Literarishe bleter · 1930-09-19 · 38 (19.9.1930) · p. Seite 723

9 7,ספר$רישפ בזעםער נ1ס. 38 (3??) ₪₪₪₪₪₪0₪₪₪₪₪1ש^4₪ ז״ם 723 9₪ קרערט, אז די פערד זענען פיר רויהער, װען זײ העדן נעבן זיך א טענטשצעכע ׳עטים, מיהאט דעריבער פיר נערעדט, ני׳עט דװקא אזוי צוציב די פעדד יעדער פון די טענטשן האט געפי׳צט א נויטיק״ט אויהצו׳טפיאן די שטילקײט און די לערקײט, װאש האט אננעפורט די נשטד,. די פ׳זישע פאדטאטערטקײט איז פאד׳עװינדן אדאנק אן אינעדלעבן דײץ, װאס האט דעדהאיצטן דעפ נוף אין כטדרדיקער פדישק״ט. א פאד ׳בעה אפרו איז נענונ נעװעזן פאד א נישמ־נע־ ־םראפענער נאכט. די טעטעם פאד די נע׳עפ־ענן זענען נעװעזן ני׳םט װ׳כטיקע א־ן פשוטע זאבן, װענן ־וערבע טיהאט זיך אבע־ טתװכח נעװעזןאוי,׳' אן עדנסטן און פארכיסענעם אופן, וױ סיפאבט פאר די װיבטיקכטע טעטעס. ס האט ז־ך;עװ״נלעך אנגעהויבן פ־ן די פערד איצאף חאט נעקאנט ד• כ־אגדאפ־ע און אויך דעס טשפחה־יחוס פון יעדן פעדד, װאס האט אפט גענדײכט טיט א פא־ דורות צוריק. אויכ כיהאט זיך אין דעד נעשיבטע נעפונען עפעס א ברויז, האט זי דעדפ־׳צט עטעץ פון די אנטרײכע־ די אוט׳טורדיקע נעשיבטעם װענן ז״ערע טעײת און חסדונות, די אידיא־שע טעיבױת ויוענן זײעד נוטםקײט, טירדקײט און חבטה, די רירנדיקע אנעקדאטן װעגן זײער צונע־ כונדנקײט צו מענט״בן האבן אפט באקוטען א ־בטאדקע־ן אויס־ דדוק, װען אינס ׳צעכן פון פע־ד האכן ז־ד א־ײננעפראבטן פאסירוננען פון מענטשרעבן קאטױ פאד רעבנכ־דעדהארטונג. דער ערטער־זײדע פונם נדויען פעדדא, װאס א־ז דורך ארעטען אנע־קענט געװעזן פאר דעם טוטיקסטן א־ן טאבון, האט אין זײנער צײט אפגעראטעװעט א נאנצע ט־בפחה פון א פרוצריננער אײז־פאר- פר״צוננ. דרײ טאא איז דאס פערד אדודך דעם צעב־ויזטן טײך, טראגנד־ק טענטיבן או־ף ז־ין דוקן. דאס ברו־נע װ־דעד האט זיך בא־־טט געטאכט ט־טן צו׳בטערן דפואות א־ן א פאדװאדפענעם א־נזר- י׳ב־כ, װאס א־ז באדדאט געװעזן פון א טנפה סיא־ז דאן נעגאננען א נאנצע רעטוננס־עקספעדיציע, װערכע האט צוריכ א ׳ב־נײ-־בטורם ז־ך נעטוזט צוריק אוטקעדן פון װעג. דאס פעדלר, װאס האט א־ן די זעק נעפ־דט אויף זיך די רפואות, א־ז פאדרױדן נעװאדן אין ־ב־טורם. ־בפעטעד האט ז־ך ארױכנעװיז;, אז עס א־ז אר״ן אװעק צום י־בוכ א־ן אננעקוטען א־ן דער צ־יט. װאס עס האט גענעכן און װי אזו־ סיהאט געפונען דעם װעג בעת דעם ׳ב־דעקרעבן ׳ב־טורעם א־ן דער נעד־בטעד װ־סטעני׳ב־, װ־יסט נ־יב־ט ק־ינעד דאס פעדד האט דורכ־ נעטאכט דעם ־בטח כט׳בך פון דרײ טענ, ד ה. נאדטאר. סיאיז גוט נעװעזן, װאס טיש די טעשױת איז די צײט ־כ־נער אנט־ראפ;, װאם טיהאט נ־׳בט באדירט יענע נדויריקע נעיביבטעס, װאס האבן אוטט־טרכא־ באהאפטן די אנט״רנעטעד פון די ׳ב־טועסן ט־ט דעס פ־אברעטען־פראנטעד פון רעכן און טויט — די אײביקע און האדבע רעבנם־געזעצן או־פן א־נזר. די ־ב־טועםן האבן דאן דער- נדײבט זי־עד ־ציר. די נעישיכטעס םון די װײטע פאס־רוננען האבן טדיאוטפ־רט איבער דער נאענטקײט פון די נאטור־בחות, װאם האבן טוראד־ק נעאזיערט הינטער די טענט׳ב־רעבע פר־יצעם. און סיהאט ק״נער נ־־בט געטראבט, אז דער קאטף, וואש האט זיך ערנעץ דארט אפנע־בפירט צװ־־ב־ן דעם בדאװן פעדד אדעד צװ־שן אוטבאקאנטן טענט־ב טיטן טי־ך, יבטורעם אדעד װיםטע, קוטט א־צט פאד צװישן זײער פאדאײנזאטטער נדופע טיטן אוטפדוכטבארן פר״;, טיט דער נאבט, טיט ד־עד שטירקײט און טיט ד־ דדיטרענד־קע פאדניכטוננם־ דעטאנען. עם פרענט אויך אנדעד־ב־ פאפירן. אויפן צװײטן אפ־בטע?- פונקט איז צװ־שן אראפם טעשױת דערטאנט געװארן דער נאטען נירם. די נערעננהײט א־ז נעװעזן אן אוטשורדיקע, םיהאט ז־ך גע־ האנדרט װענן עפעס א נעשיכטע פון א רײכן פי־ב-פאננ- זאטײ האט ויך דאז געפרענט, װערכן נירס ער ט״נט דאס, װ־יר ז־י; ב-ודער האט זיך דאך ני־ב־ט פאתוטען מיט קײן פיש־פאננ. — יא, ער א־ז ראננע ־אדן נעװעזן א פ־שערן — האט אראץ אפגעענט־פערט. ער א־ז א־ועק פון איסראנד א־יף די װעםטטאנ־שע א־נזרען... ער האט א צײט זיך אדוסגעװארנעדט אויפן ים מיט א האנדרם־יבײף... פאדוואס? פארװאס ער האט אװעקנעװאדפן ד־ װ־רטשאפט?... טענט׳ב האכן אים נישט געלאזט רעבן. טידארף דאך, דאכט זיך, נ־יבט דעדצ־ירן פארװאםן... ער ארײן. כאטש זײנער א ברודער, האט געטוזט טיט אים א־בעררײםן די באצױננעןן דער א־עטער נירםן ער האט נישט געװאאט פארשטײן, אז טיקען זיך נ־שט אנפא־טרויען א פרעטדן קענן ארע אײנענע. — אראפס אוינן האבן נעװארםן װארקנדיק־שװערע בריקן. זײנע חברים האבן מיט דעם שטײנערנעם און נעשטארבן — האט ער צונענעבן אין געדאנק. — װאם האט איר נעזאנט? — האט זאטײ אויף אים א קוק- נעטו;. — גארנישט... דאם הארץ פון דער ערד. איך האב נעטראכט װעגן דעם קאװינען־פערד, װאס זעט אויס, װי עפעס א דיזיקער. פאר- נריװערטער ברוט־אויפנום. — איר זענט נערעכטן איך האב אויך עפעס ענרעכם אין זין געהאט. אבער ניט נאר א טדאכט — ער האט אים אנגעכאפט םארן אדעם, נרײך װי ער װארט םפעציער באגעדט אוגטרצושטר״כן די װ־כטיקייט פון זײנע װערטער — אז בעת, — װ־ אי־ האט נעזאנט, — דאם ״הארץ פון דער ערד״ ר־נט פאד אונז אוטבאװענרעך, טאכט־ ראז, שוין ט־ו־ט, הערשט דאיט—ע־ האט אננעװיזן א־־ף ד־ א״ז־בעדנ — אײביקע באװענרעכקײט. אן אײב־קעד טאםן-געראננר. אן םיהאדץ פ־ן די אייז־בערנ — האט עד פרוצים אויסגערופן מיט צעפינקרטע אוינן — דאם איז אן אקטױוע קראפט, אזא טעכטיקע, אזא נרויסע און זינרײכע — אזש א נרײכנ־רטיקען — א פאדניכטוננס־קדאםט — האט אים קאדדיכ אונטער־ נעשעפטשעט. דעד פדאפעםאר האט װך פארטראכט און אין א װײרע ארופ אומצוםדידן א שאקר-נעטון םיטן קאפ. — נײ]] פונקט אזוי שעפעריש, װי יערע אנדערע קראפט. נאר אן אומטענטשרעכע... איר פאדשטײט טיך... אן אוטטענטשרעכען א־ינע פון די כחות, װערכע טידא-ה זיך קײנטאר נישט אונטעדנעבןן — האט עד אויסנעשרינן אין התיהבות. ער איז באיד טאקע אביסי טביורבר נעװארן און איז שטיר נעבריבן, א פאדשעטטער, נר״ך װי סיװארטן ז־ך א־ם ארו־כנעריםן א־בער־קע װערטער. ער האט גערירט פון אדט א שװײננדיקער, נישט נעקוקט רנמרי אויף קארדיםן. זײערע דורכטאר׳בן זענען נעװארן איצטער ראננ און טאטערנ- דיק. אויף דעם נאנצן מדברד־קן ש־טח, װאם זײ האבן נאך נעהאט פאר זיך, איז נישט געװעזן ק־ין אײן שטיקר נרינע ערד, װאם זא׳ר נוט זײן אויף פאשע פא־ די פעדד. די פאשע, װאס איז אין זעק טיטגענוטען נעװארן נאך םון שטעט־ר, האט נעקאנט םט־איען קוים או־ף דד״ טע;. און אזוי פ־ר אוט-פרוכטבארן באדן האבן זײ נאך באדארפט דורכנײן. די נאננס־צײט אין א־סראנד איז זײער א קורצע. פ־נקט װי דאם םענט־ברעכע רעבן אויף דעם אינזר. םירעכנט זיך דאם, װאם סימוז זײן, און נישט ראם, װאס םיקאן זײן. טיהאט זיך באדארפט איירן. זײ האבן דעריבעד נעשפאנט פארוים, ^אהעדשט פון עפעם אן אינעררעכע צעפראקערונג, דיסציפרינידטע, כעסדיקע, רפנים ברויז אנגעצוינענע, אבער דאך פארבונדן צװישן זיך מיטן נעפיר פון געמײנזאטער פאדאנטװאדטרעבקײט, נר״ט אויף יעדן קדבן א״נער פאדן צװײטן. דאס דאזיקע נעפיר, װארםטו נעזאגט, האט באהערשט גישט נאר די מענטש;, נאר אויך די חװת, װאס האבן דא, אויף רעם עדגםטן װענ, שאד־ נע־בפאנט פאדויס, הנם מיהאט זײ נישט אונטעדנע־אנט טיט קײן װאדט און או־ך נישט ט־ט קיין בײמיב. װען סיאיז אויף א געװ־ם ארט ראם געװארן א פערד, האט טען פרן אים נרײך אראפנענומען די ראדוננ און עם צעט־ײרט אויף אנ־ רערע, באטש דאכ פערד א־ז קנאפ װאם געװעון צעקאריעטשעט און עם װארט נעקאנט נ״ן ווײטער. װען םיאיז ראם נעװאדן א צװײט פערד, זענען די רײטער בײטנדיק נעגאננען צו פום. בײ דער דאזיקער נערעננהײט האט קארדים נעפרענט אראפן, װאם םיװארט נעװעון, װען א פערד װארט ערנםט קראנק נעװארן אויפן װענ. — אײנער פון אונז װארט טיט אים נעטוזט פאדברײבןן — האט דער פויער קורץ נעענטפערט. דער ענטפער האט אים רגטר־ באפרידיקט. עד האט נעפירט, אז סיהאט אנדעדש נישט נעקענט ז״ן, הנם עד האט זיך נ־שט אנ־ געשטרעננט צו טראבטן, װאם די צװײ װארטן נעטון א־ן דער װיםטע, װען םיװארט זײ אנגעטראפן א שטורם אדער א נעפר. בעת ד־ בײנאכטיקע אפרוען האבן זײ זיך צװאמעננענוטען אין אײן גרופע, זײ האבן נעפענטעט די פערד און זיך אװעקגע־ רײנט נעבן זיי, נישמ אויפשטערנדיק קיין נעצערטן. זײ זענען קנאפ נעשראפ;, ײ״ר םיהאט באדאדפט היטן דעם טאבון, װערכער האט זיך בײטאנ אויפנעפירט טטש טוסטערהאפט. בײנאכט האט די פערד באהערשט א מוראדיקע אוטהײטרעכקײט, ײאם האט זיך אפט רײכט פארביטן אין א פאניק. — אראף האט געראטן בײנאכט צו שטועםן צװישן זיך און ער האט ארײן גערן דער ערשטער נענוטען א ־וארט. עד האט דער-