Literarishe bleter · 1930-10-03 · 40 (3.10.1930) · p. Seite 769

/ײס ע76?'סו/רארישס?ל&ססר 01.1. 40;335) א ד צ ו ר ו א ד םעאםער אק ק?גסם וש דער ״:ןזײמשםשי״־םעאמער אין װארשע (אונםער דעם פרמצעקמארןןם פון דער ײדי״םער טע^טער־געזעדיטאפט אין ײערשע) הן)ט אײגגע־ דאדן דעם ד״ר מ. ײײכערט אויפצדםירן * £יעסע. סיװערם געגרײמ די בןזײוםטע ךראטע £ין דעפ דײטשן דראםאטורג געןןרג ביבגער ״דאנט^נה שויט״ (ןןגגעשדיבן צרריק מיט * 100 י>)ר). אין ד* צװײ חויפט־רעלן דאנט>זן און ראבעס־ פיעד ײעדן אויפטיעטן די בעזװסטע ״דישע א־- טיסטן א. מזןרעװפקי און א. באמנערג. מאיז שויז צוגעטדןןטן צו םראנן. ןןע די נאװ־בטע ארמיפטן דידיא םןןטזןצקא איז געקומען קײן װאדשע. דע= לעצטן יזןר העם זי געשפילט טעאטעד אין רומעגיע. זי שטעדט זיך איצט אין דעד שפיץ פון דראמאטישער מרו־ פע, װ$ה װערט >)רגא:יזירט דורבן ארםיסטן־ פארײן. וווו פארגאנגענע ײעך איז דורך דער ײדישער טעאטער־געזעלשאפט אין װארשע אײגגעארדגט געװארן אין מעאטער .,ג*װ$שטשי" >) דיסקוםיע־ פרימ>)רג; װעגן ײדישן טעאטער. ס זענען אדויפ־ געטד&שן אין דער דיטקוהיע ל. קןןד״אן, :. םײזיל״ אהרן צײטלין, א. מ$רעײסקי, ם. ראײיטש. ס איז געװען >)ן עולה פון אי^ער ססס םענטשן. שו אויף שנת, דעט 27־טן זעגען אין די לאדזער ײדישע צײטוגגען אגןןגטירט אין אײן טןזג דרײ פ#דשטעלוגגען סון דער ״װילגער מרופע״: שײ־ ל>)ק, גולם, קידזש־השם. מידארף געדענקען״ אז אין די הייפצ־ר#לן טרעטן ערויה אין אט די 3 פיעטעס רי זעלבע ארטיםמן. אין װןןש פאר א שװערע בןןדיגגונגען דעם יידישן ארטיהט קוטמ אויה צו ארבעמן! עה איז # 12־שעהדיקעד א״ נעטס־ט^ג, און דערצו אזא ןןגגעשטרעגגטע קיגסמ־ לערישע ארבעם. האיז געװיס גישש פון גרויפ גהת1 ןןןן;עך דעה ״גולם״ פירט אויף דער ״ריגער ײדישער םיעא׳מוה־טעאםער״ אין ריגע ן>)גפי־ רוגג קדיש, חאש און קומגער) ״די רויז פון שטאמנול״. פאיז אגעגנירט די צװײמע אויפי־ רונג פון מארק ארנשטײן ״א מעשה מיט הער־ שעדע אנטר^נאדערי פון מ. ליפשיץ. ן1ןן;*ך איר ערפעדגרײנן טורנע איבעד לעט־ לא;ד פשרט היד״דע גראנער איצט אװעק קײן ליטע אויף קאגצערטן. קײן פדילן קומם די קינהםלערין הוף אקטעבער. ןןןן מ#ריה שװארץ הײנט ען צו שפילן מיט א קיגהטדערישער מדדפע אין פידאדעלפיע. דער נעזאן הײבט ער?ן מיט ״גאט, מעגטש און טײװל״. די צװײטע אויפידוגג זעל זײן שלוה אשה ״אגקעל מסזעםי ₪ די ״דישע קוגשט־־געזעלשאפפ אין װילגע ארדנט אײן >) גרדיסע בילדעד־אויסשטעלונג סוגה ווילנער ײדישן קיגסטלער זאלקיגד לנגוד דעה 25*י>>ריקן יךבילײ פון זײן קינםםלערישער מע־ טיקײם. |1ןן רוד*לף זאסדאװסקי העם אויפגעפירמ אין װילגער ״פעלקםטעאמער״ מ גײע פיעסע ״װעדפישע נקמה״ אין 3 #קשן מיט >) 6ר>>ל>)ג םון דזשעק לאנדאן. רעד. נ ח ם ן ס י י ז י? שע, געזעלשאפטלעבע און?ולטור־ענינים טימ א קאלענדאר אויפן יאר 1931. אין אלסיעאך קוסען 10 >)6ט״לוגנען. ןןןן דץנעדשטיק, דיעם 3־טן >)ר,טא־ע-, קומט עאר אין ליטעראטן־פאריין א רעװי פ,־1 ד\מאר, ליריק און געואנג א. :. ״נאך נעידון״ םיבאטייליקן זיך ז. בענאלאװימש, קדמן דיס, ־ ג. מאללןיז, דוד םיצמאנער, '. 8א6יערניק>>װ, יוםף רובינשט״ן, •ג. ל. שניידערמאן. רי ױננע זיננערין אננא װי־;>>? װעמ זינגען לידער, ביימ?דאװיר — האדי- :>ז טע;עג-אוס. ןןןן דער נאקא:טער ארנעשער־טוער אגיהם ריעז־ ציק הארט אין װילגע א ציקל £>)־לעזו;גען א.ד.ט. ״דעד פ־יליגג פון דעי ײדישער ארנעטע־־־נאװע־ גונג אין ײידגע און די ארנעטער־פאזיציע . ןןןן אין אקטאנעי און;אװעמנע־ װעט ה. ל ״־ װ י ק דודנפירן א דעקציע־א־ן *רגאניזיר־טור פאר דער ײדישער קולטור־געזעלשאפה אין די פארשײדעגע ששעט פון די פארײגיקטע שטאטן און קאגאדע. עם װעלן אויך פארקימען אין די שטעש פארשײדענע #רגאגיזיר־פארזאמלונגען מיטן צװעק צו גרינדן צװ״גן פון דער ״דישער קולטור־געזעלשאפט.. ןןןן אין נ׳עליהט>)קער ליטעראטן־קרײז האנן די צװײ יונגע דיגטער שמואל טשעסלער אי־ן ישראל פוריע געלײענט זײערע :ײע װערק. דער עדשטער האט געלײענט >) דראמאטישע פאעסע אין 3 אקטן ״םדום״ און דער צװײטער — א £>ןעמע ״פײװל לײבעגעס״. ״די קיגסמלער זעגען ב?־ שאגקען געװארן מימ עפלאדיסםענטן פון דער אוידיכ>)ריע", — דערצײלט דעד ניאדיסטאקער ״דאס נײע לענן״. ן1ןן אין קמװנער רעדיא װערן אפט געהאלטן פערלעזונגען אין ײדיש. ביזאהער זעגען געהאלטן געװןןרן ניז 20 £>>רלעזונגען — בתונש אויך א רעפעראמ װעגן ײד. װיס. איגהטיטוט אין װילגע. ןןןן זיגט עטלענע חדשים דערשײגט אין £#ריז * תודש־שריפט ״קלמרקײט״, ארגאן פון דער ײדישער גריפע בײ דער ליבקער קאטוביםטישער א£אזיציע ןדי טר>)צקיהטן). ןןןן אן עריגינעלער ױנילײ איז נעפײעדט;ע־ װ>)רן אין װילנע, דער סג־יאריקער ױבל פון דער ארנעט םונם אויבער־מאשיגיסט שדםה רינדזונה־ קי אין דער נןןװוהטער ײדישער ראב־דרוקערײ. צו דער ױנילײ־פײערונג זענען געקוםען זעצעד״ דרוקער, פרעהע־םארשטײער און פרײנט פונה ױביליןןר. ןןןן בעת זײן פארנרענגען אין װילנע האט איציק מאגגער געהאדטן ד$רט 8 רײ פארט־אגן. דער דיבטער איז איצט אפגעפארן קײן ריגע. ןןןן אין בועגאם־אײרעס תאבן די דאדםיקע ײדי־ שע זשורנאליסטן געפײערט דעש ױבילײ פון 25 יאר טעטיקײם פון מ. ועגאלםקי. ןןןן םיאױ פארעגדיקט געװארן אין נױ־יןןרק די 10־נענדיקע אויסגאנע פון מאריה װינמשעװפ־ קיס ײערק. צו דער אויפגאנע איז צוגעגענן א באנד װעגן לענן א־ן שאפן פון דעם ײעטעראז פזן ײדישן האציאליזס. ןןןן נהםן םײזיל איז צוגעטראטן ארויסצוגעבי די בריױ פון םעגדעלע םובר ספרים און יעקנ דיגעזאן. די אלע, װאס חאבן םעגדעלעה אדעד דינעזאנש בדיװ, אךער װײסן װעגן זײ, װעיר געבעטן מימט״לן אויף דעם אדרעס סון די ״ליט. בלעטער״. פ ו ז ו ו?'טטראטור אק קולם/ר ןןןן א אינסערעםאנטעד אוז פייערלעבער אװנם *ום דובנאװ־ױביליי אין װארעזעװער ליטעראםן־ פאריין, איינגעארדנס דורך דעד הימטאריטער קאמיםיע פון יױוא־א*£ייל אין וואדשע. אין נא־ מען פון ליםעראמן־פאריין רעדם ב. קארלינםקי, אין נאמען פון װארשעװער פען־קלוב — אהרן צייטלין. ער טיילט םיט, אנב. דעס באשלוס װענן אויטקלייבן דעם ױבילאר פאר אן ערן־מיטגריד פון יידישן פען־קלוב. סידעדן װענן ש דובנאװ און זיין גרויסער באריימוננ פא־ דער יידי-עי נעשיכט־װיסנשאפט און ליטעראטור פראפ. מ. בא־ דאבאן, ד״ר ר. מאהלעי, :. מייזיל און ד״י ׳. שיפע־ די רעפעראמן זענען אויסגעהעיט געווא־; דורך דעם פארזאמלטן עולס מיט ניזיס אינטע־ רעס. סיאיז אװ״קגעשיקט געװארן א באגריסונגס־ דעפעש *ו ש. דובנאװ. ןןןן די ױביליי־פ״ערוננ לבבוד דעם 70־טן נעבוירנטאג פון ש. ל. ציםראן איז באשטימט אויף דאנערשטאג חו״ה סובות רעם 9־ט, אקטא־ בער אין װילנע. די פייערוננ ארדנט איין דער ױבל־קאמיטעם פון ״דישע ליםעראטן און זשור־ נאליסטן אין ווילנע מיט דער באטייליקזנג פון פארעוטייער פון די היגע יידי׳טע קנלטור־געזעל־ שאפטן, פען־קלוב, זשורנאליםטן־םינדיקאט, יױוא און אנד. ןןןן אין וזל־אביב איז נעפייערט געײארן דער 70־םער נעבוירנטאג פון באקאנםן יידיש־העברע־ אישן שריפטשטעלער י. ח. ראװניצקי. נזןך צוריק םיט עםלעבע און פערציק יאר האט י. ח. ראװ־ ניצקי געשריבן קריםישע אפהאנדלונגען וועגן יידישע ביכער אין די אמאליקע יידישע זאטל־ ביבער. צוזאםען מט ח. :. ביאליק האט י. ח. דאװניצקי ארויסנעגעבן די אנדות אין יידיש, אויך אױויםגעגעבן א באנד ״ייךישע וויצן״. ןןןן דער ראמאן פון דער יידיש־פראנצויזישער קינשטלערין אירענא ניעטיראװסקא ״דוד נאל־ דער״, װאם איז געדרוקם געווען אין פארזעצונ־ גען אין ״נאש פשעגלאנד״, דרוקם זיך איצט אין קראקעװער ״נאווי דזשיענניק״. — אין דער זעלבער צייטונג דרוקט זיך אל׳ן דער המשך פון שלום אשס ״דער צודיקקער פון ת״ס לעדערער״. ןןןן דעד נױ־יארקער ״פארװערטב״ ארדנמ א־ין א קאנקורס אויף דער בעסטער דערציילונג, װאס װעט שילדעדן באראקטער־טיין פון דער אלםער יירישער הי״ס. אין קאנקורס קאנען זיך בא־ טייליקן שרייבער פון אייראפע. די פרעמיעס זענען 100 און 50 דאלאר. פאר די דרוקפעיקע נישט פרעמירטע דערציילונגען װעם נעצאלט װערן א העכערער מאנאראר. שיקן קאן מען ביז פשח פון יאנואר אן וולן זיך די דערציילונגען אנון-יבן דרוקן אין ״פארײערטס״. ןןןן םיװערט געזעצם דער צװייטער ואמלבוך פ.ין ״אםאל אין א יובל״. אין בוך װעלן אריין לידער, דערציילונגען און דראסע פון אהרן צייטלין, סלך ראװימש, ש. י. אימבער, קאדיע מאלאדאװס־ קי, רחל ח. קארן, ׳. י. טרונק, ױסף קירסאן, י. באשעװים און אנד. — דער זאמלבדך װעמ האלטן איבער 300 זייטן. — דאם ערשטע בוך ״אטאל אין א ױבל״ האט געהאט זייער גוםע אפרופן מצר דער ״דישער קריםיק. ןסן דער פארלאנ ״דאס נ״ע לעבן״ גימ איצט ארוים א ביאליסטאקער אלמאנאך פאר עקאנאמי־