Literarishe bleter · 1930-08-08 · 32 (8.8.1930) · p. Seite 601

?'םסר$ר שט ב?סםטר 1(0. 32 (327) ■601 זײט ײדי׳ש•. די. א. ז)״סק ד גדויםעד שסא ט און םרייאעך שפינ5ט זיך אין הײריעז!()6; יטעניןםט הימאען-אופט אװעק און ניסט ביעפע זײ דעם יטס פארטע;. דיין נײםט איז איבעראא. באװעגנדיק די טאםן אין נעדראננ; דער אײביקער נעשאי5 — םון קאאאםאאן עואטם טריט און קאאננ — קאיננט אפ אין אויער טיר. װי ׳פטורעטדיקער ים, װאם רעדט פון דיר... און װען די אװנט-׳פעה קוטט אן. ײי אויפן ים א שטיאער ײינט, פארװיננריק אין רו זײן כװאאיעדיקע ברוםט — אזוי אצינד אין שטיא, װען נאט באװאכט די נרויםע שאאםנדיקע ׳פטאט ב״נאכט?ני??יז}0 בדײענש (18781794) אגעזאננ צו דע נישט נאר אין אײנזאםקײט קען מענטש פארבינח זיך מיט נאט, נישט נאר אין מאא, אין פעאדער װײט קען מענטש רערזעען נאטהײט אויפן װאר; צו הערן נאר נאטם רײד, װו װינטן, כװאאיעס שטיפן םיט פיא םר״ד. אויך רא, אאמעכטיקער, ־עחע איך דײנע שריטן — דא וװ מען זעט בםדר הין און הער די רוישיקע מחנות ציען זיך ביז שפעט — זיך שאענגאענדיק דורך װענט און םויערן — די װערק םון מענטשנם הענט. ד״ן נאאו״נע זונענשײן פון רונח הימא שטראאט אויך דא אראפ, היאט העא די דעכער אײן ב ד ן ך נ? )1 ז ס )) / / מ זן ו ׳2 ע דערצײלונג װעגן שרײבער משה ראמבאם און זײו שאטו זײנע טידע הענט אזוי אײנשאעפערנדיק, אזוי א״נדרעטאענדיק םיטאםאא: — ״קאננרעםטאן רזשאנסאן ברעננט ארײן אין קאננרעם א פראיעקט פון א נײעם אנטי-אימינדאציע-נעזע׳ז.. ״ די דאזיקע ידיעה איז אין עננאישן באאט פאררוקט אין א װינקא, עמעץ אויף דער רריטער פ״דזש אונטן, ײי טען וזאאט זיך םיט דעם געווען געײאאט אויסבאהאאטן. ראטבאם אויפט שנעא אדורך מיט די אוינן דאם ׳עטיקא נײעם: עם קוטט א מעאדוננ פון װאשינגטאן װענן נײע םארשטארקטע נזירות אויר איטינראנטן אין די פאר״ניקטע שטאטן. — אהא, — פאאט אין איין רנע ארונטעי־ די טידק״ט פון ראטבאטען, און ער ניט ניך א כאפ אויה װי א פארציטערטער - אהא... דאס איז דאך א העכטן... דאס אױ דאך אן ערשט-קאאםיק שטיקא נייעסן... זע נאר — צאפאט ער זיך אזש — װי האט ער עם אזא װיכטיקע זאך ביז דער אעצטעד טיניט נישט באמערקט׳ אהא, ער ײעט איצט טאכן ־ערםון נאר נאר א װיכטיק• ענין — ער װעט דעם נעבן א קאפ גאנצע פיר שפאאטעפ ד■ ברײט... טיט אן אונטערקעפא אויך — נ״ן, טאקע מיט צװ״ אונטערקעפאעךן דאס האט דאך אן אאנעטײנעם. א ..נאציאנאאן•• באדײטן... אך, און ער האט עס שיער איננאנצן ניש־ט פאחעז.. _ ער שנײרט אוים דאם עננאישע שטיקא נ״עם טיט ציטעמ- דיקע הענט און טיט א טיאכקענדיק הא־ץ א שײן פנים ײאאט ער נעהאט, װען ער ניט עם נישט אריין אין חיינטיקן נומער, בשעת די אנדערע צײטונגען װעאן עם זיכער האבןן סיװערט אים אזש קיא אין אאע איברים, םיהארץ הויבט אים אן צו זינקען, װען ער שטעאט זיך םאר די באיקן, ײאם עס װאאטן אים שפעטער ״נעשענקט״ דער שעח<עראקטאר — און, דער עיקר די באאעבאטים םון דער צײ- טוננן... אננםמן באניםן אים אזש בײ דער באויזער פאר׳עטעאוננ (םוןי) — נו, אירט שוין נעזען, הא? װאם זאנט איר אויך אים. ב־בעט אײך? װײזט אוים, ער יכואט נאך אאץ... אחרי באיתו היתה או עתה... איך דארך אומבאדיננט אנהויבן ארורכנישטערן די אעצטע אנטאאאניעם פון דער אטעריקאנ־שער פאעזיע, זען פון װאנען ער האט עם נעקענט ארויםנעמען אזעאכע פײנע פערזן... יא... םיװאאט אפשר נעװען א נרויםע דערפרישוננ אין זײן אעבן, אין ראטבאמס. אבער — זאא ער זיך נאר םון דער אנדעיער זײט פרײון אאײן פארשטעאן דאס ביאד — דאס װירקאעכע ביאד, װאם װיקאט זיך איצט פאנאנדער ערנעץ אינם װירקאעכן אעבן — סיאיז דאך מטש מאיעםטעטיש, אוטגעװײנאעךן — צענדאיקער, — הונדערטער טויזנטער טענטשן, אײענער פון ״זײן״ באאט אין רי װײטסטע װינקעאעך פון נאנץ אטע- ריקע, װאאטן דאך פארבאיבן דעטאאט אין דער פינסטערן פארוואר- םענע עתעץ צװישן בעמ און טאאן... אפנעריסן פון דער נארער ״די- שער װעאט... א שט״נער. װי םענטשן אין א נרויסן כרך, װען אנ- הויב אװנט װערט פאוצאינג קאאיע די עאעקטריע... יא, אין אזעאכע טינוטן דערפיאט זיך דאמבאם זײעי וױכ- טיק, ז״ער נעהויבן. װער זאגט עס, אז ער האט עס אאץ געטון צי- איבן ״חשאב״, צואיב א פײנער פמםה? זײן ארבעט איז בםך-הבא פון די ײיכטיקסטע אוי״ דער נארער װעאטן די װעאט דאר־־ ה״נט- צו-טאג ניכער האבן צײטיננען אײדעי פאעזיע. און דערהויפט נאך — ״בײ אינז ״ח״ די צײטיננען — דאם זענען דאך די נערײן. װאם... דער טח זײנער װערט אבער טיט יעדער טינוט אאץ טידער שפינט שוין נישט אזוי נריננ די נעראנקען-פעחעם. די ריזיקע פאאכטעם פון די עננאישע צײטונגס-באעטער שורשען שוין אונטער