלל, עס איז נעװען א מץ ״נאך קם־רה״-ש־טימוננ. פײנט האבן זיך נעריין די הענט פאד שמחה, אץ פר״נט — נעקליבן זיך טנחם אבל זיץ... און טעאריעם זעגען ש־וץ נעשאפן נעװאר; אץ די ״אהא, װער א־ז נערעכט״-לײט האב; נעקװאל!: דער ״דיאגנאז״ איז א ריכטיקער, — ײדיש טעאטיעד נײט אונטוער. אבעיר אט איז נעטאכט נעװאדן איץ קיײגע רעפאדם, בלויז פארנונפטיקע רענוליחוננ פץ רי פדײץ א־ױ־ די בילעט;, און אלץ האט זיך טיטאטאל איבערגעביט;. די ״דישע טעאטער;, װאם האבן ערשט געפוםטעװעט, װערן אץ לויף פון עטלעכע חדשים כסדר פאד- פולט מיט ײדישן עולב ביז איבעד די ברענעם, דער אינטערעס צוב ײדיש; טעאטער האלט אץ אײן װאקס;, דער קד״ז פון טעאטער- באזוכער איז סיטאטאל פארצענפאכט נעײאוץ. אזוי איז אץ װארשע