Literarishe bleter · 1930-08-01 · 31 (1.8.1930) · p. Seite 584

?'סברארישע בלעסער נום. (526) 31 זײם 564 7 זאטע, ב״נאכטיק טיקן אין 8 פוםטער באקויכטענער רעדצקציע װעדט עפעם נאך אוםעטיקער אזוי אויפן הארצן, װי טען װןזקט רא דערװארט פון אונטער דעם צודעק פונם נלעזערנעם קעסטל, אן אנפליען פון ׳םלעכטע בעורות... אבער ראפבאם ניט פון נלייך א טרייםל אפ אט די ׳שטימוננ, ג־ך און ענערגי׳ם ׳םפרייט ער פאנאנדער אויך זיין ארבעטם-דעםק די פרישע עננלי׳בע צייטוננם-ליילעכער. מיט א נעניט אוינ קוקט ער שנעל א־בער די עטלעכע שמאקן ״קעפלעך• איבער די נייעם, ־ויבט אן פלינק אדבעטן און ארוםלויפן םיט דער שער איבער ןוט רי צײטוננס-ליילעבער; ער צעשויבעדט זיי, ער צעפאלמעםט זיי אנדהפנותדיק; ער נדייט צו ארבעט פאר די נייעס-שרייבער, װאפ רארפן באלד אנקומע;. אין א קורצער װיילע אדום דוקן זיי זיך טאקע אריין איינער נאכן אנרערן אין דער רעראקציע אריי;. אלע זענען זיי אוטצופרי- רענע, האלב-פארשלאפענע. זיי ברוםען ארויפ דעם ״גוט-מארנך;לאט אין חלל אדיי;, ברופען עס ארוים מיט א צונעלענענער שטים, -ישט אויפהויבנדיק אפילו די אוינן איינער אויפן צװייט;. און באלר א־ז שוין די ארבעט אין פולן גאננ — פינקטלעכע טאנ-טענלעבע פאשינעריע; עפ קריצן נאבאנאנד פענעם. עם קלאפן; ,־ פאנאנרער א פאר שרייב-פאשינקעם. עס װערן אפנעריםן שנעל איינער נאך רעם אנדעדן בלעטלעך פון בייכיקע בלאקנאטן. אופ- גערולדיקע זעצערם לויפן אדיין און ארויס, כאפן אװעק די בלעטלעך פ,ן אונטער דער האנט אינמיטן א װארט, אן אות, נאםע נאך פון ט-נט — און יאנן םיט זיי שנעל אװעק אין דער זעצעריי אריי;. ר הונגעדיקע לינאטיפ;, מיט די לאננע שטאלענע העלזער און נױ יקע פעטאלענע פיננער זייערע, שליננען נאכאנאנד איין די ״קאפיע,. ראפבאם, פארטון אין די צעמעלעך פאר זיך, בייםט א רויען עפל אויפן ניכטערן פאנן, — א םנולה קענן עצירות. ער שלינגט ארונטער גרויםע שטיקער, נישטערט ץוידער אין די צייטונגען, — האט ער נישט עפעם א טשעקאװעי שטיקל נייעם דורכגעלאזט, א שט־קל ״הױמען אינטערעםט״*... ער לויפט אלע װיילע צום טיקער פון רער טעלענראף-פאשין, שלעפט ארוים די לאנגע פאפירענע פטעננעם, שטאפלט אוים טראפנװייז די שטיקער נייעםן אויף רי װייטערדיקע, נאכאנאנד-ארויםקריכנדיקע סטעגנעס, װעלכע שטעלן ויך מעשה-שטן אפ נראד אינרערמימ, אויױ עפעם גאר א װיכטיקן פונקט... אינטיטן האט רער טיקער אויפגעהערט צו קלאפןן כאלד לאזט ער עס איבער, לויםט צוריק צו זיין ארבעטם-טיש, צו די נייע צייטונגען, צו די פרישע קייבלם, װעלכע דער פארשלאפענער דזשע- ניטאר ברעננט אלע װיילע צוטראנן פון אונטן, םון נאם. ביז עפ פלייצט דארטן אן א נייע עלעקטרישע כװאליע אינם טעלעגראף, און דער אפאראט הויבט װידער אן צו טיקן, און די פאפירענע םטענ- נעם הויבן ויך װידער א צו ציען — ראמבאם ניט זיך ראשיק א יאנ אהין, און הויבט אן װידער שלעפן ביים אפאדאט פונם מויל ארוים םטעננע נאך םטענגע ער רערפילט זיך אין אזעלכע מיגוטן וייער װיכטיק, ראמבאם; — א קאפיטאן פון א שיף, א שטיינער, א נענעראל, װאפ פירט אן א שלאכט... א פעלד-מארשאל! — נישט קיין װיכטיקע, נישמ קיין אייביקע ארבעטן אין טויזנטער שטעט און שטעטלעך, איבער די װייטםטע יירישע ישובים פ,־! די פארייניקטע שטאטן און קאנאדע, װארטן דאך אויף אט דער איצטיקער ארבעט זיינער צענטליקער טויזנטער מענטשן. איז װען, א שטיינער, ער װאלט נאך פארבליבן א פאר שעה לעננער שטיין ביי יענעם װונדערלעכן טויער פונם םאנהעטען-בריק, װאם קוקט אוים אין א פרישן באנינען װי דער טויער, װאס פירט אין א װייטן אקעאנישן היכל אריין — איז װאס װאלט דען דע־ טאלט נעװען? נו יא, עם תאט זיך טאקע אין אט יענע װונרערלעכע םינוטן עפעם אויפנעכאפט, עם האט זיך װידער אננעהויכן אין אים שפינען, עפעם אויםפיקן... סיאיז גאך דערװייל געװען שװער צו װיסן — װאם; א ליד ביצויז, צי אפשר טאקע א נאנצע פאעמע?... זיין פריינט און ליטערארישער קעננער, דער ריכטער ש א ו ל ווילדען, װעלכער האט א שװאכקייט צום געברויכן ביי אלע נעלעננהייטן עפעם א פסויך — א, ער זעט שוין פארוים, ראמבאם; אויב עד װאלט פלוצליננ, נאך אזא לאננן שטילשװייגן, םארעפנט- לעכט א פאעמע, װאלט ו ו י ל ד ע ן אװדאי ארומנענאננען איבער דער עװענױ צי אין דער קאפע נאנצע טעג, װאלט נאכאנאנד אפ- געשטעלט באקאנטע, װאלט זיך געריבן די הענט םון פארהאװעט־ קייט און א נעפיל פון פאריימענעם קחלן זיך, און װאלט זיכער יעדן איינעם נעװען נעפרענט: (סוף קוספ) ביםלעכװײז, ביסלעכװייז װאכט ויך פונדעסטװעגן אין דאמ- באפען אויף דעד פולם פון לעב;, הויבט אן צו קלאפן אין איינקלאננ פיטן זיך-אויפװאכנדיקן פולפ פון דער נרויס-שטאט. אזן אז עד שטיינט אוים אויף זיין פטאציע, אויף קאנאל־ םטד־ט, פילט ער;■יך שוין איננאנצן פדיש און פונטעך נאזלעכעד הויבן אן הויך צו שעפן אין זיך שארפע באנינען-לופט, װאפ גיט אויף אים א יאנ פון די טויערן פון מאנהעטן-בריק — פון די װאסערן פונב נױ-יארקער אויסנום אויף יענער זייט פון רער שורה מיט אויפגייענריקער זון אננעצונדענע װאלקנקראצערם. אך, ■די טויערן פונם פאנהעטן-בריק... עם איז פארטאנ. די לופט בלויט זיך נאך אונט;, ביי רעד ערך רער בריק הויעדט נאך ריזיק-שטיל, פעכטיק. רי שנורן עלעקטדישע לעפפלעך, װאם בא- קראנצן און באזוימען רורך רעד גאנצער נאבט אט די ריזיקע םא- םיװע בעטאן-טויער;, לייבטן נאך; בל־נצלען נאך אלץ אינם פאדטאנ און װינקען אן אויף כור פון נאבט ביי זוים-שטאט אין וואםערן. און רי ריזיקע קװארראטן לופט, װאפ זענען איינגעראמט אין אט די טויעד;, זעען איכ אזוי ױפטובדיק, אזו• ניי — װי או־םנעצװאנ;... יא, ערשט אין אט רער שעה קען מען פיק, װי אלץ שטייט רא א־ן שטילעד און פײערלעכער רערװאדטוננ: דודך אט רי מלכותדיקע טויעד; רארף ראך אינגיכן, אפשר באלד אנקופען רעד ױנגער פרילינג. און ראפבאם בלײבט רא א װיילע שטיין, צונעקאװעט צום ארט, — פיקוקט אויפ, װי ער װיל רא בלײבן אזוי אויף װער װײםט ־ואכ פאר א לאננער צײט. א שטײגעך קײנער איז דאך איצט, חוץ א־ם, רא נישטא — א־ז װעד-זשע װעט עם אויפנעמען דעם ױנגן ב;-פלך, װאפ קופט אט-אט באלד א|*... עם שפראצן אויף ,ױערטעך ז״ טאנצן צועדשט יעדע אײנע באזונ- רעך נעפען זיך אבער באלד אן בײ די הענט, בינרן זיך צונויף אין שורות... ״עכ זיננען אויף רי הארפע-פטרונעפ, װאם צוקאפנם בײ רעם אלטן מלך״... און נאך א שודה קומט א;, און פארנוינט זיך פאר אים, און א רדיטע, און א פידטע... אך, רי םלכותדיקע טויערן פונם פאנהעמן-בריק אין א קילן שטילן באגינע;, װאם פארשמעקט שוין םיטן אנקום פון פרילינג א דונערדיקער לאפט-אויטאמאביל ־אנט אן פון הינטער אים, פון רער באועדי, מ־ט א הילכיקן פײף; א בלאז; פון אן אויטאמאביל- הארן שטעכט דורך רעפ װונדערלעכן באנינע;. רער טאג דער נױ-יארקער האט שוין פאדויםנעשיקט דעפ ערשטן פילרערנד־קן שליח זײנעם. ראפבאם ניט זיך א רים אפ פון זײן ארט פיט געװאלט. — א קלײנ־קײט — דארט װארט ראך אלץ אויף אים1 ער זאל קוכען און לאזן רי ריזיקע כאשיגעדיע אין גאננ... און ער לאזט ו־ך לויפן כפעט אן אטעפ אין דער רעדאקציע ארײו. ב. ב״ רער טיד װארט אויף אים א פעקל פרישע עננלישע פריפא־גן-צײטוננע;, װעלכע דאפ שיק-ײננל פון רעד דעראקציע זעגען אקארשט אפנעבאקט נעװארן געגר האט שו די דיזיקע ענגלישע בלעטער — עכ דוק-פארכ און מיט ריח פון ערשט- כפעטע נאכט-שעה;, אט מיט שפעקט נאך םון ז געבױרענע זאכן. אין אײלענ־ש גימ זײ ראפבאם א כאפ ארונטער אונטער רער פאכװע; װי עפעם אן אונטערנעװארפענעם אכן-טוב, א נעפונענעם אוצר... זײ זענען טאקע פאד אים אן אוצר כשעתן צוגרײטן רעם נײעם נופעך ער יאנט ארײן אין ריזיקן רעראקצ־ע-צימעך שטיל איז רא, װ• אויף א בית-עולם. רי עלעקטריע, װאס ברענט רא העל אומעטום— ברענט שוין אװי אפשד א נאנצע נאכט, כאטש קײנעד איז רא נאך דערװײל נישטא — פארשטארקט נאך מער די בית-עולפ- שטיםוננ. דורך די פענםטער פונפ העכםטן מויער-שטאק קומט ארײן א פוםטער און שטילעך א װאםערדיקער באנינע;. שטיל איז נאך אין דעם הויפט-רעראקציע-צימעך װו עם װערן פאבדיצירט די נײעס; בלויז דער אײנציקער בײנאכטיקער שומר פון דעד רעדאקציע, רער טעלענדאף-אפאראט, אטעמט אויף פון צײט צו צײט, װעקט די שפעמ-נאכטיקע, די ליכטיקע שטיל- קײט. דער ראזיקער האלב-לעבעריקעך האלב-טויטעד שומר אונטעדן נלעזערנעפ צודעק טיקעט דא, פארטאג-צו אפטער און אויפנעראמ- טעך טיקעט שוין באלד נאכאנאנך אן אײביק-אוטרויקער פולם םון דער װ־יסער א־ן גרייפער װעלט — זי יואכס ערנעץ אין דער װײס, זי װאכט א־יביק... און פאדנע פונדעםטװענן; פון אט דעם-א אײנ-