Literarishe bleter · 1930-08-01 · 31 (1.8.1930) · p. Seite 587

|^ןײס 587 ב?סססר נ?ם. 31;326)? יעעד־עדישק. די ײדישע אהטיאדז־ױניאז אײ אמעדימע אוז די ײדישע דעד־םילםעז יעקב גארדימטײן, בןורים ראזענטאל, מעי סיי׳מאן, מילדרער בלאק, עני אויגענבליק, ג$לדי אײזםאן, סמערא דענק, ליזא טובמאן און בערא גו־ דינסקי. די ני״גצ־ױניאן אקשיאין, מאס זענען ייז איצס בא־בעפטיקס געװא־־ן, זענען: ױסף בודאװ, ליובא אין לײי קאריסאן און לאה נעמי פון דער ״װילנער מרופע", פנוזס דעװאנדע, ביצי־יס מילער, םימאר רעבמ* זנײט, מאימי בא־אטװ, דײװ דענק, ד,ערי פערד, *בא־דאט גארד׳סטײן, מריפ קיעסין- העלען בלעי און אנד. די אלע אקטיארן •בפילן *בוין עמלעבע יא־ אלס פייװיליגירטע שון דער אקטיאין־ױניאן. דעי־ביי איז װיבטיק צו באטע־קי, אז אונזעדע קאמעדא — מענטיבן, סטיידז״ב־העבדס, איגז־שי־ ניעין און עלעקטרייבענס זענען אלע ױניאן־לײט. אונזע־ סטעף באיטטײט פון באלגנדיקע מענטיבן: דזבאזעה זײדען, דעי פיעזידענט פ־ן ״דזסװדעא פילמסי', איז *טוין זייט יא־ן פאיבינדן מיט דיעד סאװוי־װעלט. ע• איז אזיך אײנעי פון די ג־ינדעי פון דער קאמע־א־מען ױניאן. מאריס גאלדמאן, דע־ דזיבענעראל מענעדזיטע־ פון דעי קאמפ. איז *טוין אויך פיל יא־ן פא־בונדן מיט דע־ מאוװי־װעלט. מידני מ. גאלדין, דעי דײעק״אר, איז געװען גאנצע אבט יא־ אײנעי פון די ע־״טטע דירעקטא־ן פון דעי ״ױניװערסאל פיק־ ט־בו־ס״. עי האט אייפגעפײט מיט מאלי פיקאן און יעקב קאליך די מאוװי ״מזל־טוב״. ער האט פ־אדוצידט מיט מאריס •טװאדץ און זײן קונסט־טרופע ה. סעקלע־ס מאװוי ״יזבור". םידני מ. כאדד־ין האט אויך אמיןל באלאנגט צו דע־ ײדייבע־ אקטיאין־ױניאן. *טמעון ר ו ס ק י ן, גאלדיגס ער־טטעי־ אסיסטענט, איז באקאנט אין דער ײדי־טע־ טעאטע־־װעלט דודך זײן פאי־ בינדונג מיט ,,אוגזעי• טעאטע־", סוילדקרויט און מארים •טװארץ םעאטע־ס, װי אויך מיט גיבילס און מיט מיסזא גע־מאנס טעאטעיט. . •ב ר א ל מאנ־ דעל, גאןלדינס צװײטער אסיסטענט איז געװען סטײדזסױמענעדז׳טע־ אין א י־ײ ײדיהוע טעאטע״־ט ,און לעצטגס מיטן ראלאנד טעאטע־. אונזער סצע־ נאײיא־פאי־־װאלטעי־ איז דע־ באקאגטע,־ יידי״טעי דראמאטורג, ייבראל יאזענבעדג. עי איז פא־ א לאנגע צײט געװען פאיבונדן מיטן ״נע־ •באנאל־טעאטע־", און פאי די לעצטע פינ,־* יאי מיט מי־דא גערמאנס טעאטעי־ אלס ליטעי־א־י־דע־ פײעי און פיעטן־רעדאקטאי*. אוגזער פ־עס־פארװאלטע־. איז דער באקאנטע־ ײדײטעי *בײפט׳כטעלער ל. פיינבעדג. דער ײדי״טעי עולט האט זיך זײע־ װארים אפגערופן אויף די ייז איצטיקע ײדײדע טאקיס, און מיר גלויבן, אז קײן מאבט קען נייבט אפ־ •טטעלן די רעדער פין פראגיעס. דעריבער דערקלערן מיר, אז מײ װעלן זיך ני?וט אפ׳הטעלן פאי קיין יטום •טװעי״יקײטן, פון װאנען זײ זאלן ני־טט קומען, און מיר װעלן זיך אזיך אויף װײטע־ באמיעז צו פראדדצײן בעסערע און *טענעיע ײדי?זע טאקים." שלמה ג^לדפארב, ווארעןע ר ג ־י םעדיע ביכעד םון װ י י ס ב ב ע מ. װאע האט געזאלט דערש״נען אין פאילאג ״ק ולט ר־ל י ג;;״, דער-.-;״ איצ- אוגמעין אויפייבמ םון מהבר אלײן, אין פאידאג עלדה נאא־פא־כ סיאיז יעױן רעדיע־נע; דער כענכאציאנעלער ראדאז דער מאדערנער שד פרײי 8 נילדן סידאזיקע בוך עילדערם דאש לעבן פון די ײדיהזע •מ־ײבע- ארן זהױי־ נאליסמן און זײערע באציונגען מימ דעי בי״מע־ געזעדיעאפמ. נאו־ 2 כיכער פון זעלבן ״חבר זענען אץ דדוק און דע־״ײינען די טענ: ו) שטארקער פה טױט 2) בוך פה ליבע בוכהענדלער ראבאט .23 1^\ס31א ,3^523^3^< ,ייז6ו1סץ8״ 3װזן1216^(>ק£ .13.196 .0 .א אויף אײגע פון די לעצםע אלגעמײנע פארזאמלונגען פון די ײדישע אקטיאין אין אמעריקע איז מיט א גיװיםער מערהײב אנגענומען געװ#ױ דער פאריטלאג פון דעם פארװאלטער פון דעם ארטיסטן־ױניאן ר. גופקין, אז מיטגלידער פון דער ײדייטער אקטיאדן־ױניאן טא־ן נײטט אויפטרעטן אין א ײדי־טעד טאקי (רעד־פידם). אין דער דיסקוסיע איז אויפגעװיזן געװאין, אז די ביז־איצטיקע טאקיס, װאס זענען געםאגפ געװאין אין ־•דייט, זענען סון אזא סאיט, אז זײ *טעדיקן די רעפימאציע פון ײדי׳טן טעאטער. דערצו *טטעלט די קאםפאניע, װאס פראדוצירט די ײדײטע טאקיס אן גייטט״ױניאן מענטיטן, װעלבע האין קיין טעאטער־ערפאדונג נײטט גע־ האט און קײן בבוד דער טעאטעי־פי־אפעסיע גיבן זײ גײבט צו. אין זײן רעדע האט ר. גוסקין אנגעװיזן, אז די ט*קיס װעי־ן נײבט געװיזן אויף ברזןדװײ, אדער אין נייבט־ײדי׳טע געגנטן, נאי דוקא אין יענע געגענטן, װו עס געפינען זיך ײדײבע טעאטערס. דער עולב װערט פא־פײ־ט, מײנעגדיק, אז דאי־ט *גפילן טא־ע די אנאנסירטע •בוײבפילער! ^ערזענלעך א*ן גייט זען די טאקיס. זעענדיק די טאקיס נעסם איס ״בוין אפ די רופט צו זען װעלבע עס איז זאך אין ײדי״ב. אויף אט דעס פאי־באט, האט די פילם־געזעל־באפט ״דז־בודעא פילמס״ אונז צוגע־טיקט פאלגגדיקע דערקלערזנג, מיט דעי בק־בה זי צו פאי־עפנט־ דעבן: ״די טעג איז אין אלע ײדי־בע צײטונגען דעלשינען א באריבט פון דעס לעצטן מיםינג פון דער ײדי־טעי אקטיאין־ױניאן, אדיף װעלבן עב איז אנגענומען געװז>־ן א בא׳בלוט, צו פא־באטן אירע םיטגלידער אויפ־ צוטיעטן אין יידישע טאקיס. די מאטיװן פון דעס בא׳בלוס זענען פאלגנ־ דיקע: ער־צטנס, זענען די ײדייבע טאקיס א קאנקורענץ צוס לעגימימען ײדייבן טעאטער. האבנדיק די מעגלעבקײט צו זען א ײדייבע טאקי פא־ א ביליקן פ־ײז, ײעט דאס יידי״בע פובליקום, אנ־בבאט צו גײן אין לע־ גיטימען ײדייבן טעאטעי*, בעסעי* גײן זען ײדישע טאקיפ. צ װ ײ ט נ ס, די, װאס פראדיצירן די ײדי״בע טאקיס בא״בעפטיקן ני״פט־ױניאן אקטיא־ן. און דערביי װעי־ט אויך פארגעװאיפן, אז די אויפפירע־ פון די ײדי־הע טאקים, האבן ני״בט קײן ערנטטע באצױנג צום ײדישן טעאטע־• די ״דזשודעא פילם־קארפ.", װעלבע האט זיך געגרינדעט מיטן צװעק אויפצופירן דורבויס רעדנדיקע ײדי״בע בילדעי, געפינט דע־יבעי פאי נויטיק צו געבן אן ערקלערונג דורך דער ײדײבער פרעפע *ץם ברײטן ײדי־בן עורם װעגן דער דאזיקער אנגעלעגנהײמ: ער״בטנס, די ײדייבע טאקיס *בטיעבן נייבט צו קאנקורירן מיטן לעגיטימען ײדײבן טעאטעי. די ײדייגע באקיס *בטי־עבן בלויז צו קאנקורירן מיט די ני־בב־ײדײבע טאקיס. די ״דזיבודעא פילמס״, גלויבם, אז אירע טאקיס װעלן דערנענטערן די ײדי־בע ױגנט, װעלבע איז ייז איצט געװען פרעמד דעם ײדײבן לעני־ טימען טעאמעי־. װען דער אמעריקאניזירמער עולם װעמ זען א גוטע ײדי־ •בע טאקי, קען סען דעלװא־טן, אז דאפ װעט אים נייבט;אי נייטט אפיבטדיסן פון ײדײבן טעאטער, נאר פא־קערט, דאס ײעט אים געבן ח־בק צו זען די זעלבע אקטיארן אויף דער לעגיטימער בינע, װען ער װעט אפילו דאי־פן באצאלן פיל מער, װי עט האט איס געקאסט זען א ײדײבע ט*קי. פונקט אזוי װי עס איז רעי פאל מיטן נייגט־ײדייבן טעאטעי־עולפ. צװ ײטנפ, די ״דזיגודעא פילםסי,, *בטרעבט ב־בופ אופן נײבט צו װײזן אירע ײדײגע טאקיס בלויז אין אזעלבע געגענטן, װז עס געפינען ז*ך ײדי׳בע טעאטע־ס. פארקע־ט, אירע ײדײבע טאקיס זענען ביז איצט געװיזן געװאױ פון דער ״פאקס קאמפ.,,, אין 27 טעאטעיט פון גרײטעי :י-יאיק, אלץ אין אזעלבע געגנטן, װו דאס ײדײבע פובליקופ האם זײער זעלטן א געלעגנהײט צו הערן א יידײב װארמ. און ד#ם, גלויבן מיר, קען זיבע־ קײן •בלעבטם נייבט טון דעם ײדייבן לעגיטימעז טעאטע־ אזן איצט וזעגן דער צזוײטער טענה, פזן דע־ אקטיא־ן־ױניאן. אז די ײדי־בע טאקיס ווערן פ־אדוצירט מיט דער באטײליקונג פון נײבט־ יוניאן אדןטיארן א.ין מיש דער הילף פון מעננדגן, װאך ה>)פן :יהזם ק״ן צעאמער־דערפארונ;. ײאם איז •ג״ך די נ״גם־ױניאן אקטיארן, ברעננען מיר דא א *עמל פ־ן די יטו״גפילער, וואם האבן ייד ביז איגט באט״ליקט אין די ״די-ט טאקים. מיר גלויבן, אז די אקטיארן־ױניאן אנערקענט ז״ :אך א־ם גומ־ •גטײעגדיקע םיטגלידער. דאם זענען ז״: ױדעל דובינםקי, יהודה בל״ך. איזידאר מעלבער, מנשה סקולניק, הייטי דזיגייקאבםאן, דזשעק יטארגעל,^