Literarishe bleter · 1930-08-29 · 35 (29.8.1930) · p. Seite 662

? םסר^ר^שס 3?2ססר נ*ם. 35 (7330 זײס 662 ד?7 ״י;ע?״//נעו?ין א מ ע ש ה מ י ם גכיריס (דעדזנײ??בע) —— שרײבן — האט אצע מאל אן אנדערער נביר צו איב נעשרינן, — מאך דאם צעטא, װי איך זאנ דיר ב״ מיבא שאיאמעם — דעם רײכן שניטקרעםער — זענע; די פארנעאטע ני׳םט-נענאאטע באקן ׳אוין נעװען טויט װי ב״ א סה דאם קוא ׳שטארק הייזערױן, די איפן פארטריקנמ, די הויט אויך ז״ האט זיך נע׳םפאאטן און נע׳םייאט, אאע װייאע איז ער אויפנע׳טפרונ- גען פון ארט און האט נעקאאפט אין טי׳ט: — איז ײיפיא ניט עוץ — האט ער נעגאאצט םיט די אוינן אויך משה-א״בן פון די קאנדיטער־בעקערײען, װאם זיצט ברייטאעך פונקט אקענן אים ביים טי׳ע, — טא זאא ער זאנן כאמש א װארט װיפיל ניט עמ פרענ איך בײ אים. מ׳עה?ייב — אן א?טער ייד, א ניבור מיט א העאדיש-רויטן פעםטן קארק און מיט א ברײטער, םילך-װ״סער בארד—האט זיך נאך א?ץ ברײטאעך נעהאאטן ״פאדבאקאם״, נאך א?ץ נעפינטלט מיט די אויגן און נע׳עארט די?יפן מיט אזא מינע, נאייך ער פארזוכט אײבע כוםות ער האט סור כא סוך ארויפנעאיינט ב״דע ׳טװערע פעכקע הענט אויך די קני, זיך איינמאצ-צװײמאל א ׳טאקא נעטון און ארויםנעאאזט פון מוי5 אזא ני׳םטיקע ציפער, פאר װעלכע אאע אױם טייט האבן זיך רער׳עראקן. םע איז באנייס מיט קוי!ות אויפ- נעשפרוננען פון די ערטער, נעטרײסי!ט מיט רי פויםטן, און דער הייזעריקער שטארק-פארנעאטער סיכא שאיאמעם האט װידער אאע- מען איבענעשרינן: — װער װייםט דען נישט? — עד האט אננעשאדט םיציאנע;. — ישראא דוח ישראק דוח — האט נעשרינן איצי זשװא- װעם — ער האט פון אונטן פאר די פלייצעם נעטרייםצט זיינעם א :אענטן שכן, א םטאאיאר, א ברײטאעכן יידן, א כעםן, װאס טראנט סיי זומער, סיי װינטער א פעאצן לייבצ אונטעח נרויען װא- כעדיקן כאאאטי׳ און פארשפרייט ארום זיך תמיד א ריח םון םריש- אפנעהובאעװעטער םאסנאװע ברעט, — ישרא? דוד, הער, װאס איך רעד צו דימ ישרא? דוד ישראל דוד האט נישט געהערט ישראא דוד האט איצט נעהאט א קהצשן נעדאנק ביי זיך אין קאפ און, װי שטענדיק אין אזעאכע מינוטן, האט מען דעס נעדאנק בײ אים נישט נעקאנט ארויםרײםן נישמ מיט קיין צװאננע; און נישט מיט אאעראײ אנדערע שטײפע סטאיןיארישע נעצ״נן. ער האט נישט נעפיאט, אז מען טרײםאט אים, נישט נעװוסט, װער עב טרײסלט אים, זיך מיט עקשנותדיקן כח צונעשטופט ביז צום טיש מיט רי נבירים און נענעבן א שטארקן קאאפ םיטן פויסט; — פארװאס שטעאט מען צום צעטא איםעראיסעם אאמנה. פארװאם?ן איז װאס, אז זי איז אמאא נעװען רײך, איז װאם? זײנע אזיגן האבן דאדט א װ״אע אאעמען אננעקוקט װיאר אים אאײן איז :אך פון פאר ױם טובים נעקומען ביז רער דאזיקע־ אאמנה עטייעכע רובא פאר ארבעט, און ער האט בײ איהר נישט נע- מאנט; ער האט נעװאאט, מען זאא עם װיםן... און פון אונמן, אביםא ײײטער פון טיש, צװישן בינטא נבירי- שע װײבער, װאס אין ײינקא, האט משהאע קאינמאנם װײבא אינס פשוטן מאנט׳א און אין װײסן שאאכא נאך אאץ נעהאט אזא פנ־ס נאײך זי קומט אן פון אזא ארט, װענן ײעאכן מאנםביאן טארן נישט װיםן. זי איז צװײ מאא—אײנם נאכן אנדערן—נעפאאן אין חאשות נעמינטערט האט מען זי, װי אום ױם-כפור, מיט חאשות-טראפן או; מיט נאםע טיכער מען האט דערצײאט, אז דער מאן האט איר נאך אין דער פרי צוגעשיקט פון טורמע א צעטעאע: עם האאמ מיט מי־ שאעכט, טו, װאסדוקענםטך״האאטזי זיך טאקע אין אײן שײעח, אי אין די קנאפע צװײ הונדערט טויזנט, װאם זי האט ארײננעטראנן. איז שוין פאראן אי אײננם, אי פרעמדס. איטאעכם מאא, ײאם צו איר אין פנים האבן זיך אומנעקערט די פארב;, האט זי פונםנײ גענומען כאי- פען און דערצײאן, װי אזוי איר משה האט זיך נישט נעריכט, און װ־ אזוי זי תאט אים םארטאג בשעתן אדעםט נעבעטן, ער זאא םימגעמע; (הם׳גר) 3. פא־נאכט האבן זיך פארשפרײט קראננע;: — רי גבי־ים האבן זיך צװ־שן זיך אויסגענא״כט. — זײ גיבן א האאבן מיאיאן. — װו זענען זײ? — זײ זענען אװעק אין דעווקאם. שפעטאעך אין אױנט האט מען אין רעװקאם ב־י זײ דעם האאבן מיא־אן צ־נענומען א־ן ז״ נארנישט נישט נעזאנט. אין פינסטע־ן דרויםן האט זיך נאכ־עם געהערט, װי מע װארפט זיך ״יר מיט קואות: — נו, װאס הערט זיך ־ואס? — סע גײט, םע נײט. — סע נ־־ם אויה א אאר און גאנץ פ־י איז מען אויפנעשטאניען אדן א־בעראנ״ם גע- פינען צעקאעפט איבע־ חער נאנצע־ שטאטי: — ״רי בורזשיאזיע קאערט: מאאכים שפיאן זיך מיט איר איי־ כיז אכט אז״נער אין אװנט װעאן נישט א־ײננעט־אנן װערן ־• איבעריקע פי־ מיט א האאבן מיא־אן, װעאן מיטן טאגאיכט דער- שיאסן װע־ן רי ע־׳עטע דרײ פון די צען ארעםטירטע גבירים, נעמאעך: סק־־פניק, פעאדמאן און קאינמאן.״ או:טערגעשריבן: ״ד׳ער רעױקאם״. איצי זשװאױעם וו״ב איז נאנץ-פ־• געקומען מיט רער ידיעה פון מארק און האט נאײך אפנעגעבן דעם מאן איח א װיםטן, א פינסטערן פסק: — האב איך עם באדא־פט? כיהאב נישט געװוסט פריעח טאמע־ האכ איך קא־נ צױת... יאי אײן זאד פעאט מיר נאר שיםן מענטשן פעאט מיר... — װער שיסן? װאס שיםן? א־ך שים?... אז יענע װיאןזלישט אפגעבן די פירערם, װיאן זײ נישט אפנעבן... און איצ• איז נא־־ך ארו־ס אין דרויםן. רי שטאט — א נאנצפ־יעידיקע, א ניכטערע — האט נע- שױינראט אין די אײנן מ־ט א־ר אויפגע־ודערטקײט. מענט׳םן האבז זיד נעז—יט אױ מ׳עונהריקע־ אײ^עניש אין מארק — אקענן צײ־י- נא־נ־יקז הויז. װו םינעפ־נט זיך די אײ- אין שיפאר-קאםע — איז נע׳סטאנען א גר־יםער יעיאם, נעשװינן און נעײא־ט. עם האט זיד נעראכט•. אט-אט װעט מען פינ־;ארנריקן הויל אדויםטראנן א מטה מיט א מת, און אאע ױעאן אז אשון זיך א אאז געבן נאך דער אויה פון א־נע־וײניק. פ־ז ־עי שפאר-קאםע אאיין, האבן זיד נעטראנז אזעאבע ייאות. גי׳ײ־ מע ־ײםט ־ארט ביי עמעצז ציי;, מע װייי ־א־ט א נאנצן מנ־ז מענטשן מיט אמאא אריײװארפן אין א ברענענ- ־יקן קאאך-אוױון. א־ז ־ענע *ועח זיד מיט משונענע קואות מיט ש־עק — ־אס האבז רארט פון נאנץ פרי אז באנײם זיד נעקרינט ר־ א־טיקע פא־זאמאטע גבירים. באנײם נעמאכט א צעטא. װיפיא ־ע־ע־עי זאא איײנטיאגן נעי׳ט. איצי זשױאױעס תאט זיך דײכנעשאייכט רייד פיא מענטשז, -יאס שטײעז אוי■1 ־י טיעפ^עד. זיד ארײנגעקװעט׳טט אין קארידאד אױ פ״ קא־י־א־ — איז עישילז ניייםז צימער דארט איז די איפי• יעיועז ײ־נקא פױ מענטשז. יעי נעמורמא — אי אױרגעמישטער ני׳ייד ע־ ױ־אגט זיד פ־ז א ױי^ר-אײפנעיעגטז בייזן בינשטאק מע האט נעי״כע־ט מאבא־קע. נעשפעז געפינטאט מיט רי אײנז. ב״ם נ־־־סי ט־יע א־ים ױעא־ז עם זענעז נעזעסן — נייײם א־ז מען איז ארעננ־יקע זייטז אייע ־גע אײפנעשפ־וננעז פ־ז רי ערטער ז־י געשאאטז איז טאטז א־ז גע־־אט איינער דעם צװײטן מ־ט די וײיהטז איז עק טיש. ר־י א װײסז?יינז פאפ־ר איז מיט א הענטי׳- פעז איז האנט נעזעםז בייד הירש יער ביכהאאטעד נעזעסז א־יננע- יי־ײ־״ יאניאיז אי׳ץ טיפעי אוז טיפער די שארפע נאז מיטז שאיפן פנים און נישט נעײוםט. ־ועמען צו פאאנן