Literarishe bleter · 1930-08-22 · 34 (22.8.1930) · p. Seite 642

?*פעדעדי׳שע 3?עס?ר גוס. וײס 642 און פיבערט און ציטערט, װײנט און?אכט פארן פחד װןום הומט. אויױ מוניןעאע פערד א מחנה רײט נענטער און נענטער, צװישן די ציין בליצן שטאיצערנע מעםערם שארף, און הינטער זײ שנירלעך ב?וט און נעװײן פארמרינקען דעם װענ. שטאמלט דער ײר: םיאיז מארד און נעװיין, װאם האבן מײנע אאטע אויגן פארבלענדמ, נאר איך שטײ און װארט אויפן מיט פון װענ, און וזי צװ״ תפילות ׳נזטרעק א־ך מײנע הענט, צו דיר, מײן נאטן — שמײכלט דער אאבום: הײ, רב ײד ן נײ אהײם צו דײן כאטע פון צינל און אײם, אז דרײמאא האט זיך דיר נאט אנטפצעקט, און דײנע אוינן האבן אים נישט נעזען איז פ׳טיא קרעװ, רב ײ־ נ״ט רער ײד מיט פארלאשענע טריט, און םיפאאטערט זײן זילבערנע בארד אין װינט, אז דר״מאי! האט זיך נאט אנטפקעקמ אין דער זונה, דעם מערדער און דעם קינד איז עקט זיך די װעצט. איצט זיצט ער בײם?עמפצ. מימ נע?ע הענט פלעכט ער א שמריק. מארגן בײנאכט װעט ער העגנען מיטן פנים צו דעם װינט, בעת די_שטערן װעאן םװיםטשען אויף זײן דאך; פשיא קרעװ, רב ײד און אין יעדן זלבערנעם שיפל זיצט א נאקעט װײב און װינקט םיט דער האנט, אזוי װי םיװינקט א מצכה, װאם פארט אויף תמיד אװעק פון איר אײנענעם לאנד, אזוי טרויעריק און מיד. שטאמלט דער ייד: סיאיז זנות און נעװיין, װאם האבן םײנע אצטע אוינן פארבצענדט, נאר איך שטײ און װארט אויפן װענ א5ײן, און װי צװ״ תפילות שטרעק איך מײנע הענט צו דיר, מײן נאטן?ײנט דעד?אבוס צװײ פינגער אין מוי? און ניט דעם צװײטן פײױ צו דער נאכמ, אז ם׳ציטערט די םאכנע מיט איר קרוין, און װי זילבערנע שיפדעך שװיםען זאכט נײע כמארעם פארביי. און אין יעדן זיאבערנעם שיפא זיצט א קיגד םיט א שטיקא ברויט אין האנט, און הינטער זײ 5ויפט א תפיכה נאך, ננבה, גנבה, שפאט און שאנד שפאט און שאנד. שטאמאט דע־ ײד: םיאיז נויט און נעװײן, װאם האבן מײנע אצטע אוינן פאדבצענדט, נאי איך שטײ און װארט אויפן מימ פון װענ, און װי צװײ תפיאות שטרעק איך מײנע הענט צ■ דיר, מײן גאטן אײנט דער לאבום צװײ פינגער אין מוי5 או; ניט דעש צעצטן פײף צו דעד נאכט, אז םיװארפט רי כאכנע די קרוין אװעק, דזד זנעדעע?ס^// זיעדלי/ ו^העשה מיט גבידים (ד ע ד זי י י?? נ ג•} — נוטע ברידעח נענונ נעליפעט קויציטש. — אויסנעשרינן פון װ״טנם נישט נענונ הויך, און זיך פארשעמט. עם איז פורים־צײט. די שטאט — א מיטעלע שמאט אין דרום. די ברוקירטע הויפט-נאם — באהאננען אין איר נאנצער אעננ מיט רויטע ױם-טובדיקע פאנען — קוקט װי מיט רײן-אויםנעװאשענע אויגן. פון מענטשן שמעקט מיט װעםנע. װארעמע אדר-זון הײבט אן אין מיטן העלנטאג באנײפ צו ש״נען, שמעלצט דעם שנײ ערגעץ- װו אין די קנײטשן פון ארומיקע בערנ, אין אלע קילע װינקעצעך; זשומעט אין ברודיקע הויפן; שריפט פארפםחדיק-נײ, א;ן יעדער אײנער פון די נײן טויזנט ײדישע אײנװוינער קאן זיך א רנע נישט אײנהאצםן אין שטוב — אזוי בא?עבט און פרײ?עך איז אין דרויסן: באשעפטיקט גײען פארבײ רויטע ארמײער (זײ האבן אקאדשט נעכטן מציצ געװען די שטאט פון צװײ באנדעם און פון פעט?ױרעם א צעפוי?טן ט״?); עם קומען נאך א?ץ אן נײע רויטארמײאישע צײ?ן. — םיגײט קאװא?עריע — האט מען נעזאנט, — נאנצע צװײ עםקאדראנען. — מע פירט ארודיעם... איר זעט םארא ארודיעם?!י ' און דער עיקר נײס: דער נײער רעקװאם האט ארױפגעאײגט אויך רי אי־טיקע גבירים א קאנטריבוציע פון נאנצע פינף מי?יאן; א?ע װי?ן װיםן, װאס פון דעם װעט ארויםקומען. 1 — א-ך הא?ט נישט אויכן... זײ נײען דאך טאקען — א בדירה?... — זע נאר: זײ האבן אויכנעטון די טבוידענע טו?יפקעך. — קוקט, קוקט: מען האט זיך װידעד אפנעשטע?ט; ז״ כודען ייר. — װאכעדיקע ״והוא רחומם״. ארעמע געםקעך, שמוציקע פיטקעם און סתם-פײכטע קע?ערם קערן זיך אוים אויף דער?ינקער זײמ, שיטן אוים אקץ, װאם זײ פאדמאגן אין דרויםן ארוים. אויף דער הויפט-גאם שטײט מען או- פעטום — אויף טראטוארן, אויף נאנקעס פון הײזער, אויףי מרעפקעך פון קצײטן; מע שמײכלט מיט די נעזער, נ?ײך עמעצער האט נאר- װאם געזאנט א חכמה, פע שטע?ט זיך אויף די שפיץ-פיננער, מע קוקט זיך אײן אין דער װײטסטער טיף פון?אננער נאס און מע װי? זעען מיט די אײנענע אוינן, װי אזוי די גבירים טראגן אין ״רעװקאם״ אדײן די ״פירערס״. די גבירים האבן זיך אין עק נאס פאדזאמצט אין באנק. דא אויף די טראטוארן האט מען געשמועסט, אז סע װעט וײ הע?פן װי א טויטן באנקעם. — םיאיז זײ קי? נעװארן אין פופיק, נאר א״נער. עםעצער האט אויכנעשרינן: *) סון בוך ״*וגװינטז״, ײאם דערש״נם אינגיכן אין קלעגקין־ פאדלאג.