Literarishe bleter · 1930-08-15 · 33 (15.8.1930) · p. Seite 620

%?'םזזר$רשזז 012. 33 (8ב?) זײס 620 נ ח ס ן ע ״ ז י? / מ ז) ו ע ע װאס מיד פאדזעעז מאםת מיט גערעכטע־אומגערעכטע טענות-תביעות: פארװאם מען באעװאהמ זײ, פארװאם מען פארזעט זײ. די ״?יטערארישע כצעטער״ זענען אויך נישט רײן פון זינד צגבי די הונדערמער ױננעצײט פון פויצן, ציטע, אםעריקע, ארנענ- טינע, דרום-אםריקע, ראטנפארבאנד, װעצכע שיקן כםדר ארײן זײערע געשריבענע װערק מכצ הםינים צום דרוקן, צום צײענען, צום פראבע-שטעצן. אװדאי איז אן עװצה, װאס מען פירט נישט ק״ן אויםפירצעכע פינקטצעכע קארעספאנדענץ מיט די אצע, װאם װארטן אויה א מײנונג, אנװײזוננ. אבער עם איז צחצוטין איבער די כחות און מענצעכקײטן בײ די באדיננוננען, בײ װעלכע א ײדישע צײט- שריפט װערט דעדאקטירט און דערשײנט. אט האבן םיר דעם פארנאננענעם װינטער נעמאכט א פרװו ארויםצונעבן א םפעציעצן נומער ״ציטערארישע בצעטער״, נע- װידמעט דער ײדישער דיכטוגנ אין פויצן. (דעם נומ. 11 (306) םון 14-טן םערץ 1930). מיר האבן אפנעקציבן און אפנעדרוקט צידער פון א 20 ײננע ײדישע ריכטער. עם זענען אויםן נעבציבן זײער פיצ ײננע נאנץ-פעיקע דיכמער, וועצכע זענען געװים אויך ראוי נעדרוקט צו װעד;. און דערצו איז ער בכצצ נעװען א צופעליקע זאך, אן א םיםטעם, אן א פצאן, אן אן אויםקוק אויף א בהדרנהדיקער אר- בעט צטובת די ײננע און פאר ז״ער אנטװיקצוננ. און װי איז םיט די שוין נציקצעכע ײננע, װאם האבן זיך שוין ״אדײננעקראנן״ אין ״טעמפצ״ ארײן? איז דא פאר זײ א נע- זונטע אטמאםפער פאר ארבעט, פאר װוקם, פאר אנטװיקצוננ? איז פאראן אן אוינ, װאם ניט אכטונג, אן אויער, װאם הערט זיך צו, א האנט, װאם װײזט אן? עם איז װי װיצדגראז אין א פארװארצאזט פעלד נישט םען באארבעט דעם באדן, נישט מען ניט אכטוננ אויף דעם אויפװוקם. םיאיז הפקר א װעצט און נענוג. םיאיז קצאר: מיר םוזן עפעס טון, עפעם ערנסטעם, אין דער ה־נזיכט. צאזן װײמער אזיי גײן, הײםט פארשװענדן שאפנדיקע כהות און אװעקטרײבן די ״ננע שעפער, ײאם קאנען• בײ בעםערע כאדיננונגען און באצױננען פיצ ארײנברעננען דער ײדישער ציטעראטור. װאס דארף מען טון און װער זאצ עם טון? צויט אונזער מײנונג, איז דער ײדישער פען-קצוב בארופן צו טון אט די פאראנטװארטצעכע ארבעט. בײ דעם פען-קלוב אין װארשע, װילנע, נױ-יארק דארפן געשאפן װערן קאנסולטאציע-בױראען, ײוהין די ײננע זאלן זיך קא- נען ווענדן מיט זײערע װערק נאך אנװײזוננען און עצות. אין אט די בױראען זאלן די ײנגע האבן זײערע לערער־אנװײזער, עם זאל פארצײכנט װערן די מעלות-חםרונות פי1 יעדן בעםערן אנפאננער, זײנע אײגנשאפטן, זײן װוקם, אנטװיקלוננ, און װען עם װערט גע- פונען, אז דער אנפאננער איז שוין גענוג רײף, און זײנע װערק זע- נען שוין דרוקפעיק, דאן װערן די שאפוננען באגלײט מיט רעקא- מענדאציעם צו די צ״טשריפטן, ײעלכע דערשײנען אין לאנד. די מיטנלידער פון די ליטערארישע בױראען פאר אנפאננער קאנען פון צײטיצו-צײט פארעפנטלעכן ברײטערע צירקוליארן, אויםפירלעכע װענדונגען, אלנעםײנע אויפקלערוננען צו די ײננע װענן דער טע- מאטיק, פארמען פון שרײבן א. א. ײ. עם קאנען אויך אלע חודש אײנגעאדדנט װערן אװנטן, אויף װעלכע די בעםערע ײננע דיכטער און נאװעליםטן זאלן ארויםטרעטן מיט זײערע װערק, און דערבײ זאלן אויםגעהערט װערן םײנוננען פון עלטערע שרײבער װענן אט די געלײענטע װערק. — איך גלויב, אז די זשורנאלן װעלן נערן אפנעבן אדט פאר דעם מאטעריאל, װאם די קאנםולטאציע-בױרא ײעט זײ צושטעלן. מיט אונזער איצטיקער נאטיץ הויבן מיר אן א מײנונג- אויםטויש פון שרײבער און אנפאננער װענן דער אנגעװײטיקמער פראנע. װער עם װיל — זאל נעמען א װארט, און קורץ און זאכלעך זאנן, װאם און װי אזוי עם איז מענלעך צו לעזן בײ אונז די פראנע װענן די ײנגע און װאם מיר דארפן און קאנען טון. דאם װארט באקומט אהדן צ״טלין, דער פארזיצער פון װאר- שעװער ײדישן פען-קלוב. דערנאך װעלן האבן דאס װארט א, קא־' ציזנע, מלך ראװיטש און אנדעי׳ג אין דעם הײנמיקן נומער ״לימ. בלעטערי■ דרוקן מיר אן אר- טיקל-ענטפער פון ב. זילבעדשטײן אויף דער רעצענזיע פון ש. זאד איבעד זײ;, זילבערשט״נס, בוך. ב. זילבערשטײן בארירט, אנב, אין ז״ן אדטיקל די װײטאנדיק-פײנלעכע פדאגע — די באדיננוננען, אין װעלכע אונזערע ױנגע, די אנפאננעד, קומט אוים צו ארבעטן און װעגן אונזעד באצױנג צו ז״. די פראגע איז באמת א זײער װיכ- טיקע און ערנםטע, און מען טאד זי נישט לאזן אויף װײטער נישט םארענטפערמ. מען מוז עפעס פארנעמען און טון פאר אונזערע ױננע און אנפאננער יעדער אײנעד, װאם האט נאר א שײכות צום נעדרוקטן װארט און צו ײאסער םיאיז פעד־ארישער אויסנאבע, װײםט, װי נרוים עם איז די צאל פון די, װאס פארשיטן די רעדאקציעם מיט רי פרוכט פדן ז״עד שאפ;. יעדע פאםט ברענגט מיט זיך אין דער רעדאקציע פעק כתבים, — לידער, נאװעלן, ראמאנען, דראמען און אריטיקלען. דיישװעלן פון די רעדאקציעם װערן אפנעשלאנן פון מענמש;, װאם בעטן זיך מיזאל זײערע זאכן דרוקן, אדער לכל הפחות איבערלײענען און העדן װענן ייי א מ״נוננ. עם װענדן זיך אויך נאר ױננע מיט דעד בקשה, מיזאל זײ נעבן אנװייזונגע;, מיזאל זײ לערנען א. א. װ. צו דעם נאװעלן-קאנקורס פון דעם װארשעװער װאכנזשורנאל ״װעלט- שפינל״ זענען צונעש־קט נעװארן בײ א 350 נאװעלן. א קאנקורם פון לידער װאלט נעװים אויפגעקליבן נאך א גרעסערע צאל זאכן. בקיצו־י — די צאל פון די, װאם שרײבן און װילן ארײן אין דעם ה־כל פון ליטעדאטור, איז כײ אונז נעװאלטיק נרוים. בײ די אומנארמאלע באדיננונגען, װאם די ײדישע צ״טשריפטן א־בעט;, איז אויסעשלאםן, אז די הונדערטער לידער און נאװעלן, װאם פליסן את־ן ארײן, זאלן ערנםט און געװיםנהאפט־ק איבער- געלײענט װערן, און אז די הונדערטער אנםאנגער זאלן קאנען בא- קומען כסדרדיקע געהעריקע אנװײזוננע;, אין װעלכע זײ נויטיקן זיך אזוי שטארק. מען דארף װיס;, אז צװישן הונדערטער צונע- שיקטע זאכן, נעפונען זיך קוים-קוים עטלעכע, װאם האבן א ליטע- דאריש־קינםטלעדישן װערט און װאם זײערע אויטארן פארדינען א זא־נפעליקע באציזנג און דעדצױננ. דער נרעםטער רוב צונעשיק- טע זאכן איז נישטיק און װערטלאז, און דעריבער פארלירט מען אין ד• רעדאקצ־עם דעם חשק און װילן זיך ערנםט אפנעבן מיט דעם צופעליק-צוגעשיקטן מאטעריאל, און אפטמאל איז ער דעריכער פון אנהויב אן פארמשפט צום קארב. אבער עס קאן דאך און עם דארף דאך אויך זײן בעסערער, גוטער און אפשד נאר-נוטער מאטער־אל אין רעם בארנ םיםט און שטרוין דאם איז דאך א געװים. איז דאך סוף כל םוף קײן אנדער װעג נישטא פאר אן אנפאננער, אן אומבאקאנטן, ײאם מאבט עדשט זײנע ערשטע לימערארישע שריט פון זיין אייגענע די אמות אין דער ליטעראטור אר״;. און װי-ארום זאל ער אריבערטרעטן די שװעל? און װי קאן םען אט דעם פעיקן, טאלענטפולן מענטש, װאם איז יא אפשר פאראן צװישן די צענדליקער, הונדערטער אנפאננער, כאהילפיק זײן, פארנריננערן אים ארײנצוטרעטן אין דער ליטערא- טור. שאפן פאר אים א בעםערן קבלת-פנים, אים אויפמונטערן, שטארקן און געבן אים די מענלעכקײט צו אנטװיקלען זיך און װאקםן? די לעצטע יארן האט אונזער ליטערארישע ױננט אלײן גע־ פרוװט זיך שאפן טריבונעס. װעלכע זענען אבער ניך צעפאלן נעװארן. עם זענען ארויס נענעבן נעװארן, מיט געמײנזאמע כוחות און מיט איינענע אפגעשפארטע מיטלע;, זאםלוננען, צײטשריפטן, װעלכע האבן אבעד, ל״דער, ק״ן אדיכת-ימים נישט געהאט. אן װאםער םיאיז שט־צע פון דער זײט, אן װאכער םיאיז םובסידיע האבן זיך די אוים- גאבעם געםוזט אפשטעלן. אײניקע פון די מער־טאלענטפולע (און אפשר פון די מער טיבטיקע, ענערנ־שעןן) ױנגע איז שוין נעלוננען אריבערצוכאפן זיך פין די קלײנע םאזשעלקעם אין דעם בי־ײטן טײך ארײן פון דער ײדישע ליטעדאטוי אבער א גרויסע צאל ױננע שטעקט אין די לע- כער, װי פאױוארלאזט פון אלעםען. און אט די ז״טיקע, אויסנשטײענדיקע זענען פארביטערט, זײ האבן קײן ארט נישט, װו צו דרוקן זיך, קײן םביבה נישט ײו צו װאקםן. פארווארםן זי םיט ברױו, ברױולעך, װעלכע זענען פול