Literarishe bleter · 1930-08-08 · 32 (8.8.1930) · p. Seite 599

זײס 599?יסעדזןדי׳מע 3?זזססר נזס■ 32 (117) ע. מאלעדם ״הינידעמאז״ איז נאװאשצי־מעאפעד הינקעדא; — םראגעדיע אין 3 אקשן, 6 בילד״י, פון ערנםט טאאער רעזזויסעי — פאול באר&טאװ, דעקאיאציעם — י, האװיט׳ע, טעאםער ״נאװאיגצי״, — ײד״םע םעאטער־געזעלשאפצ אין װאי״םע םיזם, װאם מיהאם פון אויבן געפלאנצם אין די הערצעי ער איז געװען אויפן *ראנפ, זיך פיל אנגעלימן, געלאים אין דער ה״ם א טר״ע, ליבע פױי, וואם ווארם אויך ז״ן צוייםנן־מען, םדי וו״טער צו פירן א גליק- לעך פאמיליע־לעבן. הינקעמאן קערם זיך אבער אום אהיים א צעםעדיקמע־. א פאיקריפלטער. עי איז אין קײג פארווונדעם געװארן און איז אוים מאן געװארן און דאס איי דער •םויים פון הינקעמאנס טיאגיזם, און אויף אפ דעם דרײט זיך טאלעים דיאמע. םאלער באװײזם פון אם דעי פעיזענלעםער פאמיליע־טראגעדיע מאבן א פ־אבלעם, א געזעליבאפטלעך פיאבלעס. ער פרייבט הינקעמאנען פון •םטוב אין גאס, עי ביענגם, וזי ז״ן •םם״געי איז, פאראלגעמ״נפע גןךםםאלםן, פיג־רן, וואם ווארפן דעי וועלם, דעי אידנונג קללות, פ־אםעםטן. פאיוװרפן. דער דיאםם״םער םיו־ י־םעט פון הינקעמאן דעם מאן וואקםם אוים אין א םאציאלעי דראםע פון הינקעמאן דעם מענטים. א־וס דרייען זיך מעננדםן און פא״םוינען. װאם האבן פאיםיקע, אויסגעדיא־םענע וועגן און דריםות. הינקעמאנם םיאגעדיע איז צו־טימ, ער זאל זיך 1אזן פאיפירן און פאדוויגן פרן די ד״םות און רייד, און עי ג״ם צום פויט, און עי דערפירם אויך ז״ן פױי צו זע־׳בסםמאיד... פ באיאםאװ םיאגם אוים די יאלע פון הינקעמאן אוימ ז״נע בי״טע פלייצעם פעםם. קיעפםיק און מים אי׳ץ־א־יפיגם״גנדיקן פיאגיזם עי איז מעננדםלעך פון אנהויב ביזן טוך, ״י •םפילם א״נגעהאלםן, וואם ייים יםםאיק און דעייםיםערם דעם צויםייעי מען זיצם די גאןצע צ״ם אין זאל און מען נעמפ אויף זיין יעדן ם״ם און ־אוועגונג מיט אינטע־ יעם. דאם זעלבע קאן מען, ליידער, נ״םם זאגן װעגן די אלע איבעייקע איםיםםן. דעי חםיון איז, וואס דער גאסםיםפיל־באיאקםער לאזמ זיד ץימאיק פ״*ז אין דעי פאייםםעלונג. דע־ אנםאמבל, די אויפיםםאטונג, די יעזיםי איז א צװ״מע זאך. דעי עיקי — דעי גאםצ־א־ע־ אבעי דאם איז ימןין אן אנדעי ענין. ״הינקעמאן״ מים פ. יאיאםאוון איז א פאייםטעלונג, יואם מאבצ א יםםאיקן איינריוק. חיהלע נראבער צו איר אויפםריט אין צאפאפ 5ערז#נען: הינקעמאז---£אוא באראטאװ גרעםא, ז״ן פי,״-קלאהא סענזןלאװיט״ע הינקעמאנס מוטעי-העלענא נאטליב פאול גדאםמאן-א. ראטטא; מאקס ק:אט?ן-ש. קאו פעמעי אימעיגלײך-ד גאריאזש זעראלדום זעגעגאמ-ב. *טװאחףטטיין מיבאיל ארמבאיםװעי־ם — — — — א. פי־ענצע. גיעטאם פײײנדין-רחל האלצער בא־^אגאנמ-ויק-ד לעדערטאז ״ינדל־דע־עי-י. אינוזענטאז״ב ציגל־דעקע,-ה פאזנאנסקי 5. באיאםאװ. װאם איז ייז אהעי־ אריפגעםיאםן אין װאי״עע אין י. ד. בעי״קאװיםיסעס ,,די *ססים פרן ב^ומ,' אין אין א. סםײנדיערגס .,דע• פאטע*״, האם פאײ זײן די־יטן אריפט-יכ אריהגעקליבן ע. םאלעי־ס ״היכקעמאן״. עס איז א גרמעי־ געדאנק גערוען אריסציפירן איצס ״הינקע־ מאן״. פרן די דײיי 2יעסעס איז דאך מאלע״יס ״הינקעמאן״ די אקטרעלסםע איצמ, די דײצנדיקססע, די *גלאגנדיקסמע. ע. מאלער געהעי* צר די *מײפמהומע^ער־פובליציסמו זײנע 5ײ*סעס ריערן דיעסידמ דריץ״ דעס האיבן לעבן, דאס לעבז *סמעלמ א־־יס חאד**״ ־רגגען, ה־אבלעמען׳ װדי*בע ע מאלעיי פי־רװמ זײ צר פאי־ענכיװןןי־ן ןיןי-ך זײנע קינסמי^ע־ײמע סא־קעי־פע־רנגען. די לעבנס״נארעמקײמ, די י6**רנס־ זררנדן פאי״בלײבן בײ איס אפן״ אריסגעדעקמ. נאנןעמ. נייממ פא־הײ^ס אױי ייאי״צלײעײמ אין מי?ז. יי״ממאלסז. דאס איז מא^ע־ס מעלה א״ן אריד •־־־.*•, ד**ר דאי־יז דעי־יבע** בײ מאלעיז נייניס זרבז הײי גאנצ**. פא־— ***דידס•• מ*?*, סימ*אציעס. סביבה, 8א־הע^מ**ני***ן, מ**ר דא־־ *ו<*><•?א^אגגען קײז ־דד־גהװראהסנדיסע האנדי״רנג רײז אייפװיסלװג אין *יאיאדדע־װידלינג פרז געידעענײדר, דעי■ יססא?. פ•* ייעלבו עײ ברידדאץ־יח יי־*ה א **•*־•. איז צי א ב־ריזנדיקער. דאבעדיסע־• ארז ע־ ך*•* איד די׳־מ א?קילן. פא־הא־מעררען ארן צרג**בן דעה א פא־רזמײפכד* **א־יאנצײ*•?א״ד. פאי״מאגז ד**ײ'בע־ זיינ•• װיןר• ע*•־?ר־^יצי*ע*״ ^^*^**).** <•>>• ******^•מאפמלדבן?־*אמעסמ ררי פא־ײרנדי־מע געעזמאלמ*. *יו יענע דיאמען. אזיי זענען געווען ערנםם םא־ק־ם עדיםםע צװיי דיאמךם — ..דל־ אי״ייקעי״ ודעד געדאנגל פון א מעננדםו) אין ..טאם-־םענט־ם״ 1א ד־א־ מע פון דע- םאציא״יעי דעװאי^וציע פונס ח״־םטז י״הי/. און אזוי אויך ׳״׳ ז״ז דראמע ״היגקעמאז״ ופיז דעמזעלבז באדאקםעי איז אויך מא־ ־••־ם •םפעםע־דיקע דיאמע ״האפליא, מיד לעבן״ז. םאלעי־ם דיאמעם זדנען װי פובליציםט״ם־טצעגייםע עטאפי פין דד־ הײנמצײמירןעי* געהזיבמע. יעדע דייאמע צײכנם אז, רצאגירמ, ריפמ זיך א? איײ א באיצמיממז סברם פרן *אסײינגעז. יאנגלעני״מן פרז ד**י הײנמצײמיקער מענבמרהײמ איז א גמװיסד־ לעבנס־הרזופה. ״די האנדלונגעז פיז ד**יי ערימכעי די־אמע, ,איבערהץר״. — באצײבנמ ע. מאלעי — קוױרי?אי איז אײראפע פארן אנהויב פוז װידערגעבוידן״. איו ״דאילע־ ד״ינמ״מ״ איז דער הויסם־הע^ד די מלחמה, און עס װערמ געגעבן דעיי גע־אנגל בעת דער יעװאלוציע. ..הינקעמאן״ איז ״מויז א ײײםדרעי?זיימ, עס איז ראצײבנמ, אז די האנדלונג ה*מם פאר אי*ום 1?10. יעײים הוממ פא־ די האנדלונג נאד *יייעי. — באלד נאבז פאידנדיקז דעה װ״״לם־דיייג. סיאיז ״עויז נאך דעי ײי^המה ארז רעװאליצײ עם דאי,* *יוײ קויידז דאס פײדלעבע לעבר. ־איז ..וליה״ ארן די ,רן״ פאי־ די . רולר־־״* *ירן פאמערלאנד״. דדײ א— לעכעי־ הינקעמאן איז. ײי פיל אנדעיע. געװען פארנאסם מיטן פאםײא־