Literarishe bleter · 1930-08-01 · 31 (1.8.1930) · p. Seite 586

(326) 31 .013 1X0372 30■'18130'? זײס 586 * כיאסז־םצענעם. בײ אירע אפטע ין^טף־סצענעם נעמט זיך די יאפא־ ניישע בינע ק-ינמאיז ני׳עט פאר נעבן די אוממיטאבארע נאטזראליס־ טי׳טע אילוזיע פון מאםן. אניטטאט דעם קומט פאר א נאנצע רײע פון אײנצאנע קאמפן. דאם אינדױוידועאע פארנעמט דאם ארט פונם אאנעמײנעם. דע־ זין און צי? פין דעד יאפאני׳שעד בינע (װי פון יעדעד פארמעל־דענקנדיקער קונםט) איז נישט צו נעבן א נאטור-ביצד, װאס דער צושויער דארף דער״־ונטעװען איר טיפערע באדײטוננ. נאר נעבן שטעאפערטרעטנדיקע אײנפאכע שטארקע פארמען פאר נרויםע קאנפאיקטן. און ד• פארמען װערן אויםגעבילדעט נישט דורכן אעב;, נאר דורך די פארשטעאערישע פעיקײטן פון די בינע־קונםטאער פון ן״טיי נ מ. ג ס ״נדויפ״ 1 # ם א ז, 17 '? 3 2 930/ ראכט מ־ט דער זינגער מיטן שױשפ־רער, אדער ער װיינט פאי א־ם. דאם אאםן א־ן װײנען א־ז וךי״ער טאקע פעסטנעאײנט אין א ׳טטרענ גער געזאנג־פא־ם, פא־ אט דעם זיננער, ײאם קנימ צוזאמען מיט ־עם ״•םאמיזן״-שפ־רע־ ןשאמ־זן א־ז א דרײסטרוניקער אינפטרו־ מענטן א־ײ ־ע־ ־עבטע־ ןײײ יעע או־ר א קאײנעם געשטעא, גע- פונען מ־־ א־ן א־נזע־ פ־נ׳ע-טעכנ־ק נאד דאם װארט באד דאם װאדט בא־ א־ז אפיע־ פאר־ע. אבע־ דער ז־נגע־ א־ז ידאך אן א־בערברײב פון רע־ ג־עםע־ע־;רופע ז־נגע־ ב־־ דע־ נא-שפ־ר, און עד פירט ־אך או־ם געװ־םע פונקצ־עם פון א־נזערן ב־נע-בא־ ־ע־ אפקראננ פ־ן א דע־שי־נונג אדער װארט א־ן דער מאםע ־־ע־ט גענעבן ד־רך ד־ באגרײטנד־קע װערטער פונם ז־ננער ד־ ־א- פאנ־שע ב־נע, ײי ־עדע■־ פא־מער-דענקנד־קע קונסט, קאן נ־שט קיין פ. ז י ל פ ע ד ש ם ײ גופ אדץר ־בלעבמ, אבער דער דיבפוננ ק־מט אויך זיבעד נישט צו ק״ן געזונפ דערפון. דייענענדיק זירבעו״בציינפ ראמאן, נעמנו אונו איופ א געפיל פון באדויערונג, וואם דער מחבר וזאט גענומען אוא גוטן, נייעפ ־בטאך, און אים אינגאנצן ני־בט באארבעט! אט פטרט עד אפ זיין גאנבע קינדח״ט, (װאב װאלט בײ לייטן פאינומען א גאנץ ביד) א־ן אן אײגנ־ איטיקע פביבח מיט א״גנארטיקע טיפן אין עטדעבע זייטדעך, און אויןי ז״טד 50! פאײט ע־ יבוין מיט א ־באבדאנעם רעפאדטאזיב־םטיל איבעד שבפ און איבעי יופה: ״דאפ האב און גוטפ חאט מען איבערגעלאזם אויך הפקר, זענען א־יין פאדדאטן, קאזאקז. אדץ צעבדאבן און פארברענט און אנגעמאבט א חורבן אין יעדעי •בטוב״. א. א. וו. :אטײיעד קען מען ני־בט פאדערן פ־ן יעדן דיבטער מאריך צו בדעד, אויב מען ט״דט אי־ן י־אמאנען אין מיניפ, אמאן ״בױימ״ צוט״לן צ• דעפ זעלביקן דא־ה מען מין, וואפ ״מיך חונגע־ט״, ״אויפן מע־ב־פ־אנט קיין נ״עב״ און אין יידי־ב — ־. ־אבאגב ״די גאפ״. ״ביויט״ איז מעי ע:״עך צופ עי׳בטן, צו ״מיך ח־נגעיט״. ווײד םי• אין די ,די גאפ' און פ״ ־עמארקפ בוך באחאנדדען די מחביים א ק־־צן, וויבטיקן אפיבניט אין ז״ע־ חעדדם לעבן. פונקט ווי (פיי זילבע—בט״ן און פ־י פינק) באסיען זיך זייעי חעלד צו אידעאדי־ זירן, צו״יב דעפ, וואפ זיי חאבן פא־ זיך ד״ן־אויטאביאגיאפ״בן מאטעי־ יאל. ב-ידע באליידיקטע איבערגעבן א גאנץ מענט־ב־עך לעבן אין קען אין א :או: י־יז• יעבע פעפטע, דעצידי־נדיקע •בטייבן, אבער ב. זילבערשטיין האם זיד דווקא פאינומען ברייט, ער ײיל באטור״בן אלץ, און — ני־בט געטוילדערט, נאר גע־בײבן אין א ביאנאלאגי־בן נופח — חאט עי אונז דעדצ״לט דאפ (א חוץ אויפנאמען—) וועגן דער מלהמח, וואם מיר קענען •בוין זאגן אפילו אין •בלאה, אפילו אזעלבע ווערטעד: ״אין אלע הייזער •בלאפט מען אויץ װייב׳ע און זיידענע קייטעלעך, קינדער •ביעקן זיך״ א. א. ײ. אבעי. ווי געזאגט, בא־בט״ט נ״בט דאם גאנצע ביד פון אזעלבע •בװך־ת. פאיאן עיטעי, ײו מיפילט אן עבטן טאלענטידטן בעלעטדיםט, װאפ חאט ײאם צו דעיצ״לן. אט. לבדבל, •בילדערט עד אזיף ז״טל 55—55 די אזוי־געױפענע ״באפעיפ״ בעת דעי וועלט־מלחמח• ״ז״ זענען געגאנגען מחנותװ״ז. אזוי ײי די חונגעריקע םטאדעפ װעלז זיי חאבן זיך אויפגעצויגן אייף די ליידיקע און פארז־באײערטע בוידן, מיט אפגעביאבענע שטיקער אייזן, װאם זענען נאבגעהאנגען ביי די ז״טו, ווי בױדיקע א־מנוצלעבע באנדאזתון..." בבלל איז דאם א געמיש פון אמת־פ״נע •בטעלן, אדיגינעלע סצענעפ. •בילדעױנגען פון א נייער םביבח, צוזאמען מיט געתומאקלאוע באמערקונ־ גען אין פ־אטאקאל־םטיל און קינדערתוע״ נאױויטעט. פאלק, די צענטדאל•• פיגוי, דאי׳ז, ווי איך חאב יבוין דעימאנט, זיין דער מוםטעי פון אי אידעאלן. דויבגעליטענעם יונגנמאן, וואפ הויבט זיך א־יף פון דחקות ןײאלט ׳בילדעין איז ײייט אונז געלינגט אים צ־ דעי־ אונז געוואלט איבערגעבן. אויה דעם ײערק ליגט ז־־פיל די מתוא פון םוביעקטיײיטעט פון איינעפ. וואפ פאימאנט נ״בט גי־נוג פעיק״ט צו דעיקענען זיך א־יייז דער מחבר חאט נ״בט געקענט וובי ז״ן ז״ז פאציאלע פאיביטע־־נג לפח־ת אויף אזוי פיל, אז זי זאי1 אים, אין מע־ ײי א חאלבז יוך. ניטוט אראפ׳בלעפן צו דעי ביליק״ט פון א געוויינלעבעד פיאקלאמאציע. איינם מוז מען אבער מודח זיין. אז ■־- איז ז״עי אויפריבטיק, און אוועקקוקנדיק פ,־ו אלע פיעטענזיעם. איז עפ א •ביעקלעד־האיצר״םנדיקע ועטויבטע ווענז ברויט. וואס דער מה־י ד~ז זייעי גוט. א פד בעפעי. ײי ער דעדציילט. און םיאיז בדאי. אז עי זא־1 זיך בעטעי אינטעיגאיטלען און זיך נאבאמאל נעמעז צו איד. מיט דעי גאנצעי פארביטעיטקייט פון אנגעוו״טיקטע, ־ די ליידן פון א קינד ביי איעמע פיאלעטאדי־בע _ לעבן גלײך ךןיך ךל — הי״טע־ן עכדיקן די דעי־צײליכג אין פיי*, פיבײארן *ױאנציקססן יאי פיז ־ לעב־• אז ״בזיך הרננעייצ״?זטייכג קריאריטאטױו ר ו י ** י י6 ם־ א יפאר, רראס פיכל — — •••ץ^ן ^•••.י••••׳ ררעל זאגן רוי ״יי־יכי' זא־ כי?זט האבן איבע־כענעבן זיין לרמפן־פיאלעפאײ׳בע היכטעי־ווערכד סביבדז, האב ע־ זי דאך;••דב אזוי אריבגע־רעעע, אז א ײדי׳בע־ דיבטעי זאל כייטט וזאבן רואב צר טרן. אין דער אמתן, זענען אט די :*עניפי״• יידי״עע ט־עמפכ. ,,באפע־ב״, *גוכאי־ערס — אין דעי־ אמהן כאך הדר* ײנגלע־. ײאכ *כ^עפן זיך אי־וב פרן איין ־ככאכ אין דעי־ אכדערעי־ :ויפנם און קקלעין— ײדייכע־■ ליכעיאטרי• ראי־טן זײ כאך אויך איבע־־געגעבן אט ד• *כ־אפן אין בתי־דד־יטיכ, מיכט ארי^ג־ד־קט ג**רראי־ן אין רראכ האט אזרי מײכטע־האפט ־־־ — די .י־עכטע הי־פה פרן דע־ געזעל״טאפט ־ דעם אריכרואל פון *כבאה, איז עכ ס •|)•■^•••••- -<••<•— •**••* -<1׳^1 ר• *•־׳ ־•ו•*-* -1*•,״*י׳״־■* ׳׳א-^ו טי^עך *טוידעי־לעבע, ביז איצט כאך נייטט אריפ־ עבע פאנטאזיע װ>לט נײכט געקענט אייכטיאבטן. פון לעבן אין א קיאנקעי דעגענעײיטער ציי־ ארן במעט :אך כײבט א חרץ קלײנע׳ א דז־כעק ־אנדאן פאײואי־״אזטע. קי־אכקע קיכדעיי — ארן מען טוז צוגעבן, אז רואכ *ד פא*ן דהבי־ פרן ,,*־ריט״ ג״ירויכ אריך דא *כטאיקע, אײגננלע געדעקטע׳ רראכ ך אויס זײ י*רט ד• און דאכ אלײן איז •כ־ין אײגנטלעך *כטײנכ ־אטאן איבע־־י^ײעכען. ארן דא־ מ־ז מען ־עדן װעגן פרן דעם ריע־ק ארן דא מ־ז מען זיך, גלײך פיל פינקכ בוך. װעלבע־• איז דא אין די אריסעי־י^עבע כיב־נים. אין דעי־ אײן דעם אימגעהריעי־ן הכ־רן פרן זילבע־יכטײנכ ־אטאן, װאב איז *יקלט. עכ דאבט אן אייכדיירק, ײי דעיי דהבי* װאלט ורי ע־ װאלט :ײכט געקענט אײנהאלטן די פעדעיי. ייך מיט א *כטא־קע־ פא־ביטעירנג ארן אריפ־עגרנג, כום וור פא־^ק, דע־ העלד״ גײט אין א דעמאנבט־אציע. מילא ארכז אײגנטלעך זײן גאנץ גרט צרס הא־צן. לבל הפחרת מער. אין *כמיץ צו א מ־כמערת. לזעו דעו *•לי*ז*ין ץ י , אז מזאר געניג■ דע־פא־) על הא: גױיסע הכירנרה יטע, זײע־ ׳י ג־ו אים זײןאייגענע אנרצן מיטן פאי־ ־וילכדיק. ב■ :ייכט־ו ־ענעז, פאימאגט י ב. זילבעד׳כטײנכ עכיעך צו אזוי בליניעט זיך מיט; ארן אפיי^ו אין ד־כילדע־רכ: םביבד ו*אב ד*״־ מהבי ־ מען זעט גלײך ײע־ק ארן דאם אינגאנצן ני־כט א זיך ע־עכ געאי**': **אכ י־י׳ יעצטן ז אזא כ*ז װי דע־ מרכ^אזע־. ־עזיגנײטעי שומ וו*ן ״מיך הרנגעיט״, אבעי װיפיל :אטײלעבקײט. רויפיל מענטשלעכע נאטוי, גרטע נאטור עס איז פא־אנען אין ״מיך הונגעיט״. װיפיל אמתע־ גלריבן און מענטיכן־קענמענײכ! בײ בײבײכ זיל־עי״כטײנען איז נייכטא דער מענכדכ, װאיום דער מחבר רעדט בסדי מיט יכרים אויה די ליפן. דאס איז א זאך״ װ#ס איז פאי זיך גרפא ש. זאר.