Literarishe bleter · 1930-08-22 · 34 (22.8.1930) · p. Seite 640

ל,פעדי*דיזשע 73זזסזזר נ?ס. 34 ^329) זײס 646 פארלאג ב. הלעצהין צרם בײעם שרלײאר אלח-בירתז אוז כרעםטאפאטיעם ד. פרעס — ם״ן ביכל, פארן ערשםן שול־ימר, רייר אילוםםרירם זז. האנפם, 1 און 2 *ו 1.20 ם״ן רעכנבוך, פארן ערשטן לערניאר —.2 פ. האלפערין — ערשטע םריט (כרעםםאטאםיע פאיז עװ״םן לערניאר, פיט פיל אדינינעלע *״כנוננען) 2.60 פעסםע םדיט (כרעםטאטאםיע פארן דריםן לערניאר) דאס װארט. טיט װאנט־םאבעלן און םעםאדישע *נװ״זונגען 1.40 14 גרויסע װאנט־בילדער פאר דער שול 2.50 ח. ש. קאזדאן — פאר שול און ה״ם, 1 ט״ל — קינדער —.2 ד. האכבערנ — די נ״ע שול. אילוסטרירםער אלןי־בית טים א גרויםן מאםעריאל *ום ל״ענען אלף־בית 1.50 ל. ח. יפה — דער שול־חבר. א ל״ען־בוך פארן *ײ״םן און דריםן שול־יאר 2.60 אלנין — דאס ״דישע וואחם, א לימערארישע כרעםםאמאםיע פאר די עלםערע גרופן פון אװנם־שולן —.2 י. ל. פרץ — פאר קל״נע יןינדער (נעזאנג און שפיל) —.2 פאר יוגנט (כרעסטאםאטיע פון פרבעם ווערק, *וזאטענגעשםעלם פון א לערער־קאםיםיע ב״ם *. ב. ק. אין װילנע) 6.50 ״ •ון ם״נע זכרונות (פאד יוננם) 1.50 פאר דער שול. 12 א״נבל־העפטן פון 80 ביז 60 בלוםען ־ פאעזיע פאר קינדער —.1 קרילאװ — טשלים, ערשטער באנד —.2 צװ״טער באנד 1.80 פ. היילפערין — הםפר, לערנביד פון העברעיש פאר ד• ״דישע שולן, 1 ט״ל, םים פיל *״כנונגען 2.50 ״ הםפר, 2 ט״ל ' 3.76. פ. היילפערין א1ן ד״ר פאקס װיינרײך — פראקםישע גראטאטיק פון דער ״דישער שפראך, 1 ם״ל 1.80 2 ט״ל 2.70 אריטמעטיה, אלגעכרע אוז געןןמןיטרע מ. ראק־מיכאילןזװםקי — אריטטעטישער רעננבוך עאר ״דישע פאלקס ־ שולן 1.10 א. מ. אסמריאב — אנשויונגס־געאםעטריע 1 פאר *װ״טן לערניאר —.1 2 פארן דריטן לערניאר —.1 3 פארן פערטן לערניאר —.1 ק. פ. לעבעדינצעװ — אלגעברע 3.90 א. קיםלעװ — עלעטענםארע געאטעטריע 6.80 נ. ריבקין — געאמעטרישער רעכנבוך 1.60 גןשינסן פראפ. ח. װיפער — אוראלטע א״ראפע פפין דער טזרח־לערנבוך —.4 ד־יר 0. ם$ל$װייט׳8יק — יםודות פון דער עלםםםער ״דישער געשיכםע 4.30 נאטור־װלםנשאפט און געאגראסיע מ. חײמם$] — פיזישע געאגראפיע פארן 8־טן אזן 4־םן לעדניאר 1.80 *װ״םער ם״ל 2.40 פראפ. א. שמעל — זאאלאגיע 3.60 רער טענפש (אנאטאםיע) —.1 א. װ. ציננער — עלעפענםאר־פיזיק 5.60 א. נאלאמב — וואסער־געוויקסן 85.— י. קאדושי] — געאגראפישער אטלאס, 26 קארםעס —.4 י. ד. נאװאגרודזקי — פון אונזער נאםור, פארן 3־טן שול־יאר 1.30 ׳םולן און אװנט־שולן — ראבאט. י אדרעס: ג2 6!״\ס!ג(ון ,סאוםבפזס^ו ״1םז1סץ8״ .ב0ן6ק5 אױסלערנען צו זיין א ׳טרײבער קאן כיען טאקע ני׳םט, אבער דאײ װאם מען רוםט בײ לייטן ליטערארישע בילדוננ ״■ פארוואם ני׳טט? איך מײן: קורםן פאר לימעהאטור־קענט׳עאפמ בײ י• פע״ן־אפטײלונגען. װעלן ני׳שט אויםװאקםן קיין שר״בער דער־ םון — װעלן אפ׳ער א״סװאקסן לעןער, לעזער לימעיארי׳כ־נע־ בילדעםע, מיט דער נויטיקער מאס פארבארייטוננ צו קאנען לייענען, צו קאנען אויפנעי׳ען א בילד, א טאן, א מעטאפארע, עו קאנען זיך אריענטיח אין ריכטונגען ליטערארי״״׳ע. פארװאם עפעם נאר א ״״׳ר״בער-נאכװוקס — און רעם ל ע ז ע ר ־ נ א כ ו װ ק ס האבן מיר ׳םוין פאדזאמט? איער א״ך דער ׳שרייב-קאנדידאט, דער ליטעראמור־אדעפט— פאױואס זאל עך רא״״׳ית חכמה און פריער פאר אלץ, ני״״׳ט באקומע׳ צ' ײעח א פאכמענ״עע לעקציע אין ל׳טעראטור־נע׳טיכטע? און סטיליםטיק איז א הונט? זײן א ״״־"יבער—חײםמ ז״ן א מעגט׳ע װאם איז אומצופרידן מיט דער אנגענומע- נער באדײטוננ פון װערטעך אכער כיעכ׳ סטיל־ קאנאנעז, אויפיייםן מיט פרי׳שן װארט־דינאמיט אננענומענקײטן, קאן מען ־אך אװך נאי. ם״ח מיאיז אפ־יער באהאװנט א׳ןי די ״״•טאיקע און ״״־װאכע זײט׳ פון דעם זעלבן,״״יאבלא;, װאס מינײט אים מאכן ״תחת ו׳עתי״... היינט יידי׳פ. למשל. פראסט יידיש. ײדײ״-קורסן. עפעם א קלײניקײט? דורכלערנען אזעלכע פונדאמענטאלע װערק פזן ײדיש־קענטשאפט. װי, זאנן מיך נח פרילוצקים ״דאם געוועט״, — א בוך פאר איטלעך אײנעם, נישט נאר פאר פאב־ ל״ט אלײן. א ב׳ך, װאם באקענט אויק א װירטואזן אופן מיט אינ- טימע פא־בארננקײטן און םאמעטענע אײדלקײטן םון דער יידישער ״״־פ־אך—איז עם ני״״׳ט א ״״•טיק ״״•טוים צו שפיאכלעכן ״״•אפן, צו חו׳ג׳ פא־ ל׳ג״ן, א זאך װאם אן דעם איז מען קיין שר״בער נישט? דענען דאפ אלץ פראיעקטן אזעלכע. מיט פראיעקטן, װײזט א״ס. װאלט מען זיך שוין אן עצה נענעבן. אבער — פון א פולע אבע־ס, װאם בעטן זיך אייה דער פען, כאפ איך אפער בלויז אײנעם. דעם, לפי-דעתי, װיכטיהםטן: דער נאנדער ענין נ א כ ו װ ק ס איז פארבונח מיט אן ענין א צװײטןל מיטן פ א רװוקס, מיטן װ ו ק ס נופא. די האנט אויפן הארצן און די פראזע אן א זײטל װאס הערט זיך עפ׳נס מכח... מכח אטמאםפעדע? װיל מעז, עס זאל נאבװאקםן װי סידארױ צו זײן—מוז דאך קודם דאפ װאקסן ניפא זײן כשורה נו, א׳ן אז- נאר איך װיל מיך רא אין אפיקורפותן נישט ארײנלאזן, ״לאז אביסל אפ, דו כום פון פיינען״. אפיקירםות האבן מיר די- ײזותך אז איבערפ־אד׳קציע. װאס עס פעלט א׳ז — נ ל ו י ב ן. איז דעריבעך נאכװוקם? אדרבאי אויב עפעס רעכטם — א װאיע געמאכטן אויב פאראז — טיר און טױער געעפנטן נאר אײן תנאך ױנג גישט אויה-צו-פלײסן, נאר אינדעראמת׳. אפילו א םובחזטקע א ײדישע — האט מיר אנומלט, טאקע אין שײכות מיטן ענין נאכװוקפ, נעהאט נעשריבן י. אפאטאשו,— אפילו א סוברעטקע א ײדישע זויגם, קינדלט און איז א כשרע ײדענעי אויב נאכ׳װקם — איז ני״״׳ט אזוי נולד-מהולדיק. נישט אזוי ־עצענזיע-דאד״״׳טיק, נישמ אזוי אלט-קריכעריש און אלט־נדולריק, און אײך אן יענער נעמאכטער װוילערישקײט, אן יענעם פריקרען נ־אפאמאנישן זיך ױננ-מאכ;, װאס הויבט זיך אן מיט יעם קװאזי- שקאצעװאטן ״העי, א׳ך בין װננ״ און ענדיקט זיך מיט דעד טיפי״״׳עי זשעסט׳קולאציע פון — א ױננן פלינלמאן... נאר נישמ קיין פלינלמאנכ מיט קײן ױננשאפט-פאפפארט! א׳ן נאר נישט קײן ״צװ״טע אױפלאנעם״ן אז ױננ — זאל זיין ױננן פרעכער דונער אין די שויבן איײן, נישמ ה״זעריקע אימיטאציע פון דונעים נעכטיקע און א״ערנעכטיקע, װאס זענען אפשר ק״נמאל קײן דונערכ נישט נעװעןי חוצפה אבער אמתע, נישט א ו י ם נ ע - ר ע כ נ ט ע חוצפהן אן יענעם חטא פון אלט-זײן (אלט-זײן איז א חטא). װאס לינט און דריקט אזוי אויך דער אצינדיקער (צוב נראם זאל עב נעזאנט װעך זינדיקעד׳) *ידי״״׳עד ליטעראטוך