Literarishe bleter · 1930-09-19 · 38 (19.9.1930) · p. Seite 715

די£ 715?יסעד סריישע ו!לזןסער 38 (333ו;דארט, װו ״אוכזעד טע&טעד״ האט געמאכט די התחיה פאד עקם■ פעדיטענטא׳כע פאר־טטעלוננען, װו שילדקרויט האט נעיעפילט א בעזאן) און האיט איצט אין צוזאםענ־טטעאן א טרופע, אויסאר- בעטן א רעפערטואר און גדײט זיך צום םעזאן. װאס און װ• אזוי דא־ט װעט געטון װערן, איז •טװער צו זאגך אײן זאך איז אינפאצפ זיכער, אז םיר האבן דא צו טון פימ א טעאטער-מעננדט מיט נע־ •עמאק, סיט א דיכטער און נוטן אקטיאר. צי װעט שװייד בכח זײן צ,י יכרעפן אויך זיך די •טװערע םאטע־יעיע און קינפטאערייבע יאםט פ־ן א טעאטעד אין נױ-יארק, — דאם װעט באװ״זן די ציקונפט. םיר, ארנפאלם, וױנשן אים ב־כה און הציחה א^י זײן ׳טװעדער אונטערגעםונג. עם איז דא נאך זײער פיל צו זאנן װענן דעם ײד״טן טעאמער אין אםעריקע, באהאנדלעז די פ־אנע בכלצ און אין א בר״טן טאב־ •טטאב, אין?יכט פון אונזער קולטור-העבן דא, אנװײזן װוהין רער אוםפא־ם״רלעכער נ־די םירט אים, װאם עם װאיט בארארפט נע- טון װערן א. א. װ. אבער דאם װעצ איך פרװון טון א צװ״טן םא?. נױ־יארק, 28־מן *־יגוסב, 1930. דער קומענדיקער בומער (*13■■■ יאיז דעד?עננסעד 13ן דריטד ךזװארטל (ױלי — םעפטעמבער) װילם איר באקומען די .ליט, בלעםעיי אן איבעררײס םיזט איר שוין אײנבאלן אין ■. ק. א. 98.58 דעם באטרעף א1יף ד&ם פערםן'קןןארם? אקטאבער — דעצעמבער יידן אין אםעריקע האבן נעשאפן א גאנע-אנדעדן קאנטינגענט צו- שויער, םיט װעםעם געשםאקן און פאדערונגען דען ־א־־ זיך רע- כענע;, און די טעאטערם, װי צו לתכעים, זענען נעבליבן יסטײן אויםן זעלבן פלאץ, וו/ו זײ זענען ׳געיסטאנע; םיט צװאנציק יאר צוריק, אין די גוטע צײטן פון טאםא׳םעװםקי. און די דירעקטארן יטטײען װי די דעםבעם נ״ די טירן פון ז״ערע טעאטערם נייטט צו רירן זײ פון ארט. קײן געזער׳באפטלעכע ה׳עפעה קוםט נייטט צו צום ײדייטן טעאטער אין אםעריקע, אפילו ני׳טט צום געװעזענעם קונסט-טעאטער ׳איך זאג ״נעװעזענעם״, װ״ל דאם ־אד עקזיםט־דט ער ׳סויז ני־בט טער). בײ אזעלכע אוכדעטענדן א־ז קײן חידז׳ט נייע׳ט, װאס עם איז נעקומען צו א צוזאםענברוך, פון װעלכן עס װעט זיכער זײן יעװעד ארויםצוקומען מיט גאנצע בײנער װאם זענען די פערספעקטױון אויפן קוםענדיקן סעזאן 1930—1931? װי װ״ט עם לאזט זיך שאצן לויט דעם, װאם עם װערט נעטון, זענען די פערספעקוםױון ני׳טט ק״ן פרײלעכע םײ פון פראפעםיא- נעלן שטאנחפונקט, םײ םון נעזעלעאכ-טלעכן. נייטט נעקוקט אויך דעם, װאם עם װעלן זיך דאם יאר עםענען נייטט װײניקעד טעא- טעהם װי פאדאיארן, זענען אבער רא ם־ל אקטיא־;, װאפ װעדן נישט אנגאזיעידט; רי ױגיאן האט ארנאניזירט א ק״ט פון טעאטעד- טרופעס, װעלכע װעלן ארוטפארן פון יטטאט צו שטאט, בײטנריק זיך מיט די ׳טטעט. קײנע גא־אנטיעם װערט די דאזיקע טרופעם נײעט נענעבן אין פונדעםטװעגן זענען פיל שוישפ־לער ארײננע- טראטן אין די טרופעם, װײל ז״ בלײבן ם״ װי םײ אדבעמכלאז. נעבילס םעלאדראטאט״טער טעאטעד עםנט זיך לחל״יטין נישט, שװארץ װעט דעם םעזאן, לויט קלאננע;, װאם נײען ארום, שפילן אין פילאדעלפיע. די טרופע זײינע תאט זיך צעזײט און צעשפד״ט איבער פארשײרענע טעאטערם און יטטעט. און עם װעט זיכער קײן זאך נישט נעטון װערן בנונע רע- פעדטואר, רעזישי א, א. װ. טען װעט װײטעד ׳טלעפן דאם פעקעלע שונד א־בער שטעט און ׳טטעטלעך. דער אײנציקער ליכטיקער שטראל איז מארק ׳טװײדם אונטער- נעטוננ ער האט גענוטען דאם קלײנע טעאמערל אין די בראגקם ז נ א ד ע פ ע ם עם טוט ז־ך נײטט אזוי ניך און אזוי לײכט, װי עם רעדט זיך• װי עס װ״זט אוים, װעט רי פרא־עקטירט־ע באראטיוננם-כױרא זיך נישט אנשטויפן אויך ק״ן װ־דעריטטאנד פון קײן יטום זײט. א נלײכע זאך, װאם ל״גט זיך אויפן שכל. אבע־ װײל זי איז א נלײכע זאך און װײל זי ל־ינט זיך אזוי ל״כט אויפן יטכל, דארױ םען ז■ זײער נוט ארגאגיזיר;, אװעקיטטעלן א־י־ ז״ע־ פעסטע יםירות, אויב םען װיל ני׳טט האבן קײן פ־אטקא. א־ך בין א־ן טײן דערם.אנטן אי־טיקל געװען אזוי פארז־כט־ק, אז א־ך האב פארגעלײגט דערװ״ל צו עפע- נען די בױרא אויף א פרװו אויף אײן יאר שפעטער װעט מען זע;, צ• מען דארך• זי ליקװיד־ר;, צי פארװאנדלען אין א שטענד־קער א־נםטיטי־ציע. װי אזוי דארף רי דאזיקע בױרא איגאניז־דט זוערן? ראדף רי גאנצע ארבעט איבע־געגעכן װערן א״ן מענטש, צי פארטײלט װערן צװישן עטלעכע? אװראי װאלט גלײכער געװע;, בםרטי אין רער ע־יבטער צ״ט, אז אײן מזענטש זאל אנפירן מיט דער נאנצער טעטיקײט. דאם װאלט פארפעםט־קט די פונדאמעגטן פון בױרא א־ן װאלט נעז־כערט אן אײהײטלעכע ריכטיננ אין אפיפאצן און כאהאנדלען די דערלאגנטע װערק. פון רער צװ״טער זײט װאלט זיך אר״ננעכאפט א נישט-נעװוניגיענע אײנזײטיק״ט און פיװאלט זיך נישט נעלאזט אויסםײדן דאם אומנלײכע באהאנדלען םאר- יםײדענע מיניכ שאפוננען, װײל עם איז פ׳טוט שװער צו עאדעדן פ\ן אײן מענטש, ער זאל זײן אי מומחה אויה אלע נעביטן פון דער ליטעראטור. װעט מען אװדאי די ארבעט טײלן און באשטימען די׳ר ע י ב זז?!! " ב ע ר ם 1!7 8 ר ש ע ד י י ו נ ג ע א ו אז מען לעבט, דערלעבט מען זיך... מיט העכער א יאר צוריק, ױני 29־19, בין א־ך ארויפגעטראטן אין די ״ליטערארישיע בלעטער״ מיט אן אדטיקל אוגטערן קעפל ״װאם דארף מען טון פאר אוגוערע ליטערארישער ױננט?״ איך האב צװ־שן אנדערן אננעװיזן אויף דער נויטיקײט סון א שטיענדי- קער רעדאקציע אין די פידנדיקע פאריאנן און פארנעלײנט צו ש־אפן בײם פען-קלוב אדער בײם ליטעראטן-פאר״ן אדער ב״ בײדע צזזאמען א באראטזננ-בױרא פאד אנפאנגער און ױנגע שרײ- בער. (ליס. בלעטער נר. 26 ( 269). עס איז אװעק א לאגגע צײט און — אין קול ואין עונה. עם זאל דאם עמעץ כאטש א פיפם טוןן א נעכטיקער טאנ. האב איך דעם נאנצן ענין געתאלטן פאר באנראבך םיט א םך אנדערע פלע- נער, מײנע א,ין פרעמדע, װאם האכן נעפונען זײער ת אין די ״ליט. בלעטער״ און װאם װעלן אמאל דערצ״לן דעם בלעטעתריקן היםטא- ריקער, װי פראדוקטױו מיר זענען נעװען אין... מאכן פלענער און איך האב נעהאט ענמת-נפש. אין דא פלוצליננ איז מיטאמאל געקומען אן אויפריכטדננ. נ. מײזיל האט אויפנעהויבן פונדאסנײ די דאזיקע טעםע, געעפנט א דיםקוםיע און עפנטלעך ארויםנערופן — ממש פראװאצירט — די װארטפירער אק אונזער ליטעראריש װעלגזל צו באטײליקן זיך אין איר. מיד איז אויםנעקומען א םך װענן אט דעם ענין צו טראכטך און איך מוז גל״ך זאנן: עה איז נישט אזוי פשוט, װי מען מי־נט.