Literarishe bleter · 1930-10-03 · 40 (3.10.1930) · p. Seite 768

4?י10[ר*ר'שס 72סססר בוס. 40 (335) וײס 768 * ט ־ ליטעדאטור ־דמעלמ פאר פיר פארטאסרןירנוע מאנסליים מים *•׳יסגעשמרעקםע רעײאלווערם. ״א ילב״. דער אנערקענמער יונגער דיינרמעד פראזאיקער יוזעןז ראמ (א ייד) דרוקמ איזומ אין ״פראנקפודםעד צ״םונג" א ראמאן פון יידיעזן לעבן א. נ. ״איוב״. דער הויפמ־העלד פונם ראמאן איז א ״דיימער מלמד א. נ. סענדל זינגער. דייט׳טע פאראזמם-פראדוקציע. די יערלעבע דײנדמע פארלאנם־פראדוקגיע (ביבער און צ״נמוריפםן) באם־עפמ מעי־װייניק *װיי מיליארד מארק, רעבענענדיק דורבשניםלעך א בוך־א״פלאגע 3 םויזנם עקזעמפלארן און פון א *״פשריפט 6 םויזנם. א קאמפלעם ביבעד, װאם דערע״נפ במשך פון א יאר, באדארף קאסםן סס,.־ םויזנם מארק און א קאמפלעט *״םשריפםן — 150 םויזנם. ׳ -ר־- 'י ( ־* ־,^•'; ׳ אױםגענאננען די או־טאר״רעכט סון ניט׳טעם װעריז. דעס סידםםן אויגובמ איז געווארן 30 יאר, זינם סיאיז געשםאיבן פיידריך נינרמע. לוימ די ד״נדבע אויםאר־רעכם זענען ניםשעס ווערק מער שוין נייבמ אונםערגעװארפן קיין אויטארן־שוץ, און זיי װעלן קענען אהייםגעגעבן ווערן דורך יעדן איינעם. געטהע־אניםשטעלוננ אין דאנצינ. דער יממאםישער מוזיי אין דאנציג האם געעפנם אי*ט אן אויםשסע־ לונג, וואס נעמנז ארום דאס לעבן און שאפן פון געםהע. אין צוזאמענהאנג דע־מימ זענען געגעבן געװאין א ריי פארשםעלונגען פון געםהעס דראמא־ כישע װעיק און סיזענען אויך נעהאלפן געוואדן רעפעראםן וועגן געמהע א באד״מנד ארם פארנעמען אויף דער אויםשטעלונג דאקומענפן וועגן דער באציונג פון געםהע מיט •וילן און פאליאקן. פעליעטאנען פון קלאםיקער די ״אקאדעמיע״ האט ארויםגעגעבן א זאמלונג פעליעטאנען פון גאנמשאראוו, דאםטאיעווסקי און נדרגעניעװ, וואם זענען אין די יאין 1840—1850 געדרוקם געווען אונפער פאו׳םיידענע פם״דאנימען אין רו־ םישן זשורנאל ״סאװרעמיעניק״. לענינם בריװ. אין ״גאםיזדאם״ זענען דערשינען לענינם בריוו *ו זיין פאמיליע די ראזיקע בריוו באײייזן דעם פירער פון דער רעוואלוציע פון דער אינ־ מימעד זייפ. לענין םרעט דא ארויס אלם גוםער זון און ברודער זא־ן אלם ליבהאבער פון טראדיציע. מזזיאיאיװסלוי. דאם שטעםעלע אין גרוזיען, ײו מאיאקאײםקי איז געבוירן געװארן. איז אנגערופן געווארן מאיאקאווםקי. זא׳פמ׳םענסא אלס דראפאטימער אויטאר. _ דער באקאנטעי םאװעםישעד הומא־יםט מ. זאשםשענקא האט אנ־ געשריבן א קאמעדיע אין דריי אקטן א. נ. ״דעד חשובער חבר״. די קא־ בזעדיע איז אפגעדרוקט אינם מאםקוועד חודש־זש־רנאל ״30 םענ״. אננא מאי־װאגג אויף דער בינע. די באקאנטע כינעזישע פילם־אקטריםע אננא מאי־ײאנג טרעם איצפ אויף מיט גרויםן ערפאלג אין װין אין דער •עסע ״םשון־םשי', אננא מאי־װאנג נעכום שםארק אוים מים איר ווונדערבארן טאנצן און זינגען. פוז דער װעל דאסטאיעװםקים 50־םטער יאדצייט. דעם קומענדיקן יאנואר װערם פופציק יאר זינט פ. דאםםא־ יעװפקי איז געשמארבן. אין בערלין איז פאראן א געזעלשאפט פ־ן ״דאםכאיעווםקים פארערער״, וועלבע איז צוגעםראטן מאבן הבנות *ו פ״עין דעם יארצ״ם אויף א פאםיקן אופן. זי פלאנעװעם ארויםצולאזן צום יארצ״מ א יא־בוך. וואם זאל ז״ן געווידםעכ צום שמודיום פון ראםפאיעײסקיפ װערק. דע־ ״דאםכאיעווםקי יארבוך״ זאל דערנאך װערן א שכענדיקע אינסכיבױציע. דערװ״ל האמ םען שוין אין דער וועלם־ פ־עםע גענוםעז רעדן װעגן דאםטאיעײפקין, און א ד״כשער קריםיקער האט דערקלערם, אז ווען סען צ״לם איבער די ביבער, וואם זענען ג״' ש־יבן געווארן וועגן דאםכאיעווםקין, דאן מוז םען קומען *ום שלוס, אז דאפכאיעװסקים א״נפדוס און פ־עםכיזש אין דער ה״נכיקער וועלכ איז גרעסער װי דעי א״נפלופ און פ־עסמיזש פון יעדן אנדערן שריפמ־ שמעלער. איטעחזםור-סריז־ס אץ פראגקר״ך. דער באקאנמעי פראנצויזישער ליכעראטור־קריםיקעד אנ־׳ םאםי האכ לעצמנם פא־עפנמדעככ אן א־כיקל, אין ײעלבן ער קומם צ־ס אויס־ פיר, אז אין די יארן 1920—1930 איז אין פ־אנקר״ך נישמ דע־שינען ק״ן א״ן ב־ך, וואס זאד קענען פיעםענרירן אויף אומשמערבדעבק״מ. אנרי מאסי שםרייכפ אונםער ב״ם םוף פון זיין איםיקל, אז דער קריזים פון בוך איז קודם־בל דער קריזים פון דער ליטעראטור. נעטהע און בעטהאװע;. אינגיבן דערש״נם א ניי בוך פון ראמען דאלאן א. נ. ״געמהע א.״! בעכהאװען״. איבער דעמדאזיקן בוך א־בעכ ראדאן שוין עמלעבע יא־ םים קליינע איבערר״םן. דאם בוך דערש״נמ גלייבצ״מיק אין עםדעבע שפ־אבן. א באלעתדיקער ׳מפאס. אין די קרייזן פון די פאײזער אינמעלעקםועלע װערט לעצכנס פיל גערעדם ײעגן דעם שרעקלעבן מעאםער־קריזים, וואס הערשמ דאיט. די דייעקמא־ן פון די װיבםיקםטע פאריזער םעאטערן ל״גן די הויפמשולד אויף דער םאדערנער דיאכאטישער ליכעראםור, וועלבע האם נישכ קיין ער־ פאלג ב״פ פעאםער־עולם. אין צוזאמענהאנג דערמיט האט דער פראנק־יזי־ שע־ דראמאטורג פרינץ ביבעסקא אפגעכון א שפיצל, וואם האט צונישט געמאבט די באהוימםונג פון די דירעקםאדן. ער האט צו זיבן פון די װיבםיקסםע מעאפעו־־דירעקםארן, מים װעלכע עד אליין שם״פ אין פאר־ בינדונג, צוגעשיקמ א״נס פון מאלערפ בעסטע ײערק ״זשארזש דאנדין״, פא־לײגנדיק עם צום א־יפפירן. ביבעםקא האם אין די ויבן קאפיעס בלויז געעכדערמ דעס פימל פון װערק, דעם נאכען פון כהבי, די נעמען פון די פע־זאנען און מער קיין װארט נישם. פון די זיבן דירעקםארן האבן דד״ דעם מאנוסקריפכ צוריקגעשיקפ און די איבעריקע האבן בכלל נישפ געענםפערם. דער דאזיקער פאקם האמ ארויםגערופן פיל ר״ד אין דער פאריזעי כעאםער־וועלמ. בעתארד שן*ום פןזטער — א שכור. אינם פארװארט צו ךער געזאמלםער אויםגאבע *־ן ויינע װערק ש־ײבם בערנארד שאו, אז ער איז דערצויגן געװארן אין א״נזאמק״ט און אין עלנם, ווייל זיין פאטער איז געײען א שבוד, און זיינע עלטע־ן האבן זעריבעד נישט געהאם קיין פריינט און באקאנטע. פארערער פון רעמעקטיװ-דאבחזנעז. אין לאנדאן איז אנטשטאנען א ״פאדבועכעתקלוב״, װאס גרופידט ארום זיך ליבחאבער פון קרימינאל־ראםאנען. דער עמבלעם פונם קלוב