Literarishe bleter
- Journal
- Literarishe bleter
- Volume
- 6 (1930)
- Issue
- 38 (19.9.1930)
- Date
- 1930-09-19
- Page
- Seite 724 (sequence 12)
- Language
- Yiddish
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 65% known words query
- IRI
…/4795427-8801021-8802097--05918-4801065- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
7יסעד#דיעע בל*ס*ר נס.;38 (333)!ײס דער שטי3שײט און אויױ דעם *יכט. ער האט א הוק־נעטו; אויפ; ז״גערל: םיאיז נעװעזן אײנם נאך האצבער נאכט. ערשמ איצט ה#ט ער זיך ק׳צאר נעמאכט, אז זומער איז ד$ך ני׳שטן• שײן נאכט אין דעם דאזיה; צאנד. בעת די פריערדיקע אפרוען האט ער עפעם נאר- גישט באםערקט די װײםע איםצענדי׳פע נאכט. דעד ׳םטורם האט שוין נעמוזט אדורך, אויב םיתאט ׳צזוין נישט נעהערט קײן װינט און קײן רעג;. א צופרידעגער דערםיט, װאם םיװעט אים אויםמײח צו תאצט; װאך אין דער זאװיערובע, האט ער זיך םים הנאה אײנ- נעהערט אי; דער שטיצקײט או; נע׳צצונגען די האצבטונקלסײטו פו; דער נאכט, — װען פצוצים האט ער דערהערט עפעם א װ״ט, טויב או; קצאנגצאז קוצ, אזוי פרעמד דעם מענם׳טצעכן אויער, אז םיהאר־ז איז אין אים אזש אפנע׳םטאדבן, און דער אטעם האט זיך אים אײנ־ געהאצטן אין ברוםט. ער האט נעהערט... דאם קוצ האט זיך װידער צעטראגן אין דער װײט, ני׳עט םיאיז קײן ברומען, נישט קײן קרעכצ;, נישט קײן נעהיצך פון פאצנדיקע םאםן. — װאם איז דאם? — האט ער א פרעג-נעטון אצאפן, װעצכער האט זיך אויח זײן ארט אװעקנעצײגט שצאפן. — אן אײז-בארג — האט אצאו־ א ברום-נעטון — נ״ ארוים, די פערד שרעקן ייךן קארדים איז אדויםנעצאפן פון נעצעצט און ׳פט״ן-נעכציבן באצד בײם אדויסנאנג דעדשטוינט פון דעם ביצד, װאם האט זיך פאר אים צעעפנט. דאם װאםער, בײ װעצכן זײ האבן אויפנע׳שטעצט די געצעצטן, און װאם איז געכטן פארהיצט נעװעזן םיט א נעפצ, האט זיך איצט ארויםגעװיזן אצם א בוכטע פון דער אזיערע, װאם איז אגטשטאנען אוים די װאםעד;, װאס פציםן אראפ פונם א״ז- בארנ. אויפן ארט, װו זײ זענען נעשטאנען, האט דער אײז-בארנ מיט א ריזיקן ארם אראפגעשטראמט נצײך אין װאםער ארײן. ז״ן צע- בראכענער שטערן האט מיט א גרינער מויער זיך דערהויבן םאמע א־בערן נעצעצמ. קארד־ס האט נארנישט נעקאנט גצ״בן, אז זײ זאצן האבן צוגענאנגען אזש אזוי נאענט צום אײז-באדנ. די אומדערװארטק״ט האט נאך מער פארשטארקט דאם אנט- ציקן זיך םיט דער הערצעכער און גרויציקער נאענטקײט פון דעם גצעזערנעם טורם, װעצכער האט זיך נעשפיגצט אין דעם אומבאװענ- צעכן װאסער, װאס איז דורבגעצויכטן נעװעזן מיטן צארטן אפשײן פון באגינען. נאר אט האט זיך װידער אגנערופן א טויב און מוראדיק קוצ. םיתאט עפעס א טרעשטשע געטון, זיך צעהיצכט און שטיצ נע- סציב;, גצײך װי דערשטיקט פון עפעם א שװערע טאםע — פון װאנען איז דאס? — ער האט זיך ארומנעקוקט. םיהאט זיך אים אויםגעדאכט, אז אין דער מאיעסטעטישער שטיצק״ט איז נישטא קײן ארט אײף קײן שופ קוצות, םײ אונטערהימצישע, אדער אונטער־ ערדישע, װי דאם קוצ, זואס האט זיך געטראנן פונם חצצ. אין דעם תאט פונם טודם-שפיץ זיך אפנעריםן אן אײז-בצאק און איז נצײך אראפנעפאצן אין װאםער ארײן. דאם װאםער האט אים אײננע- שצוננען און האט ארויסנעצאזט א מאדנע, דעושטיקטן אפקצאננ. דעד דאזיקער צײכטער שצוקעכץ און דאם נערויש פון דעד מאםע, בעת זי האט זיך אפנעריםן פונם שפיץ, איז נעװעזן דער אײנציקער אפקצאננ פון דער קאטאסטראפע, װאם איז דא פארנעקומען. דער כח פונם קצאננ איז געװעזן נאך מעכטיקער דערמיט, װאם אחוץ זײן נאענטקײט, האט ער נעהאט אין זיך אויך מיפקײט, װײטקײט, און די טויבע נצײכניצטיקײט, װאם איז פרעמד דער הארמאגיע פון די אור-כהות אין דער צעבעדיקער װעצט. רער אײז-בארנ איז נעגאננען, נעשפארט פארויס. װילנע פארלאנ ב. סלעצקייז ראםן־רוםלאנד) פדץ הידשבײז שװארצברוך (שילדערו גען םין ירײז 6 זל. פרײז 8.40 ארץ־ישראל ירײז 7.50- אינדיע ■רײז 6 פעלהער אױ לענדער פ2 וז1״\פ1בא ,פזװפפפזפ^( ,"ז6ז1ט/8״ .12))6ק§ אויםדרוק פון ײזערע פנימער גענעבן אים זײער שװ״גנדיקע צו- שטימונג. — װי אזוי איז ניצם אומנעקומע;? — האט זאטײ נעפרעגט, גישט םאכנדיק זיך הערן אצאפם נישט-פארענדיקמע ר״ר. זײן פנים איז געװעזן בצאם און אויף די ציפן איז געװעזן צו דערקענען א דערשטיקטע װײטיק. — נאר פשוט — איז דער פויער אביםצ שטיצ געבציבן — ער איז אװעק אויף צפון הינטער נרענצאנד, עד האט זיך אפנעדיסן פון זײנע חברים און פארבצאנחשעט אין נעפצ. זײן נוױ איז אין עטצעכע חדשים ארום צושװיםען געקומען אויף אן א״ז-קריע. םיאיז אים מן תםתם צעקצאפט נעװארן דאפ שיפצ. ער א־ז נעװעזן אזוי פריש און גאנץ, אז אצע האבן זיך נעװונדערט. פיהאט זיך קײנעד נישט געװונדערט אויף זײן טוימ, תנם מענטשן האבן ניצםן זײער באדױערט. זינט עטצעכע יאר האט םען דאך שוין םײ װי געזאגט, אז ניצם זארגט נישט פאר זײן צעבן. נאר דאס, װאכ די קריע האט אים נעברענגט... אזא פאצ איז נאך נישט נעװעזן. ער איז נעצענן אויםגעצויגן אויפן אײז װי א דערתרנעטער םויגצן אין דעם דאזיקן טאג איז טען אװעק אין װעג אר״ן פריער, װי שטענדיק. אצע האבן זיך געקצאנט אויף דער קעצט, און אצאף האט דערשפירם אין דער צופט א שטורם. דער שטורם האט ז״ מאקע וױדקצעך אננעטראפן אינםימן װעג. דאם איז געװעזן א וװגדעדלעכע דעדשײנוננ. אין אנהויב איז איבער דער װיסטע אדורך א װארעםער װינט, װאם האט געטראנן פארוים א װאצקן געצן װוצקאנישן אש. ה־נטער רער שטויביקער קאטארע איז די זון פצוצים רויט געװארן און נעצויכטן װי א בצו- טיקע שרפה, װאם איז ארוםגערינגצט םיט א נעקנויצ פון ברוינע רויכן. אין דעם דאזיקן בציאסק האט די נאנצע װעצט, במשך םון אײן רנע, באקומען אן אײנהײטצעכע פארב און האט אויםגעזען װי נעשמידט פון קופער. מענטשן האבן אויפגעזען װי םטאטועס. שפעטער, װען םיאיז פארבײ די הויפט-כװאציע פונם הוראגאן און צעשפרײטנדיק זיך איבערן שטת דא און דאדט אננעזאנט װירבצ- װינמן אין דער צופט, האבן אויפן היטצ זיך באװיזן װאצקנם. זײ זענען אדויכגעקראכן אומנעריכט, פון דעכטם, כ<ן צינקם, פון פאדנט און הינםן; טײצ האבן זיך נעצוינן כאמע איבער דער ערד, אנדערע האבן נעשװעבט אינדערהויך. ז״ זענען בציץ-שנעצ אויםנעװאקםן און אזוי אויך פא־שװינדן, זײ האבן זיך געקרײציקט, באהאפטן און אויפםנײ זיך צוריק צעשײדט — די זון איז אמאצ פאדצוירן נע- נאננען הינטער ז״ און אםאצ צוריק אדויםגעקוםען — סיהאט קײנער אויף דער ערד און אויפן היםצ נישט נעװופמ, װעצכע מינוט סידארף ײעח דער אנתויב פונם שטורם. ענדצעך האט אײנע םון רי נידעריקע נעפצען ארומנעהיצס דעם קאראװאן מימ א נישט-דורכדריננצעכער חשבות. אצאף האט באפויצן זיך אפשטעצן. זײ זענען געשטאנען א שעה אדער צװײ — םהאט זיך זײ אױםגעדאכט, אז דאפ איז די אײביקײט. װען דער נעפצ איז אדורך, איז דער הימצ בארעקט געװעזן מיט אן אײנהײט- צעכעד און ברודיקער װאצקן-שמאמע. קײן שום בצויז, קײן שוט ציכט. איכער דער װעצט איז נעפאצן א גרויקײם. א קאצטער װינמ תאט אננעהויבן שװעבן דורכן פצאכצאנד. םיהאט א גאם-נעטון א רענ;, אױפנעמישט מימ שנ״... שפעטעד א האנצ, און נאכהער שוין א נעריכטער שנײ. װענן דערגיין צום פויערשן הויפצ האט ק״ן רייד נישט נע- קאנט זײן. אצאף האט נעענדערט די ריכטוננ פונם צונ נצײך שוין צום נאענטםטן אײז-בארנ, רעכנענדיק, אז אונמער זײן װאנט נעפינט זיך א מער-רויקער ארט אויף אפשטעצן זיך, װי אויפן פצאכצאנד, װאם אויב םיאיז ביז עדשט נישט צאנג נעװעזן רויק און זוניק, האט עם זיך איצט אבער פארביטן אין א טײװצאנישן נעראננצ-ארמ םון װינט און האנצ. נאר שפעט שוין האבן זיי אויפנעשטעצט די נעצעצטן ביי עפעם א שטײענדיק ײאםער, װאפ איז אין דער העצפט איבערנע־ שניטן נעװעזן מיט א נעפצדיקער מויער. םיהאט נישט נעוװםט; א מײכצ, א טײך אדער דער ים. דר״ זענען אר״ן שצאפן אין די ינע- צעצטן און דרײ זענען פארבציבן אינדרויס;, כדי צו היטן די פערד. קארדים האט געהערט צו דער ערשטער פארטיע. דער דאך פונם נעצעצט האט אים איכערן קאפ אויםנעפויקט שטורם-אצארמען, דאם הארץ האט אפנעענמפערט טיט אומרו, — ער האט זיך צאננ איבער- נעװארפן פון אײן זײט אויף דער צװי׳יטער, ביז ײאגען ער איז אײנ- געשצאפן מיט א שװערן, פיבערדיקן שצאף. װען מיהאט אים אויפנעװעקט, האמ ער זיך געװונדערט אויף