Literarishe bleter · 1930-10-03 · 40 (3.10.1930) · p. Seite 766

?,סעדז)ד,ש? 73?סשד ב<ס, 40 (335);ײס 766 ׳י 7עז$ פרנק17?שם,ין111:>ןרש* א ג ו ם ע ד אנהויפ ׳*. בערדינסקי: ״אינדרויםן״, פארדאג א. עקדיאר, װארזזע כיטייום און אין ייכע כנגד דער החייסנדידןעד װעיע פ׳ין רציחה אזײ ארום װערט רא אײננעטײיט די װעצמ אין א אינעװײנייןסטע ד ה. סי׳ם ט י ב א. און פון דער אנדערער זײט — אין א כחויזאנדנ; ״ד ר ו י ם ן״. דער ט־אני״ןער פיאניטער פון יעבן טיט זײנע ארע םאדיארע קעננזאצן װע,רן דא געישיידערט שפיאעװדיק. די נע׳ססאיטן רעבעדיקע, געצײכנט װא־תאפטיק כו־ט פםיכאראנישן אויםדויער םי־עאטנט זיך אויפ א זײטיקע פיגור פון תםיד-׳םװײנגדיקן ריקייס. װאם באנעםט די װעיןט אױט א?זטומער פייאזאפיע. רי דאזיקע פיגור ט״יצט זיך אוים פון ש. בעראינסקים נאגצינ ״ם׳עפחהי׳, זי איז טאקע געשיאדערט אויט בערנערםאנישן שטײנע■־ בעראינסק־ם שפראך צײכנס זיך באזיונדערם' אוים. דא קאן םען זיך אכיבעסטנם איבערצײנן װענן דעם נרונט-אזגטע־שײד צװישן פראזע און ביאד. בעראינםקים ׳ספראך איז װאניק, א טיף-אײכנע- װארצאטע. זי פארמאגט ני׳סט באויז א גרויםן װערטער-שאץ, נאר א רײכקײט פון ׳צפראך-ביאדאעכק״ט ם״ט א ם&עציעא-פויאישן חן. דאם בוך איז נעשר־בן עפי׳ע, אבער מיט א אירישן אונטערסא;. דאכ אװ שײך נישט נאר דעם אופן פון דערצײאן, נאר אײך דער שפראך. זי איז פאאםט־ש, און טראגט אין זיך אויך א נעפא פון אינעװײנ־קסטע שטימוננען. און װי טרעפאעך און בעאדעריש זענען בעראינםקים מעטאפאר;, און װי א״נפאך איז זײן דערצ״א׳וננפ- שטײגער די תויפט-חסרונים פון ״דרויסן״ זענען — די רו יקײט אול נישט איידעאאע קאנםטרנקציע. אויח טרימ און שריט פיאט מען דא דעם אוממיטאבארן שרײבער, אבער די צ״כענוננע; אין שיאדערדנגען קוסען ארוים (ד״גס זײ זענען זאפטיק). ר ו י און א ו מ נ ע ש א י פ ן. די דערצײאונג איז נעהאאטן אין א ספעציעאן סטיא, פונדעסט- װענן איז די ריטמיק עטװאם א צעשפאנטע, פיפעאט קאנמינואיטעט. דע־ פאדעם פא־אירט זיך צײטנװ״ז. פונדאנען נעמט זיך די טײא- װ״זע צעצויגנקײט דאס זענען אבער חםרונות, װאם קאנען מיט דע־ צײט באזײטיקט װערן, װען דער קערן איז. נאר א גוטער די קאענערע נאװעאן: ״פאװעא״, ״א נעװימער״, ״די נאכט״ און ״װײסע חאה״ זענען טיעמאטיש אנדערש פדן ״דרויסן״ (אחײז ״װײםע חאה״), אבער נעגעבן מיט די זעאביקע מיטאע;. דאם נאנצע כוך פארשאפמ גרוים חנאה אויב דאס עושמע בדך איז אװי װאנילו. איז שוין אײכט פאראויםצוזען, אז בעראינסקי אאם טאאעגטיחטע־ שרײבער האט פאר זיך א צוקונפט אין דער ״דישער איטעראטור אלע װערק פױ ה♦ ל י י ו ד יי 9 הינמערן שאאם (ערנעץ װײט, הינטערן שאאם, אין שנײ, אויןז די װענן פון םיביר א. א.) —,4 דער נואם (דראמאטישע פאעמע אי1 8 ביארער) 5.60 ארעםע םאוכה (דראמע אין 4 אקטן) —.4 באנקראט (דראמע איז 8 אקטן) 8.60 שאפ (דראמע איז 4 אקטן) 8.60 שםאטעס (דראםע אין 4 אקטן) 8.60 הירש אעקערט — גרײט זיך צום דרוק קײטן (דראםע אי| 3 אקטן) — נרײט זיך צום דרוק אידער פון אומקום — נרײט זיך צום דרוק־ פרײז םאר 6 בענדער 24 ניאח. נעבונרן אין פראכטבענדער 87.60 גיאדן. אין אוקםום-בענדער 60 ניאח. נ ~ .23 1>(׳\ו316א ,3׳װ823ז3^\ ,'';66^8״ 3!מ12161>}6ק8 ש. בע׳־רינכק• אװ א בנים ח־שיות אין דע־ ײרישער איטע- ־אנצ־ ע־נעץ אין צײטײנגע; האט מען אמאי כאנעננט זײן נאמע;. איצטע־ אכע־ האבן מיר פא־ זיך זײנם א נאנצן בוך. צו א כ־ך פין אן אנפאנגע־ גײט מען געװײנאעך צ• מיט א נעװיםן פאי־א-טײא. נאכן איבע־׳אײענען אבע־ ד• ערשטע זײטאעך פון ״א•; דרו־פןי, פא־שװינדט דעד אומצוטרוי און מיװערט האםטיק ארײנגעצויגן א•; ב־אדער-קרײז פונם בוך. די טעמאטײק׳ן — ד• מרחמה־צ״ט מ־ט א־ד״ע אײםטעראיש- קײט;. אװדא• קאן װך א״כ־-כט;, אז דאכ א־ז אכ־כי אן אפנענ־צטע טעמע. א•; דער אמתן אכע־ א-ז עכ נ־שיט ר*כטײק, ־ואדים פון דעם גאנצן מכוא מרהמה-איטע־אט•־ יאזט זיך פאקט״ע או־כטײאן א נאנץ-כאגי־ענעצטע צאא נ־טע ב־כע־ ־• טעמע א־ז אז*מ אירע מענ- רעכק״טן א פוא כ־ײטעירע פ־ן אי-־ע ־ע־גרײכוננע;. נאך מע־ אאזט ז־ך עם זאגן װענן רע־ ײד־שע־ מזאהמה-איטעדאט,•־ כע־ר־נכק־כ צונאננ א־ז ־א א גאר באזונדערע־ ע־ דער- נעענטערט זיך פון ה־נטן א־ום, מן הצ־ כ־סאעכװײז װאקםט ע־ זיך אײן א•; דע־ טעמע א•; באהערשט ז• פואשטענד־ק. ד• כאהער- שוננ אװ אכע־ אן א״ננא־ט־קע ע־ קר״כט צענײך א פאר עפ־זאדן פ•; דעם מ־א־כ; מאחמה-יעכן א•; ־ע־ שיטאט, ה״כט זײ א"־ אקענן ־עם זינען-שײן א•; װי װע־ן פא־צ־ם פא־ אונז אװי שארף-דודכװכ- ט־ק מיט דעם טײז-מענטשאעכן. א־־כ אט ד• ־אװקע עפװאדן פעד־מט װך אײן א פ־ישע נרופע, װעיכע צ־ט צו זיך וװדער א נײע צאא זײטיקע דער׳עײנונגען, כיז עם װעט אויכנעשפינען װערן א גאנצע נעץ. א פא־ שטר־כן און םיװאקסט אויפ א פראסטײשע פיגור. א פא־ זאצן א■; כיאנטפאעקט זיך א פא־ט־ק כיאד אאץ קנ־פט װך װי צו- פעאיק, א־מגע״־יכט. אן א װעאכע־ םיא־ז פראנמעטיקער פא־א׳״כ־ כאשטיסטקײט. צי איז אײכט צ• פארנעםן ־אכ ביאמע ב־אר מ־ט דעם װננן באאנד װײבא, װאכ קען װך נישיט קײן עצה נעבן מיט דעם שװערן זאק מיעי װעאכן מיקען באק־מע; א-מװםט. דע־ ט־ענער וױא אאץ טון, אכער נ־שט פא־ ק״ן גערט. ,נ־שיטא ה״נט .קײ; טרענערס פא־ קײן געאט״. װ װעי־ט אײפנעציטערט, אנטאויפט א־ן א װינקא, יאזט ש״יײ א״•־ הפקר ־עם זאק מעא, ־אנניט זיך מיט װך אאײן א אאיננע צ״ט, כיז װ באש־איסט זיך ענדאעך. כײ אן אינעמ״נעם חוזק-גע- פ־קדע־ דעי־קאעי־ט ז• קויץ: ״נעמטז״... וױ פם־כאראג־׳כ-א־כערצ״ננהיק שיאדערט כערא־נםקי דעם ״צוג״. װ• אזו• הכ־ה שאעפט א ה״ם א שװערן זאק מעא בײ דעם אקאמפאנ־אמענט פ־ן א״פרײפנ—קע כאמבעם, װאכ פאאן פון דער הײך •עדער מינוט זעט מען פא־ װך דעם מאאך חמות. מיפיאטערט פון שיעק: װאם איז נאייכער — זיך א״םבאהאאטן פון געפאר, אדעד ־•װלךרן א-ן װך פארזאדנן מיט א זעטיקן װינטעך עמעץ שרײט פי־צ־כ; ״נא־אנ־ם, װא־פט אװעק די פעק און אנטאױפט. דער דײטש ״אי־פט כאמבעכ״. ־ע־ יעזער שפ־רט נאך נאך דער חברה כיז זי ־ערשאעפט א הײם רעם זאק מעא, ר• אויםנעפוצטע מײדאעך קומען װי אנטקעג;. אײנער פון דער חברה שעפטשעט אר״ן שרהטשען אין אױעיך ״אײ װעט אונז נוט זײן, װעיט אונז גוט װין״, װײטע־ שײאז־עיט ש כעראינםקי א שוידעדאעכקײטן פון ד• שרחפה-צײטן, װ• מישטײט פון מיטן דער נאכט אן אין די דייען נאך א בדויט. װי אזו• םיעפנט װך האכ פענםטערא פון דער בעקערײ און דער עואם שטרפט װך א•;;רויס בהאה. ״די גאנצע שנור װעדט פאי־װאנדאט אין א צאפאד־קער שאאננ מיט אן אפן בײסנדיק פ־םקא״. רער ע־אם װכט ש־טיאן דעם ריוננער מיט קאצן-פאײש. םיתײכט זיך אן אין שטעטא א נע־ענ א״ה ק׳עץ דאכט זיך אאץ כאקאנט׳ע א־ן פיא- מאא כאשײכענע זאכן, און פונדעםטװענן ד׳ערצײאט עם בעראינםקי אײ־ א נאנץ נײעם שטיינעך ער צװינגט אנז פ׳כוט א־ם אױסצ'- הערן מיט נרױס נײניך ער איז דא כפדד א מחדש. דער טעמאט״שעד קניפ איז — די גרינדוננ פון א קרײז, װאם באשטײט פון א ה״פא מענטשן, װעאכע זאאן א־ן שטיבא אעבן