Literarishe bleter · 1930-08-29 · 35 (29.8.1930) · p. Seite 659

זײס 659?יס^ד^דישע 3?עספר נזס 35 (330) װו דער איהעםטעד נעפינט זיך, רופמ, װארנט און װעיןט — אט ־א װעט ז־ך באדד אפעפ־לן אפ־שד די טענט׳שאעכסטע, די אײביקע ט־אגע־־ע. די טראגעדיע, װ$ט ציט זיך דורך דורזת און צײטן. רעד כ$ר הײבט או: איך װיא גייצט -- זאגט גאט — דעם טויט פון דעם רשע. איך װער פארנעבן. ער װעט לעב;. דער פראאאנ באג־יםט ד־ צויבו־ע־ און בעט זײ צו זײן אויפטערקזאם, און אויפנענוען די שפיא טיטן נאנצן האדצ;. װי האדציק-װײך און העצ־סאיננענ־יק איז נאך?אננם יטטיטע רויםא װירדע און זעצבםטבאוװסטזײן א־ז ־א אין זײן פארטראג, ד• טוזיק און דאם באר-געזאננ קא־ננען ט־אנייע פא־קאערט, און אוט־ויקע דערװא־טונג ה־אט אײן ארץ ארום, װען דער באר פאר־ צאזט ד• בינע, אװעקנײענדיק דיטטײט צו־־ק דורך ד־ ז״טן־געננ. אבער דאם רויערט בצויז א קורצע ײײצע. עם בײט זיך רי עטיטוננ. פרײלעך און האפערדיק ׳נ־פ־לט-או־ר די מוזיק. פרייזנד־ק א־ן אויבנדיק. עם ה״בט זיך אן דער ארײנםארע• קײן ירועצ־ם פון ארע זײטן דעדעײנען זײ, די הונדערטער עוייניפילעד. פון דער נאר־װײטער ײייטק״ט, דורך די זײטן-נאפן, דורך דער איצט-אפענער ט־טר-בינע עטראטען זײ און פארפרײצן דעם פ־אםצעגױם, ױברענריק און ׳ניארנד־ק, אין ד• װונדעדרעכםטע פאדקר״דוננען, טיט די רורבים אין די הענט. פדיע ציען אדײן ד־ טאנצנד־קע פ־טאדעםק? ק־נדע־-ג־ופעם, ױאם פיק-אן אצע װינקערעך און זײטן־טרעפ;. דא; קוטען די דערװאקםענע טיט די נריקרעך-יפטדארנדיקע פנ־טער און הער־קריננענדיקע באנריםונגע;. אין צװייען ז״, א־וטנעדיננרט פון זײנע תרטידים, יםטײנט דעי נאזארעער ט־ט דעם רהטנ־ת-פורן פנ־ם איבעד די טרעפ פון היכר, פאדיאנט פו; דא־ט די הענדרע־ א׳־; ־ײנ־קט אפ נאטם הויז. עם הײבט זיך א; א טעאטעד־יםפיר, ײאם א־ך האב נאך קײנמאר אזעצבעם נייצט נעזע;. א־ך נרײב קוים טײנע אוינן. זענעז דאם נעװײנרעכע פויער;, אדעד העכפט גע־טורטע קינםטריעד יםוי- יעפירער? כהאב זיך קײנטאצ ני־שט געקאנט פא״שטערן, םיזאצ טענרעך זײן צונויפצונעטע; אזא אוטגעה״ע־ע טאםע פון אזעקכע נעקריבענע ־נ־ראנקע פ־נורן, טיט אזעצכע הער־קרינגנדיקע ׳םטימ;. א•; װ• זײ באװענ; זיך. און װ־פר האדיו אײ ניםמה װעדט אדײננע- רײגט אין יעדער םצענע אדער רארע. םהײבט טיר א; קצאר װערן, אז דאם קאן טען נ״ציט אײםרערנען. אזא פא־יטטערונג קא; מען ברויז אדגאנ־זיר;, אבער נא־ דעטארםט, װען טע; האט פאר ז-ך אזא אויםדע־װ״רטן טענטיטן-טאטעד־אר, ב״ װעטע; דער היםטד־א- נישער מײב איז אײנגעבוירן ז־נט דור דוד־ת, או; װערבער װעדט ארוטנעבאפט פון א״ן נרויםן ־עריגיעז-ק-נםטרעד־ים; ־־אננ. עם װערט רירנריק צו זען אט די פיטוטע, ערצעבע דא־ז-א״נװװנער צו יםפירן. װיפר טיפע איבערצײג־נג און או־פריבטיקער פאטאם א־ז דא א־; ו״ערע אויםנעשי־״ע;. ׳־אם אװ ׳־ײנע, נ״שט-נעקינצרטע טעאטע־-יצפ־ר, װאם קװערט פון ט־פער א־נעדרעבק״ט. נאד קינםט־ רער אין צעבן, װ זײ זענעז עה, קאנען האבן אזוי פיר חויט פא־ בירדרעכק״ט און פאזע. ־עדע ני־ופע א־ז א פדעבטיק טעאטער-ביר.־, רוין די ביאדעד שטעלוננ און קאריר יאנט רויט דעם װאם דע־ב פיז ___ י*-* - ע שיטימען ז״עד םארק. $דער גאבריער : פײערבאך, יבער ן *טטאדק א װ• הער א• עז אז קליננ :ארג-נוענטיטן — פערד אײ : אוידיטארױם. דעם ריזיקן גע־ װאם װעדט פ־ן דעם, פארגעס אן דעם א־נהארט א־ר טיקן ־יזיק;, דעב פון דעם פאחבבורט; װעד א־נגאנצן שפ־רט, או .״װ־ װיפא פון דער ב־נע > ט זיך םדאם. װאם ־ײם טעאטע־-שי :אננ, ׳:נן אלואי־ ■ ין דעב ■א א איז ד ו דיסטינגידרײט שפירעדישנ פײנע, אויםגעהארטענע פאזע און רויקע זערבםטבאהע־יםונג א־ז דא אי; זיין נאנצער ׳םראנקע־ פיניר. װיםל טדויע־ א־ן דעם צא־טן פנ־ב א־־טגע־ונגרט ט־ט דע־ טדנקערעד בארד און נעװערבטע הא־ ע־ א־ז נ-טט אזוי צאדט בראנד, ײ־ עם פרענט זײן דער קריםטום פו; אנטא; ראנג. טיט זײן טונקרקײט ־ע־טאנט עד טער ד• ׳םפאנ־׳םע ק־יםטום-טיפ;. עם איז אבעד דא אװ■ פיר טיצדע צא־טק״ט אין וײן ינ־ט־טע, און אזוי פ־ר קרארקײט א־ן ז״ן יםפ־רן. און אט א־ז יהודה א״ע־קרױת, נעיםפ־רט ׳טוין צ־ם צװײטן טאר דורך גװ־דא טײער ײאם פאר אן אװסעדנעװײנרעך שוייטפי- רער״עער טארענט ראם אױ. װאם פאר א ר״כע ט־טיק א־ן ארקעם די נאםן, יװאם פירן אװעק אין דער װײטק״ט פון ירושרים. נעבן זײ ציען זיך די צװײ זײטיקע בינע־טײרן, װאס יטטערן פאר צװײ פאכאדן צו פאלאצ; טיט בראנזענע טויערן, קאצאנעם און רונ- ד־קע טרעפן, אויד •װערכע עם ׳עפילן זיך אפ די םצענעם בײם אדײנ- גאנג צו אננאסעכ הויז, און די םצענעם פאד דעם פאצאץ פון דעם רויטישן ׳טטאט-הארטער פיראטום. קײן ערעקטרישע בארײכטוננם־ אײנריכטוננען זענען אויף דער בינע ני׳טטא, װײר מען באד־נט זיך ב״ם שפירן בלויז מיטן נאטיררעכן טאנ־ליכט. רי דעקאראציע בלײבט אזוי אומפארענדערט דורך ידער נאנצער ׳םפיר־צײט, בלויז אין דעיר מיטר-בינע װערן געביטן די אינערלעכע הינטערנרונטן פאי• די פאדיטײדענע צענדריקער םצענעם און רעבעדיקע בירז־ער, אין װעלכע די ׳טפיר איז אײנגעטײרט. און ײאם פא־ א וװנרעדרעכ;, נטעט כשוםדיקן הינטערנרונט שאפן די פאד׳םײדנפאדביקע, אין נרינקײט זיך טיניענדיקע בערנ, און דער טײף-בראער, כמעט דורכזיכ- טיקער הימר פון אויבן. פײנל פריען ארום איבער דער אפענער בינע .־<ייי^>£ *־זי די בינע פ,־ן פאסיאנם־זופיי און פילן אן דעם נאנצ; זאר מיט ז״ער צװיטשער־י. ד• בוימער־ שפיצן, װאס דערהויבן װך פון הינטער ד• דעקאראציע־װענט, װ־נז זיך אין רײכטן װינט. און פארװאם יטטערט מיר נייםט אט רער איויםטעררי״״יעד ניעמיים פון די נאטידרעכע בוימער און בערנ מיט רי קינםטרעך־אײפ- נעבויטע דעיקאראציע, װאם דארף פא־־טטעין ד■ יםטאט ירו׳נירים? איך דערמאן זיך אן דעם אויםזען פון דער בינע פאד די פריערדיקע פאםיאנם־׳םפיר;, װאם איז מיר באקאנט פון ד• ב־רדער. יענע האט ניכער דעימאנט אן דער רענעםאנפ-בינע פון טעאטרא ארימפיקא אין ײיצענץ, מיט אירע באפוצוננען און געזימם;. די ה״נטיקע בינע איז א םך פיטומער אין אײנפאבע־, אן יצום בא- פוצוננען, און דערפאר אויך קינסטרערייצער ז• איז או־םנעבויט געװארן םפעציעל פא־ דיעד סצסנ-אויפפירונג רײט די צ״כנוננען פון נעארנ ראנג, דעם רעזיטיםער און אויפפירע־ פון פאםיאנפ־׳טפיר. לויט װי נעארנ ראנג האט מיר דערקלערט אין מיין נע־עפרעך מיט אים, האט ער די םימפריפיצירונג נעפאדערט, ווײר זי פאםט מער פאר דעם נאגצן הײנטצ״טיקערן כטיל, ײאם ׳4־ האט רע־ אװפ־ פירונג נענעבן. און מיט אמאר — די מוזיק יעאריט א־יף א ציטער לויפט דודך דעם נעפאקנגן זאר. ארע קעפ ציען זיך אהין צ• דעם פרײען, א•; זון-פא־פרײצטז בינע־רוים. םען פילט וװ יעדער הארט אײן דעם אטעם, װי די הער- צער יםטארבן אפ. די טויערן םון דער מיטר-בינע עפענע; זיך. פו; בײדע זײט פדאםצענױם-נענג ה״בן װך אן צו װײזן די הויכע, יםראנקע פינורן פון דעם בא־ אין װײם-בלאע מאנטרע;. ראננזאם. ריטמ״ט באװיענ; זיך ד־ צװײ כאדיםטן־שורות צו דער מ־ט בינע און יעטעלן זיך אוים איבערן פראםצענױם אין א גרײכעד ר״, אין צענטר, צװייםן זײ, איז אנטאן לאנג, אט רער בכבודיקער, פאד- ד־נםטפולער, װאס האט זיך באיימט נעמאבט זײט דדײ צענדריק ־ארן מיט זײן עכט ק־נםטלערישן יניפילן פון דער קריםטום-דארע. הײנטיקם מאר האט עד רי ריאלע געמיזט אפטרעטן דעם ױנגערן אלואז לאננ, און ער איז אויסנעקריבן נעװארן צו שפילן דעם פ־אראג. די םוזיק-טענער, װאם קוםען איצט ארויף םון אונטער דער בינע,