Literarishe bleter · 1930-09-12 · 37 (12.9.1930) · p. Seite 694

?יסעד^רישע *לסםער ג*ם. /3 (332) זײס 694 * דער ריכטיהער. זײט מוח5 און װענדט זיך צו דער ײדישער אינטע- אינעניז, הצמאי זי שטןזפט אן אירע אצמערם םיט כצערצײ ביכער אין א?ע שפראכן און ק״ן ײדיש בוך זעט מע] נישט חזרט. ןובער דאן,?יבער יזנגםטער חבר זיצבערשטײן, װעט די טענה נײן נישט ב?ויז אין אײער נאםען. איר װעט דאך ער?ויבן צושטע?ן דערצו די נעםען םון אש, אפאטאשו,?ײװיק? ז״ערע װערק נײען״ נישט אין פי? מער עקזעמפ?אח װי אײערע. און איר װעט דאך צונעבן, אז — יא, איר װײםט דאך שוין. עם איז א צרה פון אונז אגעמע;. זי שטעקט אביםג טיפער װי אײך דאבט זיך. יא, אנטקעגן די שר״בער, װאם שרייבן ש ו י ן, די ױננע מײן איך, פאר זײ איז ק״ן שום הי?ה נישטא. עס אױ נישט אמת, אז א ױנ- גער מענטש מיט טא?ענטפו?ע זאכן קען זיך נישט דורכשהאגן א װענ אין אונזער גיטעראטור. עם זענען דא אויםנאב;, מען דדוקט, און נישט נאר מען דרוקט. נאר םען?עבצט נאך אמתע טאגענטן. פאעזיע דרוקט מען אפי?ו נישט דא אין פוי?ן אין סירוב טאנצ״טוננע;. איך שטע? מיר אבער פאר, אז בײ א נעהעריקן דרוק מצר דעם פען- קאוב, װע?ן די צײטוננען נאכגעבן אין דעם פרט, און װע?ן אנהויבן צו דרוקן פאעזיע אויך. אנב, פאצם עס מיר איצט טאקע אײ;, אז מען דארף אנהויבן אן אקציע אין דער ריכטוננ. מען װעט עם טאקע טון, און איך בין זיכער, אז עם װעט האבן ערפאגנ אויך. עם איז טאקע אמת, אז אין ראטנפארבאנד געבן די שרײבעד טכצומרשט יא פון ז״ער?יטעראטור. די םצוכה םובםידירט די גרויסע פארצאנן, אדער האצט זײ לחצוטין אויס, און די פארגאנן האצטן אוים די שרײבער. איך אבער װינטש מיר בעםעד צו זײן אײנגע- שגאםן פופציק יאר אין א תפיםה, א״דער פינח יאר אין א פלאן פון װעגכער עם איז מצוכה פון נאר דער װעצט. אײדער דאם װארט, װאם דארך קדמען פון אונטער מײנע הענט אפיר זאצ זײן א נעקויםט װארט, זאצ עם שוין בעםער בכצצ נישט זײן — זאצן שוין בעםער די הענמ איננאנצן נישט זייןן און אומקערנדיק זיך צו די אנפאנגער, װאם ״פארשיטן די רעדאקציעס םיט דער פרוכט פון זײער ארבעט״, װי נחםן מײזיצ באדויערט זײ אין זײן אנהויב-ארטיקצ צו דער דאזיקער דיםקוםיע, װאצט עם טאקע נעװעזן אויפן פצאץ, אז דער פען-קצוב זאצ שאפן א קאנםולמאציע-בױרא מיט עטצעכע פאראנטװארטצעכע מענטשן, װאם זאצן שײצן די ראזיקע ״פרוכטן״ און קװאליפיצירן ז״ער װערט, און רעקאמענדירן זײ די רעדאקציעם. דאם רוב רעדאקציעם זענען טאקע באמת אומפאראנטװארטגעך אין דעם פרט. עם קומט זײ טאקע א הארב װארט דערפאר און נישט צולעצט אפיצו דער רעדאקציע פון די ציטערארישע בצעטער, אבער עם קומט איר איצט א קצעגערע שטראף, װײצ זי האט זיך אצײן דערמאנט אן איר זינד. װידער װאקםט אוים די פראנע; װער זאצ אויסהאצטן דעם דאזיקן קאנםוצטאציע-בױרא? אפשר דער ײדישער פען-קצוב םון זײנע באנק-קאנטעם? אבער דאם איז שוין אן אינטערנע פראנע, װענן דעם װעצן מיד רעדן אויח א זיצוננ און בקרוב װעצן מיר טאקע דעם קאנםוצטאציע-בױרא םאר אנפאננער שאפ;. װאם מײן װײניקײט דארף דערצו טון — דאם װעט נעװים נעטון װערן. קאאפעראטיװ ,בימגר״' - װארשע נ. כאניז סאוויעט ס• רוסלאבד געבונדז פרײז 11.25 ,זל. פ2 1ז1עו316א ,בזװפ82זב^\ ,"8¥08£8״ 13.196 .0 ..>[ .? צו םיד אמאצ צוגעקומען א ױנגער דיכטער און האט מיר נעמאכט ביטערע פארװורפ;, אז מיר, די כאציאםטרע, האבן זיך אװעקנעזעצט בײ דער שיסצ, האבן םארכאפט די שציםצען, אז מיר זענען אכזרױת- דיק צו די ײננםטע מיר, װאם מען רופט אונז ״די ױנגע״, דארפן דאך נאך קענען פארשטײן די נשםות פון די ײנגסמע. ער האט נעדעדט, נערעדט ביז איך האב אים געפרענט, װי אצט ער איז. דרײ און דרײםיק — האט ער מיט ײנגסטן פ״ער נעענטפערט. און איך בין אכט און צהאנציק — האב איך אים נאנ׳ן שטיצ און מיט פיצ אכזרױת און מיט א מערדעריש פײערצ אין די הערשזיכטיקע אויגן מײנע נעענטפערט.... מײנט איר דאך מפתמא, אז דער מענטש האט שוין א־צט פארשטאנען אין װאס דא נײט. נײן, צומארננם האט ער װידעד נעטענהט, אז מיר, די ױנגע, צאזן זײ, די ״נגםטע נישט צו. אז דא איז גענאנגען אין דעם ביסצ טאצענט און נישט אין די יא־ן (װאב זענען אגב אויך נעװעזן נישט אינגאנצן צו ז״ן נונםטן) האט ער נישט געװאצט פארשט״ן. ו< יזיום־ק1ו גמ.ציגו וויעורו מין ״א-<- וין אננעהויבן צוגיב א טענה פון א ױננן שר״בעד, אז אים קומט אויפ מ־ט מי צו נעפינען א שטיקצ מעגגעבקײט צו שר״בן א בוך, אז צרוב מוז עד שדײבן ב״ די ערגםטע מאטעריעצע באדינגיננע;, אז עד קען נישט פ״צן גענוג ז״ן װעדק און אזוי װײטער. יא, מ״נע טייערע, אין װאס נ״ט עם דא א״ננטצעך קאנקדעט? װאם װיצ יענעד ױנגער שדייבער? א פטיפענדיע? פון װעמען? פון דער קהצה, פון דע־ שוצ-א־גאניזאציע, צי פון ציטעראטן-פאר״ן? אדער װיצ עד אפשר א סטיפענדיע פון אײנעם פון די גדו־םע װארשעװער ײדישע גבידים? ארעד װיצ ער נאד א פאצקם-םתגה? זאצ ער נאר זאגן, װאם ער װיצ. װער עם װיצ װער;, אדער װיצ בצ״בן א ײדישער שר״בער, דער מוז זײן צופדידן מיט דעם אצעמען װי עס איז. עם איז טאקע ־אמת, אז װען א נישט-״דישער שר״בער (נישט אצע נישט-ײדישע װערן דא געמיינט, װארים די פארהעצמניש;, שוין אין דער שכנישער פוי- צישעד ציטעראטור, זענען נאנץ ענצעכע) שרײבט א װערק, קען עד זיך זאגן; איך הונגעד און שרײב, אכער אז דאס װערק װעמ זײן גוט, װעצ איך האבן נרוים נחת. עם װעט דעדשײנען אין פופציק- טויזנט עקזעמפצא־ן און עם װעט מיר געבן די מענצעכקײט אנצו- שרײבן נאך װערק און בעםעדע. עם װעט ם־ר בכצצ נעבן די םענצעכ- קײט צו זײן א שרײבער, צו װעצכעד פדאפעםיע איך פיצ םיך בארופן. ב״ אונז אבער איז עם אזוי װי עס איז און נישט אנדערש. און עס װעט נישט װעדן אנדערש אין פאדצויף פון די קומענדיקע יאר;. אפשר װיצ דער ױננער ש׳רײבעד צוציב דעם אונז קינדיקן? אויב יא, זאצ ער נאד זאג;, װעצן מיד באצײטנם צונרײמן די זעק פאר אונזערע צענדן און דאס אש פאר אונזעד קאפ. צו װעםען האט ער טענות? א ציטעדאטור, װאס האצט נישט אוים א צ״װיק;, קען א בײנוש זיצבערשט״נען אװדאי נישט אויםהאצטן. די ײדישע ציטע־אטור האט ביז איצט בכצצ קײנעם נישט אויםגעהאצטן. קײנעם נישטן נאך אמאצ; ק״נעם נישטן אפיצו נישט שצום אשן. אצע שדײבעד, װאכ עס תײפט װעגן זײ, אז ז״ צעבן פון ציטעראטור, צעבן פאקטיש פון צײטונגע;, פונקט װי אצע אנדערע זשורנ־אציםטן. און פונקט װי אצע אנדערע זשודנאציסטן זענען זײ צוציב דעם טאקע נישט א ז ו י פ ר ײ, װי שרײבער דארפן ז״ן. אײנער איז מקריב א שטיקצ פדײהײט פון זײן געװיםן צוציב זײן ברויט, רער אנדערער איז צ־בעד מקר־ב א גדויס שטיק פר״הײט פון ז״ן צײט און נוף, מיט אנדערע װערטער: עד אדבעט װי א שוםטער, ,ױי א סטאציער, װי א בוכהאצטער, װי א קהצה-באאמטער (איר װײםט דאך אצע, װער דער דאזיקער קהצה-באאמטער איז?) און טענות װעט ער האבן אויף יענער װעצם. צאמיר זיך מאקע נישט נארן. װאם װיצ זיצבערשטײן? ער האט געהאט א שצעכטע אויפנאמע? דער צופאצ װיצ, אז ז״נע ביכער זענען םעד רעצענזירט נעװארן, װי אנדערע, װיכטיקערע ביכער. אז די ײדישע ציטעראטור גיט א ײדישן ױננן שרײבער רעצענזיעם, האט זי אים שוין אצץ נענעבן, װאס זי קאן ווען עם איז נעבן. מער קען זי נישט. אײ צוציב די רעצענזיעס שטײנט נישט דער טיראזש פון די ײדישע ביכעד ביז 10.000 — קען דאך די זעצבע טענה האבן שצום אש אויך. געװים, די טענה איז א טענה, אבער דער אדרעם איז נישט