Literarishe bleter · 1930-09-12 · 37 (12.9.1930) · p. [Seite]

37 /יבעסעד '#רג*נג *ר״ז 60 גר. 12 סעעסעעבעד.930/ פארעלאג 3.קקעצק-ן,װארש^ מןזאמגןדאוןמונםפ! ל־ביעדאד־עיע בילעם־ניה^^! ידיפלעראפי־ד ■ צ ו ם י י נ ג ם מ ז או; ברענגט מיר גוטע צידעד. איך ניב אים דא, אדעד דארט, די מעניצעכקײט זײ צו דרדהן. דעד ױננעד מענט׳ש צאבגט, ער שיט מיך אפ מיט קאמפיימענטן, אז׳ט עם װערט מיר ניעט הײמלעך. איך אביער באײב קי?. ער, דער ױננער, זעט בצויז דעם מאמענט, און עם איז ק?ןור, אז אין דעם מאמענט איז ער אויפריכטיק. איך אבעד בין קיל, װײצ איך האב דערפארוננ און זע צו דײט?עך אויך דעם מאמענט, װאם מוז קומען מיט א םאטעמאטישער פינקטלעכקײט די?ידער פון דעם ױננען מענטש זענען אפנעדרוקט נעװארן, און זײן נשמה איז פןזרנעקומען רי רעװאלוציע; םון דער נרעםטער הכנעה, װאם ער האט ביז איצט נעפיצט, דעדםיצט ער פלוצלינג די גרעםטע חוצפה. איך רוך עם חוצפה, װײצ אזוי איז עם טאקע, עם איז דאם ריכטיקםטע און דאם פאםיקםטע װארט אויף דעם פלאץ. דעם א־נער־ דעכן עטאצץ װעט ער דערפיצן עחטט פיצ שפעטער. (אויב ער איז טאקע א טאצענט מיט אנטװיקצונגם-מענצעכקײמן — דאם קען טען נישט נצײך פון די עריטמע פאד ׳טורות ריבטיק אפ׳טאצ;). אין א צײט ארום, נעװ״נצעך אויך צו מארגנם, ברענגט דעד ױנגער מענט׳ש װײטערריקע מאגוסקדיפטן. נישט דער ״צופאצ װיצי• נאר דאס געזעץ איז, אז די דאזיקע מאנוםקריפטן זענען ערגעד און דער ױנ- גער מענט׳ט באקומט די מאנוםקריפטן צוריק. ער בונטעװעט זיך מיט אצע זײנע פיבערן. םטײט׳ט?ן און עם הויבט זיך אן דער אזוי- גערוםענער דערנער-װענ. עם נעדויערט צאנג, ז״עד צאננ, ביז דער ױנגער םענטש פארשט״ט, אז םון א ׳שדײבעד פאדעדט זיך נרויםע אניטטרעננונג, גרעםטע אנ׳עטרעננוננ, אז א ׳טר״בער, אויב עד װיצ עפעם דערנרײכן, מוז עד זײן אד־נינעצ, מוז ער ברעננען עפעם נײם. ני׳עט אצע זענען פעיק און בארוםן דערצו. דער גרעםטער טײצ בצ״בט ׳עטײן אויך אײן ארט. ער קומט מיט פרעטענזיעם, און אז מען זעצט זיך מיט אים אװעק און מען דערוױיזט אים מיט נרוים מי און אנ׳שטרעננונג, אז דער צװ״טער מאנוסקדיפט זײנער איז טאקע ני׳שט אזוי גוט, פרענט ער פארװאם צײװיק האט א רעכט צו דרוקן אמאצ שצעכטע צידער און ער נישט. םון צײװיקם םטאז׳ט םון אײנעם םון די נדעםטע ״דישע דיכטער װיצ ער נישט װיםן, ער פאדערט פאר זיך צײװיקם רעכט. דאן װערט דער ױנגער שרײבער נעװײנצעך אן אר- נאניזאטאר. ער מאכט שבת פאר זיך, ער אדנאניזירט א באזונדערע ציטעראטורצ םאר זיך און זײנם גצײבן, ער װערט א רעדאקטאר ער שאפט א זשותאצ און פאצט אן אויף די עצטערע שרײבער, װאם האבן זיך אװעקנעזעצט בײ דער שיםצ, װאם האבן םארכאפט די שציסצען צו רי רעדאקציעם, צו די םארצאנן, און בכצצ צו דער צי- טעראטור, און צאזן ק״נעם נישט צו. און ער באװײזט, אז די ציטע- ראטור איז אן אםענע טיר און — מיט דעם בוח פון א פאר ניצדן קען םען אין איר ארײנקומען. צאזט מיך א״ך דא אויף דעם ארט דערצײצן א שײנעם אנעקדאט; אין דער צ״ט םון דער ״כאציאםטרע״ אין װארשע איז ס?7 ו זז זז י ש ז / זז * ד ש ע ינננ, ײ נ נ * ד, אין די ״ציטערארישע בצעטער״ פירט זיך צעצטנם א דיםקוסיע װענן ױננ, ײננער און צום ײננםטן אין דער ציטעראטור, דער ײדי- ־טער נאטירצעך, אין פויצן, םארשטײט זיך. איז אזוי װי איך האב :אר נעזע;, אז אזא דיםקוםיע נײט זיך םירן, האב איך שוין געװאצט דעפעשירן צו נחמן מײזיצן; אויב אנפאננער און ױננע — צאזט מץץ אבער מײזיצ איז געװעזן אזוי םר״נטצעך און האט מיך אצצ- אײנם א״נגעצאדן צו נעסען א װארמ — נעם איך עם. א, די דאזיקע געשיכטע מיט די יוננע נאכקומערם איז םיר זײער נוט באקאנט. שוין יארן, שוין כפעט זינט איך בין אין װארשע, האב איך מיט דעם צו טון. פריער טאקע אין דער רעדאקציע םון די ״ציטערארישע בצעטער״ נופא. די הענט פצעג איך םיר אפצושרײבן קארעספאנדירנ־ דיק םיט יערן אנםאננער באזונדער. איצט דאם פערטע יאר אין דער רעדאקציע פון ״םאצקםצײטוננ״, אין דער אפט״צוננ ״פאצקםצײטוננ פאר ציטעראטור״ אין א װעכנטצעכער רובריק מיטן נאמען ״ברױו צו אײנעם און צו אצע״. איך האב א נרויםע רוטין און א נרויםע דער- פארונג אין דעם ענין. שוין די בצויזע דערפארונג (בצי נוזמא האב איך אין דער צײט נעצעזן מאנוםקריפטן פון פיצ מער װי טויזנט ױננע מענטשן), ניט מיר א רעכט אין דער פראנע עפעם צו זאגן און עס װיצמ זיך טאקע זאנן. דא אבער האט מען צוזאמענגעפצאנטערט צװײ זאכן, מען האט אויםגעםישט אנפאנגעד, װאם האבן נאך אין ערגעץ גארנישט געדרוקמ, װאם מ״נען, אז זײ זענען גרויםע און נישט דערקענטע נאזנים, מיט סתם ױננע שרײבער. דאם זענען אבער צװײ נאנץ בא- זונדערע זאבן. אפט גײט עם דא אין א צײט-חיצוק םון א יאר, אדער צװײ און דאך איז דאם נאר אנדערש אן אנםאנגער םיט א פעקצ ק״נמאצ נישט נעדרוקטע םאנוםקריפטן אין די הענט, און א ױננער שרײבער מיט א פעקצ שוין נעדרוקטע זאכן, װאם רײםט זיך ארוים- צונעכן א בוך, אדער זוכט א פארצענער שוין אויף א צװ״טן בוך. דער זעצבער מענטש, װאם ערשט נעכטן איז ער גרײט נעװעזן צו קושן (בוכשטעבצעך) אײערע הענט, אז איר זאצמ זײנם א ציד דרוקן, איז נײיט הײנט צו װארפן א״ך א שטײן אין קאפ ארײן, אויב איר זאגט א קרום װארט װעגן זײנם א נײעם םאנוםקריפט, נאכדעם װי איר האט אים נעכטן נעטון א נרויםע טובה און איר האט אים נעברעננט צו דער עפנטצעכקײט, און אן אײך װאצט ער נאך, װער װײםט ײי צאננ. נעװעזן אנאנים. און איך זאנ ראם אצץ אן אויםרענוננ און אן ״שוים אויף די ציפן״, איך זאנ דאם אצץ מיט דער נרעםטער רו, אזוי איז עם און אזוי איז עם מענטשצעך, אדער אוטםענטשצעך. די יארן נײען, די היץ קיצט זיך אוים, און נישט אײ- נער םון די דאזיקע היציקע שטײנער-װארפער דערםיצט אין שפעטער- דיקע יארן א נרויםע דאנקבארקײט צו רעם, װאם האט אים, דער ערשטער, נעעםנט דעם טויער צו דעם צוציענדיקן ניהנום, װאם רופט זיך ציטעראטור. עם טרעפט אםט; עם קומט צו םיר א ױננעו־ מענטש