Literarishe bleter · 1930-09-26 · 39 (26.9.1930) · p. Seite 737

4 זײס 137?יעשדעדי^ע?נלעסעד נןם, 39 (334) \ 3 ר א פ. ם א י ר 7נ ־ע 7 ןנ ז> / םעםיאז םאדהאװימש דינגאװ (דעד םענםש זז?•/ דשד עדײגד) יעדער אײנער נעסריבן אין דער יטפראך פון ״זײן״ אאנד די נרויסע דאחמה האט איבערגעריםן איכזער פאבינדונג און א סך יארן האט אײנער ניישט נעװוםט פון דעס צװײט;. ער׳עט זונוער ׳9±ן איז נעקומען צו אונז די ידיעה, אז דובנאװ איז נעװארן פרא- פעסאר אין קאווגע און אז ער פארט אדוים פון רוסאאנד, װו עד הן*ט אין די יטװערע צײטן פארענדיתט א נ״ע אויסנאבע םון זײן ״די- טע־ געיציכמע, װאס װעט דער׳שײנען אין סנ בענדער. בא<ד איז אבער פון קאװנע געװארן נארני׳סט, און דובנאװ איז געתודען יןײן ברױזען נעבן דאנצינ, בד• דא אפצורוען נאך די ׳טװערע •ארן פון מרחסה און רעװאאייציע. איך בין אי־אפנעקומען צו א־ס קײן ברױזען. איך דערמאן זיך נאך הײנט אין דעש געפ•?, מיט זועאכן איך האב אדיבערנע- טרעטן די יטװעא פון דעד וױרע, װו ער האט נעװוינט. צו קארעס- פאנדידן מ־ט א מענטיט צענדאיקער יארן און א־ס נייסט צו קענען פעדזענאעךן ד• פרוי עראיך (דובנאװס טאכטערן האט מיר נעעפנט די טיר און מיך אר״ננעאאזט אין יטטוב אר״ן און באאד זענען מי־ נעיטטאנען פניס אא פניס און נעיעװינן. מ־ר האבן זיך צעקוסט. טיערן זענען בײ אונז נעיסטאנען אין די אויגן. ״קאק מי־ע גאװאריט זי וואמי״, — פרענ איך מיס מ״ן צעבדאבענעס ר־ס־יט, און דובנאװ ענטפערט מ*ר אויך רוסיי״-ךײטי״ א־ך האב נעיספ־רט, אז סיװאאט בעסער געװען, װען מיר יאאן רעדן ״ ד י יס. א־ן אזױ טאקע א־ז געישעןן סיאװ איאפנעפאאן די מחיצה, װאס האט אינז נעטײאט אײי פ*ל 'אח. א•; אײן אױננבאיק זענען מ־ר נעזעס;, װ• צװײ נאענטע חבר־ם, צװײ נא־דעד פון דעמזעאבן פאאק, װאס האבן זיך יטפעט, אבער נייטט צו ״טפעט דערקענט. אין איצט, װען איך קוס ק״ז בערא•;, פא־ביעננ א־ך די אװנטן אין נרונעװאאד, א•; ־ער באװוםטער יסא־ראאטענברונדער גאס און מ־ר פאוידערן נעמ־טאעך, א•; דעדמאנען ױך אפטמאא אין דע־ קארעספאנדענץ אױה רוס״ט און דײט״ט און מיר אאכן האיציק דער- * * * מײן ניױסן פ־״נט, פ־אפעסא־ דובנאװ — און מ־ר אא״ן — וױנש א־ך, אז מ־ר זאאן קענען נאך א סך יאין פארבדעננען די אװנטן אזױ געמיטאעך, וױ מ.יר טוען האס א־צט, א־ן מ־ר זאאן פון אײנעס צוס צװ״טן מאא זיך קאנען פיײען מיט א נייעס באנד א־ע־ א נײ װערק, װאס קומט אדויס פון זײן װאריסטאט וױ א נײער בוי-יסטײן פאר דער נעשיכטע און פאר דער אױפאעבוננ פונס ײד״סן פאאק. װא־זוע, עיב ראזדה׳טנױ. ת־צ״א דער ד־זײנטיקער ברמער 39 ■0■■ #ח דעד?עצםער פןן דריטז לװארטל (יולי - סעפטעמבער) װילט איר באקיםען די .לים. בלעסער״ אן איגעררײם םיזם איר שוין אײנגאלן אין •. ק. א. 98.58 דעם באטרעף א1'ף דעם פערםן קװארם? . אקטאבער - דעצעמבער םיאװ אן ערך א עס •אר, װי איך ד.אב מיך צוס ער׳עטן סאא נעװענדט קײן פעטערבורנ — צו דעד ״חברה מפיצי הטכאה״ — מיט א בקשה, מיר צוצושיקען ד• ארבעט פון מ. ב־עריעאדסקי: ״איטאװסקיע יעיװרעי״ מיט די דרײ בענדער דאקומענטן. דאם א־ז אפשר נעװען דער עדשםער בריװ, װאס איך האב אװעקגעשריבן קײן רוסאאנד און, סיהאט זיך מ־ר נעדאכט, אז א*ך פאי אין די מדחקיס, װי קײנער פון םײנע קרוב־ם און פרײנט אװ נאך קײנמאא ני׳שט נעװען. א־ך האב אפיאו געװוסט, אז אין פעטערבורנ דערש״נט א צײטשריפט, װאם בא׳סעפטיקט זיך א.ײך מיט ײדי׳עער היםטאריע, אז מ־האט דארט נעדרוקמ נתן נטע סאמועאיס פרצופיס אויף רוסי׳ס, אז מיהאט דארט איבערנעזעצט מ ׳ס ה ש ו ר ם באקאנטע ארבעט װעגן רי ײדישע קהאית און דעס ועד די ארצות א־ן פײא;, אבער דאס אאץ איז נעװען אזוי װײט, אז איך האב מ.יר נארנישט נעקאנט פאדשטעאן, װאס פאר א שײכות דאס קאן מ־ט מיר האבן. א־ך האב באקומען פון פעטערבורנ ד• פאדאאננטע ביכער. װעאכע האבן מיר בײ מײן ארבעט איבעד דער געינײבטע פון ײדן אין אעמבערג שטארק נענוצט. מיט די ביכער האט מען מ־ד או־ך צוגעשיקט עטאעכע נוסעח ״קניני װאסכאדא״, װעאבע האבן מיך שטארק פאראינטערעסירט. איך האב געקאנט אײענען אוקראיניש, דאם האבן מיר אין מזרח-גאאיציע נעאערנט א־ן דער שוא, און איך האב מיך אננעהויבן צו מוטיעען, מיט דער היאף פון א װערטערבוך. כדי צו פאדשטײן רוסיש. אממ־ינםטן האט מ־ך א־נטעדעסידט אן ״עאיאת דס-פראצעםי׳. װאם איך האב איס נעקאנט פון אנדעדע קװעאן און װאס איז דא נעװארן באאדבעט אױף נא־ א אנדערן אופן. איך קוק נאך דעס נאמען פון מחבר און א״ען; ש דובנאװן דעם נאמען האב איך שױן נעקענט. דער בעראינער ״ײדישער פאד- אאנ״ האט גאך אין יאר 1808 ארויםנענעבן אין פרידאענדעדם דײטשער איבערזעצוננ א קאײן ביבא מיט דעם נאמע;: ״די ײד־שע נעשיכטע, אײן געשיכטם-פיאאסאפישער פאדזוך״, — װאס האט בײ אינז, ױננע ה־םטאריקער, נעמאכט אן אומגעהײערן רושס. אײ האב אננע- הויבן נאכצונײן די ש2.יח פון דעס נאענצנדיקן ה־סטאד־קער א־צט באזיצן מיר א נענויע ביבאיאגראפיע פון די װעדק און איטיקאען פון ש. דובנאװ (שאנצינא-באעטער, באנד 1, ז. 3״<-—!041), אנע■ צוריק מיט א 30 יאר האט מען געמוזט זוכן אין ״װיאסכאד״, אין ״השאח״ און אין סתס ריםישע ביכער און זשורנאאן, בדי צו נעפינען אן איטײקא פון איס באאד אװ נעקומען דאס יא־ ,־.ססו. די עװאאוציע האט צע- שטערט די אאטע גײםטיקע פאעצער און מ־ט ז־י אויך דעס ״װאם־ כאדי•. דער ״נײער װאםכאד״ תאט נישט אאננ נעאעבט. אין דער ״יעװרעיסקאיא ענציקאאעפדיא״ האט ש. דובנאװ נאר װײניק נעאר- בעט (קײם אין ערשטן באנד). אין יאר סססז, װען דובנאװ האט אננעהויבן ארויםצונעבן די ״יעװרעםקאיא םטא־ינא״, האבען מיר ז־ך דעחנעענטערט, און סיאיז כמעט נישט אריבעד קײן װאך — צװיי, מיר זאאן נישט שדײבן אײנער דעס צװײטן. װינטער פאענט דובנאװ זײן אין פעטערבודנ און זומער איז עד נעזעסן אין א נוט אינקע אין פינאאנד די קארעםפאנדענץ אבער האט זיך נישט איבערנערים;, װארים זי האט זיך באצוינן נישט נאר צו די ארטיקאען אין רער םטארינא, נאר צו דער ײדישער ׳װיםנשאפט בכאא. איך האב דעמאאם נעפירט די אפטײאמנ פאר ביבאיאנארפיע א־ן דעד ״יעװר סטארינא״ און או־ך אין דעס ״קװארטאאניק היסטאריטשני״ אין אעמבערנ. די קארעספאנדענץ האט אינז אאץ-מעך דערנעעבטערט, און אפיאו באפר״נדעט; אחוץ איטערארישע יד־עות פאענן מירשרײבן אײנער דעס אנדעח װענן פאמיאיע-זאכן א. א. װ. תמיד, װען םיאװ אננעקומען א בריװא מ־ט דעס קעפא מנאנאאװואזשאיעמי נאםפאדי;, האב איך מיך זײער נעפרײט און טאקע יאאד נעענטפערט. אנהײבנ- דיק דעס ברױו: זײער נעערטער הערן זעאטן האב איך בא- קוםען פון דובנאװן א בדייװ אויף העברעיש, װײא מיר האבן דאן