Literarishe bleter · 1930-08-15 · 33 (15.8.1930) · p. Seite 621

זײס 621 4 7יסזנראר'שס ס?עםסר גוס. 33 (328) * ד ע ר םיהאט אבער ני׳שט געקענט, םיהאט נישט נעטארט זײן אנדערש, מיך האט אװעתנעי$נט מײן אומרו פון מײן הײם, פון נרינע לאנקעם און פון קארשנבץמער אין שטעט, װאם ברענען מיט אםפאצט די פים אפילו רורך דעס שטארקםטן צעדער, עס איז מײן אעבן, װי א הויז אן פענסטער און אן טירן פרײ פאר אצע װינטן און פאר אצע שטורעמם, און מ״ן הארץ, װי א 5יפ װיצ אויסטרינקען די שװארצע כםארעס איבער קײמענם םון םאבריקן, װאס האגקען םיט הארמע טראפנם מענטשנשװײם און רענענען מיט קינדערשע טרערן. מאי, 1030. ב. י. ב'אלאסםאצק' / נ'1י'ארק איז די םוםפריט פץ דוד פינםסי ״דן גײע;, גײען אין די גאפן, אין די עװענױם, נעמארקן פון נױ־יארק, — -- ט־ט די ײדן דורך די אײמדיקע מאםן, פיט די ״דן דורך דעם טוםקענדיקן טאדג, ג״ט עד מיט זײן הויכן שטער;, טיט די זיקבערדיקע האד, ג״ט עד, זעט ער תענע טרוימען אויפן װאר; יידן בויען, ײדן טראן נײם און שטײנער, אין די טאלן נענטערן זיך בײן צי בײן — צעשפדײטע בײנער; װו א ײד — איז דארט א ישוב, װו א ישוב — דארט א כישוד, איז דאס בידא, צי תק-אביב, פון כאסעאװיטש ביז בארדיטשעװ. קאראהאדן — אנעקאדן שװימען שיפן, פיאנערן — פיאנער;, װי די שטערן, ל״כטן איבער אקע םקװער;. אין די פאלעם, אין דאגאזשעס, אין די טארבעם, אין די זעק — קיגן אוצרות נאך באהאקטן פאדן װײטםטן װענ; רעדער אונט;, דעדער אויבן — איבער הענענדיקע בריקן — מיט די מאס;, דורך די מאם;, אין די שטראמענדיקע רײען- גײט ער — שמײכלענדיקעד פנים, מיט פארנלויבטע װײטע בקיק;: ײדן װאקסן, ײדן בויען, ײדן אקערן און זײען. י. ם. נײםאן / װארשב איך בין אזא פאראײרלטער פלעבעיער... איך בין אזא פאדאײדלטער פקעבעיעי; געקרענקטעד עדנ״ץ, — דאם בריט םיך, װי א בראנד. איך װײם נישט װער איך בי;. רוימישער העברעער׳■ טישלער־ײננ? ממזר־שאנת עם יאגט מיך נאך פון קינדװײז אן א שטאל־געשטאנק. דאס מאכט מיך קראנק. דו, הור, — די װעלט איז שײן און גרוים, און איך, — איך האב געפונען אין דער װעלט א הורן־שוים. גל״ננילטיקע, פארקויפלעכע. איך האב די סוחרים געטריבן םון דעם טעמפל. קײן ירושלים בין א־ך אויך אן אײזעלע נעריטן; איך האב מײנע ארעמם אויםן קרײץ געשטרעקט צוליב עםעקט, — נלײכגילטיקע, פארקויםלעכע. אויח גלילס פעלדער קנויל איך זיך, װי א װארעם טיט װ״םן שוים — בלינד פון זעוננען — עפילעפטיש זעוננען, — די װעלט בלײבט םקעפטיש. גלײכגילטיקע, פארקויםלעכע. ל י דת? דנ קארן / םשעםיש? מײן ה י י ם םײן טאפען מ״ן מאמע האט צעטײלט אירע יארן צװישן הונדערט יאך פעלד און אירע ררײ קינדעד. עם האבן זיך אירע אײנזאמע, ױנג־אלמנה־נעכט געבעדנלמ מיט טרויםען פון נערעטעניש זאטן און אונזערע קײלעכדיקע, רויטע קינדעד־בעקלעך. אירע שעה;, װי בינען האבן געזשומעט מיט טויזנטער זאדגן, עס תאט א־ר ארבעטםפולעד טאג נעצײכנט דעם װנװעג פו; פדימארגן ביז ניאװנט מיט ריטשקעלעך שװײם אויוי איר פנים, דודך א־רע שבתים א־ז נעפלאם;, װי געשעפטשעטע תפילה די תאפנוננ פון צעכװאליעטע, נעלע טײכן תבואה און איר הארץ, װי א ליפ האט אויםטריקענע; געװאלט די שװאדצע האנלבמארעם, װעלכע האבן נאד אפט אין זומערדיקע טעג זיך ארויפגערוקט אויף אונז פון אונטערן װאלד, װי צער״צטע, שװערלײביקע קי, געװאלט צעטרעטן די װעלט אונטער זיך און יענע פופצן יאך פון צײטיק־נעלן װײץ, װאם איז געשטאנען נישט באװארנט אונטערן פרײעם הימל;אד םיט זאננען, װי מיט גראבע או; היקפקאזע פיננער געטײטלט ארויף אין שרעק און דערװארטוננ. און אז םיהאט דער ערשטער װינט, װי א קאץ פארטשאיעטע צום שפריננ אויפנעהויבן פון דער ערד די שװערע היץ ביז צו ויי ב״מערשפיצן און א ריס נעטון די ערשטע בלאנדע זאנג פון מאנדלען מיט קארן, װאם זענען גענאננען אין מיטן פון פעלד, װי א שורה נענז צום קל״נעם, בלאעם ט״כל פונם הימל, אײנגעקלעםטן צװישן ברײטע ברענעם פון די כמארעם, האט זי אונז באהאלטן דעמלט ערנעץ אין א װינקל, װ״ט פון פענםטער בליץ־צעאקערטע, פון קײמענם און טירן, און םיהאט זיך שוין איר קול נעראננלט םיטן שטורם ב״ם צונויפרופן פון פעלד םיבהמות מיט די היטער, אין שטאל;, װאם האבן דורך צעעפגמע טירן, נעפארעט מיט װארעםען מיסט און הײמישער טרײקײט עם האט זיך אונזער מאזלען אויפנענלײכט כמעט םיט קלײנע, אײביק קראנקע אינדיקעס, װעלכע מיהאט נעםוזט אין קילע רעננטעג אײנטוליען אין שמאטעם אויפן אוױון און אין די אפענע, פישטשענדיקע מײלער ארײנניםן די װײםע, זיסע מילך. עס האט נעבלוטיקט איר הארץ מיט א יעדן צװײנ, ױאס װילדע שקצים האבן אפגעבראכ; אינם פאד, אזוי, װי דעמלט, װען זי האט דערזען מ״ן האק־צעשפאלטענע באק אונטערן םאמע אויג;אר םיאיז אומזיםט נעװען איר נאנצע םי און ארבעט, עם וװינען ה״נט שוין פרעמדע מענטשן אין מײן ה״ם — פון װאהאניעם ברײט־צעאקערט אונטער בוראקעם און קלעע זענען איצט שמאלע פויערנבייטלעך, װאם קומען מיט א יעדן זוםער נענטער צו דער שװעל פון הויז אויף דארע פים פון רי פאסאליע־טיקעם. איך האב געהערט, אז םיפעלמ איבער דער שטאל א האלבעד דאך, און םיזענען א ל ע קארשנבײמער אויםנעפרוירן אינם פאד.