Literarishe bleter · 1930-09-05 · 36 (5.9.1930) · p. Seite 678

?'ססר^רישס 3?סםסר נ*ם. 36 (331) זייפ 678? אברהם םײם7ב1'ם / אױב&ראםטרג)}* די פאסיאנם־שפיל איז אויפעדאמעדג#ו (סי1) אויף צו װיםז: װאס איז דא? װןגם קוםט ד<ו פאוץ איז עם בצויז טעאטער-שפיצ? איז עם װירסצעכגןײט?- ביםצעכװײז נ״ט דער שטורעם אריבער עם הײבט זיך א! אויםצוצײטערן. די דראמע אויף דער בינע װערט װידער דערהויבע־ נער און צײכטער. דאס ביצד םון םיח צו נאצגאטא איז װירער םאצעריש-פארביה, און מאכט אן אויםעתעװײנצעכן א״נדרוין, װען די פראצעםיע מיטן קרײץ-טרעגער נײט םון פראםצענױם ארײן אין דער םיטצ-בינע, װו עם דענען אויםגעשטעצט די צװײ זײטיקע קרײצן. די םצענע פון תחית־המתים־אויפשטײן און די נצאריפיצירוננ יעפיצן זיך שוין אפ אונטער דעם װידער אויםנעצײטערטן היםצ, כײם נעדעמפטן ציכש פון פארנאכטיסן זון-פאתאנג. אונטער די העצע טענער פון דער צום נצויבן-רוםנדיקער מוזיק און די ׳שאצנדיקע הימנען פון דעם פרײזגדיקן כאר ענדיקט זיך די פארשטעצוננ, און םימ דערצויבטענע נעםיטער צענײט מען זיך םון .*עאטער * * * װידער אװנט אין קצײנעם שטעטצ. איך יטפאציר ארום אי- כער די קצײנע, קרוםע נעםצעך, צװישן דעם מונמערן, שבת-צו- נאכטיקן פובציקום, װאס מישמ זיך איצט םרײצעך אוים מיט די שפאצירנדיקע אנט״צנעמער פון דער בײטאניקער פארשטעצוננ. איך בין נאך אצץ אונטער דעם כשוםדיקן א״נדרוק םון דעם, װאס איך האב הײנטיקן טאנ איבעתעצעבט, ס־איז די װונדעחצעכםטע קאצעקטױוע שאפוננ, װאם מען קאן זיך נאר פארשטעצן אין א טע- אטעי איך טראכט נאך װעגן פ. קעחשענצעװס בוך ״שאםערישער טעאטער״, װו ער פרײדיקט א טעאטער-סארשטעצוננ, װאם זאצ צו- גענרײט װערן, און אין װעצבער עס זאצ אנטײצנעמען די נאנצע נעמײנדע, און זאצ זײן דער קנין פון אצעמען. אצע אײנװוינער זאצן זײן באקאנט מיטן נאננ םון דער ארבעט בײם צו׳נרײטן די פאר- שטעצוננ, און זאצן אויף אן אקטױון אוםן העצםן שאפן דעם טפעקטאקצ. װי בצאם איז דאם אצץ אנטקענן דעם, װאם װערט נעשאפן אין דעם װונדעצעכן װינקצ, װאם רוםט זיך אויבעראםמעתאו, דורך די װונדערצעכע בעצ־מצאכה-אקטיאח. איז נישט די םארשטעצוננ זײערע דער קנין םון ערשטן ביזן צעצטן אויבעראמערנאוער אײנ- ײוינעח אט גײ איך ארום איבער דער פאםיאנס־שפיצ־בינע, ײו נעארנ צאננ, דער רעזשיםער און דער קאפ םון דער נאנצער אויפ- פירונג, װײזט און דערקצערט מיר די אצע םצענישע אײנריכטוננען און נײקײטן, װאם זענען געמאכט נעװארן דורך פראפעםאר אדאצף צינבאך. ער רעדט װעגן דער פאםיאנם-שפיצ מיט אזוי פיצ ציבע א*ן נאענטקײט, װי זי װאצט נעװען דער איעציקער חצום פון זײן צעבן. אט איז אנטאן צאננ, דער ביז-איצטיקער יעזום-שפיצער, םיט װעצכן איך טרעף זיך. אויף מ״ן פראנע, ײי אזוי מען םיצט, װען מען דארף פארשטעצן דעם צײתדיקן יעזוס, ענטםערט ער מיר:— ״נו, עם צעבן םיציאנען םענטשן אויף דער װעצט. אבער בצויז אײנעם איז באשערט ראם נציק צו פארקערפערן אט רעם נרויסן באראקטער און איך בין נציקצעך, װאס דער גורצ איז אליסנעםאצן אויף םירן״ זײנע בצאע, טיפע אוינן שםײכצען אזוי צײטזעציק. און אט באגענן איך און צערעד זיך מיט צװײ קצײנע אנטײצ- נעמער פון דער פאםיאנם-שפיצ. א ברודערצ מיט א שװעםטערצ. — װאם ביסטו דען הײנט נעװען? — פרענ איך בײם עצטערן ײננצ. — איך בין נעװען דאם יענצ, װאם דערצאננט קריםטוםן דעם בעקן מיט װאםער בײ דער םצענע םון ״װאשן די םים״, — ענט- פערט ער. — און דו? — פרעג איך בײם קצענערן מײרעצע. — איך בין געװען ״םאצק״, — ענטפערט זי. י — נו, און אײעד פאטער נעםט אויך אנטײצ אין שפיצ? — דער םאטער איז שוין נעשטארבן. — אבער װען ער האט נעצעבט, האט ער אויך מיטגעשפיצט? כיהאב אפט נעצײענט, אז אפיצו די נאטור העצפט םיט די אויבעראמערנאוער אין זײער פאםיאנם־שפיצ. זאצ עם זײן םער װי בצויז די םאנטאזיע פון א באנ״םטערטן באשרײבעדף א העצער בציץ שנײדט דורך דעם היםצ, און א װארענענדיקער דונער היצכט אפ אצם ענטפער. יא, סיאיז נישט קײן פאנטאזיע. סיאיז א טעאטער-װונדער, װאם שפיצט זיך אפ פאר םײנע אוינן. דער פרײעד היםצ און די ארוםיקע גאטור ענטפערן אפ אויף די טראנישע נעשעענישן, װאס אנטװיקצען זיך איצט אויף דער אפענער בייע. עס צעשפיצט זיך א שװערער, שװארצער שטורעם, װאם שאפט, צוזאםען םיט די איצט-טונקעצע און דראענדיקע בערנ, דעם װונדערצעכסטן הינטערנרונט און אקציע-באנצ״טוננ, װאם מען קאן װען-עס-איז זען בײ א פארשטעצוננ. דאס ארויםנעבן פון די סנהדרין דעם טויט-אורטײצ איבער קריםטוםן קומט פאר אוגטער רעם אקאמפאניםענט פון תנערן און בציצן. יהודהם חרטה און די סצענע, װען ער העננט זיך, שפיצט זיך אפ אין האצב-פינםטערניש, אונטער דעם נערויש פון דעם ערשטן דענן־נעקצאפערײ אבער דער קצומאקס װערט דעתרײכט אין דער םצענע פאר פיצאטום הויז, װען ראם פאצק קומט אפשצאנן אצע טענות קענן דעם, מען זאצ יעזוסן נישט א־בעתעבן צום טויט. עס צאזט זיך אראפ א שצאקס-רענן, װעצכע היצט אײן די שפיצנדיקע אקטיארן און די אויפנעהעצטע מאסע. עס גיםט א מבוצ. דאם פובציקום אין טעאטעי קארטשעט זיך צונויף, די הערצער װערן צוזאמעננעדריקט. אבער אויף דער בינע טרעט קײנער נישט אפ. קײנער פון די אנטײצנעמער פארצאזט נ־שט ז״ן פצאץ. פארקעיט, װאס שטארקער עם װערט דער רענן, אצץ אײפגעברויזטער װערט די שפיצנדיקע מאםע. װאם פינםטערער עס ,ױערט די ציפט ארום, אצץ העצער היצכן זײערע אויסנעשרײען יעדער דונער פון די ארומיקע בעת װערט אפגעענטםערט מיט א נ״עם אויפשטורעם פון די זיך באװעננדיקע שפיצערם. יעדער דורכשנ״דנדיקער פײעריקער בציץ װערט אפנעענטפערט מיט א שארםערן אױפצױכט םון זײער כעס און אויסברוך. און עם בא- קומט זיך רי אימפאזאנטםטע מאםן-םצענע, װאם איך האב װען- עס-איז נעזען טו״זנט העצזער שטורסען און שרײען איבער דעם דאס אויפנעברויזםע פאדק פארן *יצאשוס־פאלאץ מבוצ-רענן. צװײ טויזנט הענט פאכען און דראען, און װיצן איבער- שפיצן ד• נאטור םיאיז שטזדעס קעגן שטודעם. שטורעם םיט שטידעס. אצץ מישט זיך צוזאמען. ־י צעשפיצטע אקטיארישע נע- מ־טער• דער שדעק און פחד א*ן ד• הערצער פון די צושויער,• די צעװינטע, צעשמ־םענע בײמער ארום דער בינע; די חושבדיקע, צױערנדיקע באדג-שפיצן איבער די קעפ אנטקענן. און איך הער