Literarishe bleter · 1930-09-26 · 39 (26.9.1930) · p. Seite 734

4?'םערןרישע בל2ם2ר נ<ס, 39 י334) /ייע 34? * טסניפ םיט זײוגע אויספירן און אפי?ו מיט זײן סעטאד; אבער /ו; א*פ װאצטן מיר גישט דערלאנגט אזױ װײט און אויף פארשירענע;עביטן באדארפט אנהזיבן פון #נהויב. אויף זײן צעבנם-װערק ״די װעצטנעשיכמע פון ײדישן פןזצק■• האט ש. דובנאװ נעארבעט א פאר צענדליק יאר — דער עדשטער עטבר־אן פון דער אדבעט איז דערשינען נאך מיט א יאר 35 צוריק. אבעד אין זײן איצטיקער פארם איז דאס װערק אננעשריבן נעװאדן אין די שװערע יארן פון מצחמה,;רעװאעוציע און בירנער-קרינ. אין דעצעמבעד 1920, קומענדיק קײן פעטערבורג פון אוקראינע, האב איך באזוסט ש. דובנאװן. עם איז נעװען א שרעקצעכע צ״ט — הוננער, חושך, װיסטע קע?ט און א װיסטע שטימוננ, שרעק און אפאטיע ב״ דער אינטעגיגעניז. ק״נער האט נארנישט נעקענט טזן. ש. דובנאװ אבער האב איך געפונען, װי תמיד, בײ זיק שרײב-טיש. אין מאנטצ און קאעאש;, מיט נעשװאצענע פון קעצט פיננער, איז ער נעזעםן און נעארבעט. איך האב אים ״ארויסנעשצעפט״ פון עצפטן אדער אן אנדער יארהונדערט. ״װי קענט איה״ — האב איך אים נעפרענט. — ״איך פיק, — האט ער נעענטפערמ, — אז װען איך רײם איבער כאטש אויך אײן םינוט — װעצ איך נישט אויםהאצטן״. אזא אײזערנע אינעװײניקסטע דיםציפצין האט עקזיםטירט בצויז אין יענע אצטע שװערע צײטן פון דעם צמוץ, װאם האט צא פםק פוסיה מנירםא. עם איז קיין קונין נישט זיין א מתםיד אויח א רואיקע ערד און אונטער א דואיקן הימל. װער עם געמט נישט דובנאװן אין דער ראם פון די בײזע צײטן אין רוםצאנד, דער קען אים ריכטיק ניןזט אפשאצ;. און, אז ש. דובנאװ איז איז יאי 1922 נעקומען קײן אויםצאנד, האט ער מיטנעבראכט א קאםטן מיט מאנוםקריפטן — צען בענדער פון זײן געשיכטע, פארטיק און איבערנעשריבן, איננאגצן גר״ט צום דרוק, אין די װיםטע טענ אין רוםצאנד האט זיין פרוי, זיין נעסרײער פדײנד און ערשטער צײענער פון זײנע ווערק, אפנעקצאפט אוױי דער שרייב-מאשין די עטצעכע טויזינט ז״טן פון איר מאנם צעבנם־ װערק. די 8 יאר אין בערצין האט ש. דובנאװ אפנעגעבן אויף סצואים און הוספות אויפן םמך פון די נײע מאטעריאצן, װאם זענען אין ' % ש. דובנאװ ב״ם פארפאקן ז״נע ביבער פאר ז״ן אפפארן <וין פעטערבורג סעפטעמבער, 1921. אויםלאנד דעדשינע; אין די מצחמת-און רעװאצוציע-יארן, אויף קארענירן און רעדאנירן די איבעחעצוננען. די צען בענד ״װעצטנעשיכטע סון ײדישן פאצק״ האבן זוכה נעװען ארויסצונײן אינגאנצן בלויז אין דער ד״טשער איבערזעצוננ; טײצן פון דער אויסגאבע זענען דערשינען אין א צװ״טער אויםלאגע. אין א ײדישעד איבערזעצוננ זענען דערשינוען בלויז 3 בענד, אין העברעאיש — 3, אין שפאניש—2. איצט נרײט זיך אויך א פראנ- צויזישע אויסנאבע,• אין עננליש זענען נאך פריער דערשינען עטלע- כע בענד פון דעד גײער תקופה. דער ארינינאצ, געשריבן אין אזא רײ- כער רוםישער שפראך, האט נישט װכה נעװען מער װי צי ^■בענד. הארבסט 1929, װען סיאיז ארוים דער לעצטער דײטשער באנר פון ז״ן לעבנם-װערק, האבן מיר, זײנע נאענטע פר״נד, נעפראװעט בײ אים א הײמישע סױם-הםפר. מיר האבן נעמאכט פלענער, װיםילי ״יידישן אונױוערםיטעט״ (1919—1921); ער איז אויך נעװען דער נרינרער פון דער ײדישער היסטאריש-עטנאגראפישער געזעלשאפט אין פעטערבורנ (1908) און דער רעדאלוטאר פון דעם היסטארישן זשורנאל ״יעװרעיסקאיא םטארינא״. ש. דובנאװ איז אין משך םון כםעט צװ״ יארצענדציקער, פון 1883 אן, נעװען אויך ציטעדאטור- קריטיקער און האט אין ״װאםכאד״ און שפעטער אין אנדערע אויס- גאבן פארעםענטצעכט פיצ צענדציקער ציטעראטור-קריטישע אר- טיקצען. ש. דובנאװ איז אבער אויך דער טעארעטיקער פון אוי- טאנאמיזם און גייסטיקן נאציאנאציזם, דער קעספער כצפי-פנים קענן ״שציצת הגצותינ און כצפי-חוץ — פאר ״דישע נאציאנאצע רעכט אין נצײכבארעכטיקונג בכצצ, דער קעפפער פאד א יידישן אזי- טאנאמען צעבן און פאר ײדיש, א בצצ־טוער, א פובציציםט, א פא- ציטיקער אזן דעד שאפעד פון ״פאצקיזם״. באמת—םײפא וספרא. נישט נעקוקט אויף אט דער פיצזײטיקײט איז ש. דובנאװ דאך אײנהײטצעך, שטרעננ און עתםט אין זײן גײםט און מעטאד ־***>!> ןיי( מאיר יעקב דובנאװ (ש. דובנאװם פא-ט״ד), מםטיסצאװ אין 1870—1873 ש. רובנאװ תאט זײנע װערק נעשריבן דערעיקראין רוסיש טײצ- װ״ז העברעיש, שפעטער אויך אין ״דיש. זײנע װערק זענען איבער- נעזעצט געװארן כמעט אין אצע שפדאכן פון די צענרער, װו ײדן צעבן. ער תאם נעשריבן אונטער פארשידענע נעמען. אויםער זיין אײנענעם אויך אונטערן נאמען ״ם. מםטיסצאװםקי״, ״ם. ד.״, ם. מ.״, ״עקסטערנום״, ״נאטום״. אין יאר 1920 האט ד״ר י. מײזצ םון בער- צין אפגערוקט אין דײטש אין די ״סאנטשינא־בצעטער״, די ביבציא- ג-אפיע פון דובנאװס װערק און ארטיקצען; די רשימה האצט 637 נומערןן אבעד גראד נאך דעם זענען דערשינען די װיכטיקסטע טייצן פון זײן צעבנס-װערק ״רי װעצטגעשיכטע פון ײד־שן פאצק״ אין פארשידענע שפראכן, אויסער א רײ ארטיקצען. און איצט דערנרײכט רי רשימה ביז 700. װער פון אונזערע שרײבעד און װיסנשאפיטצעכע האט זוכה געודען צו אוא כמות? װאם פאד א טרויעריקן חסר װאצטן מיר גע- האט אויפן געביט פון ײרישער געשיכטפארשוננ, באזונדערם בנונע דעם פויציש-רוםיש יירנטום, א חסר אין א מאדערנער סינטעטישער ײדשער װעצטנעשיכטע, און נאך בצויזן און בצויזן אויף אנדערע געביטן פון נײסטיקן שאפן. ש. דובנאװ האט אמאצ נעשריב;, אז ״דער מאדערנער היסטא- דיקער שטייט אויף די פצײצעס פון זײנע םארגעננער״. װי װאצטן סיר אויסנעזעען, װען סיר װאצטן נישט נעהאט די ברײטע פצײצעס םון ש. דובנאװן? םיצ םון אונז, די יװנע, זענען אין א םך פרטים נישט