Literarishe bleter · 1930-09-05 · 36 (5.9.1930) · p. Seite 681

זײס 681 ליסזזר^ר, שזז ^לסם&ר ב^ס. 36 </3 װ א ד צ ז ל י כ ם װאם ׳צײכטן, כאקײכטן די קישנס םון איר אױםגעגאננענעם?ײנ. טיגרים;, קעץ און פאנטערעס צעװײנען זיך דוקע פון קוםט צו שאטנריקער טיף פון איר ׳טויס, אירע ארעטס און ברוםט, און ׳םיקן אין װייצדער תתקהבות א ברענענדע תפיקה צום װ״כ. אזע?כענע נעכט זענעי ע?ו? צו?עשן אין מענטש דעם פאר׳עטאנד, און אנצינדן דארטן א כ׳םוך-קאמטעד אין א רויט?עכער האנט. װײזט זיך אים פ?וצ?ונג די דאזיקע באקויכמענע האנט א״ זײן הויז, און ער הויבט זיך אויף פון זײן טייס, פון ז״ן בעט און ער װאנדעדט ארויב,?אזט איבעד זײן װײב און זײן קינד און דאס הײ?יקע בי?ד אויפן װאנט, — צי אויפן װעג פון דער תאװה, צי גאד מיט א מעסע- אץ האנט; אדעד פארנאדט דורך א כנופיה, װאב פדאװעט א התונת־מא? אין א ׳סטא?, אין א חורבה, צי ערגעץ װו אין א פאר׳סא?טענעב טא?, — און יספעטער נעפינען די ׳טכנים א־ן פע?ד אויף א צװײנ זײן נעבײן, און ארום אים רעדט דער װינט אויף א ׳טפדאך, װאם מען קען נ־׳סט פאדעטײן. א, רוישיקע, פינםטערע, שוימיקע, ׳טװאדצע, מטורפע נעכט1 װי שיכורע ה״סע םו?אטינם, בא?אנעדט איר פענםטער און מירן; איר ר״כט זיך אר״ן אין מײן חדר און װיק?ט מיך אײן אין די פ?עכט, פארטוס?ט מײן קאפ מיט אזיאטישן בשסים, מיט שװײם און מיט מירע... איר ניםט זיך מיט ב?וטן םון כ?י צו כ?י, אנטקעגן דער שײן םון א װי?דן און רוצחישן ב?ינדן פארשטאנד, אזוי װי מיט װײן. דאם בענטשט איר דעם מערדעד, װאם?ײנט אויםן קדבן, װי א כהן ז״ן האנטן דערנאך נראבט איר אוים, װי די היענעם, םון קכר זײן גופ־שע שאגד, און ש?עפט אים צום תפיםה און שײטער, צעמישנדיק אומרעכט םיט רעבט, — א, טומ?ענדע, םינםטערע, שוימיקע שװארצע און זינ?אזע נעבטן און םיזענען פאראנען פארב?ײכטע און קי?ע, דערשראקענע נעכט, װען סיזענען די שאטנם נישט פינםטער, נאר נרוי. מיט א פכים א ש?עכטס און א ב?וט?אז, זײ הויבן זיך װאק?ענדיק אויף פונם?״דיקן מארק, און זוכן און נישטערן אום מיט א דארן נעבוינענעם קאדק, און ענד?עך באהא?טן ז״ זיך אין די ה״ף, צװישן שמאטעם און קויט. דאן שארט זיך דער ם?אך-המװת פאדשטע?ט בײ די װענט און בײם פ?ויט. ער נײט װי א?יב?עכער רופא און רירט אן א טיר נאך א טיר, די ברוינע קאפטורע פארשטעצט אים די אוינן און ביהא?ט אים דאם שװערד... נאר הינט, װאס באנרײםן זײן נרוי?, און םאדבוינן די מארדעפ צו דרערד, באװויען זײ?אננ אויםגעצוינן מיט יאמעד זײן יעטװעדן ריר. הינט-בי?ערײ אין דער נאכט, איז א םימן—דער טויט איז אין שטאט. ער קומט מיט פארשײדענע װעגן, און א?ער?ײ פארמען צונײן. קומט ער צוגײן אמא? גאר אין א קינדיש-באנאכטיק נעװײן, און אמא? אין א?יבע און נוטע, אומנ?יק?עכע םרײנד?עכע ראט. הינט-בי?ערײ, זאנט מען, תמיד באג?ײט יעדע חתונה-פרײד, װו םיכיקעט דער מויט אין באםישן בויך, אין נעשרײ םון דער פ?ײט, און שפעט אין דער נאכט פאר א ברית, װען ער העננט אויפן?אדן װיא װינט — װעקן זײ, װעקן די שמורה, באשירעמען, הימן דאם קינד... םארהוי?ן פארן מענטש?עכן ב?יק, קענען זאבן זײן אםן און פריו פאד ד־ ה־נט. נעטדיי און נאש־דמענד א־ז הינט-בי?עדײ. ש ם ן א? זאראםב/ןזארשע ה י ם ז ע ו ם ש א, בניענדע, שװײגנדע, טיפע און שװארצע םארכשוםטע נעכט, און פ?אפ?ענדע נעכט, װי די מײד?עך, םימ ב?ויע, צע?אזענע ם?עכט, און נעכט װי די םורמקענדע זקנות, םיט װײםע, פארשרוטםטע נעהירן, װאם נעמען דיך אן פאד א האנט און ז״ נעמען דיך פידן, פירן און פירן דיך ערגעץ צעװישן די שטעקער און שטאר-ב?ינדע פקויטן, און ס׳בײםן די טריט דיר די ב?אטעם און זײערע שמוציקע צויטן — און פ?וצ?יננ — דו רײםט אוים פון זײ דײנע הענט און הויבסט אן צו שרײע;, עס שטײען די האר דיר, װי טשװעקעס אין שארבן, צענקיט װי א פײער, א.ן םיטראגן ד־ך אונטערגעבראבענע ם־ם צו דײן הײם מיט א צאפק, דו קויפםט קוים ארויף אויף די שטינן — און קאנםט זיך די טיר נישט דערטאפ;. זענען זײ זיבן די נעכט פון דער װאך, פון דער װאך דער געבענטשטער, געגעבן םון הימ? אין זיבן, אנטקענן די זיבן מז?ות. בדענען זײ פרײטיקצונאכטם םיטן חםד פון הײ?יקע בענטש?יבט, און שבתצונאכטם מימן פ?אם פון דערשראקענע רויטע הבד?ות. און זונטיק באטאג, אין א װינק? פון קקויז, קענן פענםטער, אין טאפ, א הא?בע באנראבן אין זאמד, שטײט א ברענענדע?יכט אן א קאפ, א ברענענדע קיכט אן א קאפ: באװארט פון א ציטריקער האנט, פאר?וירן דעם פ?אם אין דער זון און עם שאטנט דער קנויט אויף דער װאנט. ־ארצײמ?יכט, װע?בע פאר?ירן אין טאנ און אין זון זײער פ?אס, בדענען בײנאכט מיט א נװאקטיקער ש״ן, און זײ צינדן דעם ים פון דער פינםטערער װע?ט, אזוי װי א ב?יענדע, רויטע?בנה; זײ װעקן דיך אויף פון רײן דרימ?ענדער װע?ט, און בא?״כטן דײן פנים מ־ט יענער פארב?אנדזשעטער?יכט פון די װײטע,פארהוי?ענע םפערן, װאם פ?יט מיט א שטי?ן נעשרײ אויף דער ערד םון םאר?אשענע שטערן. ־ארצײט?יכט, װע?כע שוין זענען פאר?אשן נעװארן םון?אננ, פ?יען נאך נאנצענע ױב?ות ארום מיט א םומנע געזאנג, װי זשוםענדע בינען, אין טיפן פארװאקסענעם װא?ד פון דײן ש?אף, װו דו ב?אנדזשעםט אום אין די נעכט, װי א ב?ינח4 םאר?וירענע שאף. זענען פארשידנער?״ אט די דאזיקע נעכט פון דער װאך;?םש?, װאם?ינן פארמ״עט, װי שטײנער, םארװאקםן םיט מאך, װי א טא? מיט א שרעק?עבער טשערעדע שעפםן מיט פעך-שװארצן װא?; פארטויבן דעם ק?א:ג פון ד״ן אויער און שטיקן אין ד.א?ז דיר דעם קו?, װא?יען זיך שװער, װי א כמארע, און?״נן זיך, קריכן אראפ, און שטײנן דערנאך אזוי שװער?ײביק אויף צום פאתעב?טן קאפ, אטעםען םאפענדיק נאנט בײ דײן מוי?, און דער אטעם איז זים, פארציען מיט רויך דײנע אפ?ען, דו קענסט נישט דערשט״ן אויף די םיס, און םימאטערט דער דורשט דיר דעם נומען, און ר.א?מנדיק קאפ אױסנעצױנן, טרונקססו דעם מרונק, װאם איז םם פאר דײן מוי? און רויך פאר רי אויגן. אין אט אזא נאכט הויבט זיך אויף די םארשא?טענע נעטין עשתרות פון א?טע פארשטויבטע פא?יאנטן מיט נע?ע נעציקטע הערות, און?אזט זיך ארוממראנן אין די םארמאטערטע ב?ויע דמױנות אין ש?אף פון אסקעטישע םוםרים. א?טע מקדשים זיד װאק?ען. פאר א?ע נעה״?יקטע ערטער, פאר א?ע נעזא?בטע ארונות צעװײעט זי פורפורנע, הויכע און ב?יענדיק-ברענענדע פאק?ען,