Literarishe bleter · 1930-09-12 · 37 (12.9.1930) · p. Seite 696

ליס^ד^דישע 3לעססר 11ס. /3 (332) זײס 696? די דזןזיקע ויןןלן לאזן פון עטעם הערן. טען ל״ענט, נעסלעד, וי״־ ניעער רוםיש. טװליש וואקםט אויסן חשבון פון רוסיזם, שםוטט ם״לוו״ז אויך *ןרוים יידיש און העברעיש. םרזןץ דעם, חןם לייענען װייגיעער ײי אט?ל איז אין דער ערשטער ריי נישט אויפן ארט פון די פרעטדע שפראכן, נייערט דערעיקרשט אויפן רוקן פון דער יידישער שטראך און איר ליטעראטור. אזוינע טענדענען פון א שײאכערער נןןכפראגע אויפן ״דישן בוך האבן זיך שוין געלןןזט טערקן אין אנדערע שםעם.9) אבער דאס זעט זיך שוין אן גענוג בולם אפילו אין װילגע, אין דעם ירושלים־ די״דיש. טאבעלע פיר: אדויםגעבוננען אין יידי׳ט לויט די ןופטיילוננען 1929 1915 אפטיילונגען 15.413 13.464 בעלעמריכשיק 315 — קינדער־ליטעראטור 993 1.312 געזעלשאפטדעבע וויפנשאפטן 98 — רײנע װיסנעאפפ 407 210 קריטיק, ליצעראט־געשיכמע 287 — געשיכטע, געווגראפיע 118 395 א. אנד. 17.631 15.345 בסך־הכל לויט דעם אוטגעהויערן וװוווקם פון דער יידישער ליטעראםור פאר די לעבטע פופען יאר, איז די ונאל ארויסגעבונגען פון ״דישע ביכער לחלומין נישט קיין אימפאזאנטע. דער שטארקםםער נאכפרעג איז אויף בעלעטריסטיק. דערנאכדעם גייען שוין אלע אנדערע איבעריקע אפפ״לן טיט א טיגיטוזירטן נאכפרעג. טאבעלע םינח 1929 עלטעד 1915 ־/0 /0 ס/ י\ 4,0 8—11 22,8 18,8 12—15 36,3 44,5 16—20 24;2 21,5 21—30 12,0 11,2 העכער 30 100 100 בםך־הכל איז אינם עלםער ו פון דער ביבליאטעק לעזער־שיכב דעד גרעסמער , אפנים, דער שמארקסטער הײםטער אינ־ ע־ן 16 ביז 20 יאר דעטאלט איז םען איז אויך פריי פון זןןרגן. טערעם צום בוך. און טאבעלע זעקם 1929 1915 געשלעבט 47,0 59,4 םענער 53,0 40,6 פיויען 100 100 בםדהכל איבערגעשמיגן די לעזערינס וואקםט און האט שוין דער פראצענמ *אל טענעו־לעזעד. אין דורכשנימ קומען פאד אין ביבליאםעק ״םפיגי־חשכלח״ 329 ארויםגעבוגגען טעגלעך, דורך *ײ״ ביבליאםעקארן ב״ א זעקם־שעהדיקן ארבעטפטאג. דערפון זענען די שטארקסטע חדשים — יאגואר, פעברואר און מערץ. די שװאכםםע — יוני, יולי און אויגוסם. — די ביבליאםעק האלט זיך אויס כמעט פון א״גענע מיטלען. דערביי זענען, אגב־אורחא, אין יאד 1929 *וגעקויפט געײארן — 2.298 ביכער. חוצדעם זענען טשעקאײע א״ניקע םםאםיםטישע אינפארטאוויעס ײעגן די מחבדים, ווי אפט ווערן זיי געלייענט. 9) שטואל װינטער — וועגן א״ניקע ניבליאטעק־בייערן. — ,ביכער־װעלט״, ײארשע, 1928, ני 6, זי 62. אין ווילנע און באדינט די בר״םםםע ״דישע מאםן. דערב״ זענען אין שטאט דא נאך קינדעו-און שול־ביליאטעקן. װי אויך בינליאטעקן נ״ די פראפעםיאנעלע פאריינען. די ביבליאטעק האט פארםאגט ניי איד גרינדונג 4.000 ניכער, ײעל־ כע די ווילנער אפט״לונג פון דער נעזעלשאפט ״טפיבי־השכלה״ האט אפ־ געקויפט ב״ א ציוניסטישער ביבליאטעק־געזעלשאפט.8) די ביבליאטעק ײאקםט אויסערגעװיינלעך שנעל. אין יאר 1916 פא-טאגט זי שוין 13.494 ביכער — און צום 1־טן יאנואר 1930 לערך 40.000. דערפון: יידיש — 10.600 ביבער; העבדעיש — 6.100; פויליש — 5.200; ענגליש־פיאנזײיזיש — 500 און אין דוםיש — דאם רעשם ביכער. די פאלגנדיקע טאבעלן וועלן נעענטער און גרונדלעכער באקאנען מיט דער ביבליאטעק . טאבעלע א״נב י־ ״- 1-3 15 _ % ס 5,0 2,2 4.000 6.745 447 13.494 67.560 3.206 40.000 98.709 1.965 1910 1915 1929 די דאזיקע ביפערן װ״זן דעם װוקם פון דער גאל ביכער פון ז״ערע אדויםגעבונגען — ווי אפט, צי וויפל מאל אין לוין־ פון יאר איז יעדעכ בוך געד״ענט געײאדן. װאם געחער צו דעי צאל דעזער אין 1916 יאד — איז זי נישט גענוי. ווארים צו יענע־ צײט פלעגן די אויםגעשריבעגע דעזער אויך גענומען װערן אין חשבון. םען קאן אננעסען, אז אין 1915 זענען געװעזן די אייגענע צאל לעזער, ײאס איצט. צװ יי טאבעלע 1929 1915 1910 פרןןפעסיעש ״/ס ״/״ */ס 50,5 35,0 32,9 שילער 15,3 33,3 41,6 ארבעםער און אנגעשטעלמע 4,6 4,9 3,8 סוחרים 10,7 10,0 9,4 אינטעליגענטע פ-אפעסיעס 18,9 16,8 12,3 אומכאשםיממע ססו 100 100 בםױהכל איז געװעזן, — און גע־ ם לעזער פראצענו * גי-עסמער אלזא — דעו ־. אויך אנדערע פראפעביעם פון די לעזער־שיבמן זענען בליבן, — די שידער קענמיקער שינוי איז פארגעקוםען א גאר רערונגען. אן באדײטנדיקע עג סםש אויפגעהערם צו לעזן. מעלמע. זײ האבן און אנגעש צװישן די ארבעמע• אנדערע פארװײלונגען, װ#ם זענען;מך צו טראכמן, אז סיאיז דא פאראן א : פאפזלעד, — ווי ראדיא, , אדער געװעזן װײניקער אמזןל נישמ געװעזן אפצונעםען צײמ און ארויסשמופן װבן אז נד., — ה קינא, טעאטער א. א בו־• האנם דאם בײם ארבעפער פ*ן צא? ארו־םנעבונגען לויס ׳טפראכן ד ר ײ : טאבעלע 1929 1915 1912 שפראך ס/״ /0 ס/ % 45,0 — — פויליש 26,0 62,5 45,3 רוסיש 18,0 22,8 37,0 ײדיש 10,0 14,7 17,7 העברעיש 1,0 — — עגגליש־פראנצויזיש 100 100 100 בסך־חבל 8) די ידיעות ביז דאס יאר 1916 זעגען פון מ. שאליטם ארםיקל ״װילנער ביבליאםעקן״ אין ״װילנער זאםלבוך״, ווילנע, 1916, זאםלבוך 1. פאר דער פריינטלעכער טיטט״לונג פון אנדערע ידיעות באדאנק איך דא דערטים, דעם פארוואלטער פון דער ביבליאטעק ״טפיצי־חשכלח״ הי פ. קראסני.