Literarishe bleter · 1930-08-01 · 31 (1.8.1930) · p. Seite 582

•־•חחדיסדיחוח ר?*ססר 11ם, 31 (326);ייס 562 דער צייט פון אקאדעמי׳ט־רראמאטיש] פאר״;, האט מיך נראטו- רירט; ער הן*ט געהעדט, האט ער געזאנט, אז איך האב מיט מיין בוך נעפאקט דאם נרויםע געװינם. די מיינוננ האט אייננטיעך נע- האט א קראנקער און ׳שוי; לאננ-פאריטטארבענער יידי׳טער קרימיקע־ מיטן;אמען סאמועק קובלינםקי, װעמכער האט אין ״בערלינע־ טאגעבקאט״ דערקיערט מיט א מערקװירדיקעד באשטימטקייט, אז דאם בוך װעט מיט דער צ״ט װאקסן און נאך פון דודות נערייענט װער;. אזוי װײט איז חו׳ן אים ק״נער ני׳טט נענאננע;. איננאנצ; א־ז אין פאדמויף פון א יאר די עד׳טטע אויפמאנע פון ססטנ עקזעט- פיארן נעװארן פאדקויפט, און איצט ער׳םט באקוםט דעד דאטאן ד• גע׳טטאמט, אין װערכער ער זאל אנהויבן זיין װונדעררעכ׳4 אמ- װ״ניקםטן פון זיין מחבר פארויםנעזעענע, קאריערע. טיט די דרינננ- דיקע עצות פון די, װאס האבן זיך פאדופן אויך דעם נרויםן בוך- דערפאט פון פרענרענם ״יערן אוהלי־, האם דער פארראנ געקאזט דרוקן די א״נבענדערדיקע ״־מארק-אויפנאבע מיט װילהערם ׳טולצם בידעדמ״עררעכע הילע־צ״בנונג און בארד, אזוי װי פיהאבן זיך נא־ אנגעתויבן צו מערן ד־ רויבנדיקע פדעפע-׳טטימע;, אפירו אויך אי; או־םראנד — האט איין אױפראגע אננעהויבן יאנן די אנדעדע. ־עב איז געװען דעד רום. א־ך בין געװאדן אדײננע׳טרעפט א־ן א רערפאמנם-װירװאר, װאם איך האב ׳שפעטער צװיי מאי איבער- נערעבט אין פאריויױ פון װ״ניק יאד;; ביי מיין פופצ־קסטן געבוירנ- טאג, און איצט ביי דער פארטיירוננ פון נאבער־פדיז, יעדעם מאי, מיט פאר־ט־ידענע געפ־ר;, פול מיט פקעפטיציזם און דאנקבארקייט מיין פאםט איז אננעשװאר;, נערט האט אננעהויבן צו ׳טטראמען, מ״; בירד איז נענאנגע; אי; ארע אירוםטרידטע ברעטער, הונדעד- טע־ פעדערן האב; זיך געפרװוט ביי דער ׳טאפוננ פון מיין מורא- דיקער א״נזאמק״ט, רי װעלט האט מ־ך ארומגעאךעמט אונטער די רויב-ױברען און נריק-װיניטוננען... (המשך קומט) בי; א־ך ׳טוי; ני׳טט גע־טטאנע; אי; קיי; שום מיליטערי׳ט פארהערטע- ניע, אויך די מרחמה האט נייטט גער״גט איר האנט אויך מיין פי- זייבע־ פערזא;. פ׳טוט, רע־פאד, װ״ר דער עד׳טטער עטאב-ראקטאר, פא־ װעדב; מע; האט מ־ך פאדגעפירט, איז געװע; מ״נעד א רייענער ער האט ארו־פנעד״גט א האנט אוי־ מ״נע נאקעטע פרייצעפ און דערקדערט; ״איד מוזט האב; א״ער דו״. די אנדעדע האב; זיך שוין איגטערנעװארפ; זיי; איינזע;. דער קוים-בארעכטיקטעד צװייפר און געװ־םנםבים;, װאם ־אט דורך דער צייט געפדאגט דאם פארראנפ-הויז אין בעררי;, איז נעװאר; באצװיננע; — צום ט״ר געװ־פ דודך א ברױו, װאס איך האב פו; נארניזאן-יבפיטאר נעשריבן מ־ט א בדיישטיפט צו פישער;. אי; ־עם ב־ױו האב איך אפנעװארפ; דעם פאדדאננ ־עטאדק צו ק־דצ; דאכ פיך, או; אנגעװיזןרערויר, אז רעד אומפאנג איז א ױעזנטדעכע איינניבאפט פונם בוך. דער ברױו, גע׳בריב; אין נרויפ עגמת-נפ׳ב. איז געװא־; ־ידגדיק און גענ״ט אװעקגע׳ביקט און גע- האט טאקע א װ־רקוננ. פייבער האט זיך אנט׳ביראם; אנצוהויבן דאב דדוק;, א־; בו־ סו)ס>1 )אויך דער הירע ראכ ־א־ 1001) זענע; דע־- יב־נען די ״ב־דענפראקם״ א־; צװיי גער-ברא׳בירטע בענדער צום פרייז פו; מארק צוזאמע;. מע; דא־■ גי׳בט מיינע;, אז ראם בוך האט בארד נעהאט א ־ייבט דעב;. ד־ מו־א פון פאריאנ האט ז־ך אויםנעװיז; צו דע־פיר;. ק״נער האט נייבט געהאט קיי; ה־ביק אויפצינעב; אזוי פיר נערט פא־ ־עם אומאניבטענדיק; פ־ארוקט פו; א; אומבאקאנט; ױננ; מהב־ ד־ קריטיק האט ז־ך אומג־נפטיק נעפ־עגט, ־צ• װער; ני׳בט אמא־ װ״טער מאד־׳בי רי פיד־בענריקע דאנגװ״ריקע ביכער זי האט פא־גריב; דעב ראמא; צו א ראכט-װאנ;, װאס ׳בייעפט זיך א•; זאמ־ נאטירדעך, האט מעז בארד או־ך נעהערט אנדערע יבימימע; פו; ־עם פובריקום א■; א•; דעד פרעכע. איך האב זיך צוגעהעדט, װ• דער א״גנטימעד פון דער בוכהאנדריננ, אקעדמאנפ ױר׳ביים, אץ ־ער מאקםימיריאן-גאם, קא־ר ׳ביירער, א גוטער באקאנטער פון נו י ן;? )) ז ס ז) ן / ״ ז) ד זו ע דערצײלונג װעגז שרײבער משה ראמבאם און זײז שאטז עם מאכט נישט אוים אין װאם... אט, עם זענען נאך פונדעםטװעג; רא מענט׳בץ—אפילו אץ אמעריקע, אפידו אין נױ-יארק—װערכע יאזן זיך ני׳בט טיראניזיר; פץ דער ארומיקער מגושמדיקער װירקדעכ- ק״ט אץ נ״ען דעם װענ, װערכן זיי האב; אר״; או־םנעקר־ב;... אץ דער םוף איז נעװע;, אז משה ראמבאם האט זיך דאם מאד אומנעקערמ אהיים גאר, גאר א תרעומוחדיקער — נאר, גאר א פאי- ביטערטער. רי װערים פץ אומצופרידנקייט אץ אריין—פ״נ־ק;—זיך, װאם האב; אים קיינמאר נישט אפגעראזן אויף א צו—ראננע צייט, האב; נעפראװעט אץ אים איצט א פור׳עטענדיקע אדניע, האב; נאכאנאנר נעטאנצט אץ נעפראטערט פארביי זיינע אויג; מיט גרינעם און געץ נרי,—מיט אן אפיביפעטנדיקן נרי. — יא... אפילו דאפ האפטו, נידעריקע בריאה, דאך ני׳נזט נע- קענט דערנר־יכן... א,ץ אר־ז צוריב דיץ דערגרייכט; הויכ; ״סטענדינג צוריב ד״; ני׳ב׳טיקן דערפארנ... ח. אז עד קומט אריץ אץ שטוב מיט א; אננעכמורעט פנים אץ א; ארונטערהיינגערדיקער פירקאנטיקער געמבע — א ׳בירעכטער םימ; — טרעפט ער ׳שוין דעמארט דעם טי׳ט א געדעקטן אץ א גע־ גרייטן צום מיטאנ. ער איז תמיד ר״ך נעדעקט, דער טייבי ביי אים אץ יטטוב, רייך אץ בארעבאטי׳ט. עס װארט; שוץ דארט פרי׳ביע פייכטע פאראד;. א װאזע מיט ארומגע׳בױבענער םערעדץ קוישן מיט פרוכט;, נעדוי־ כערטע פ״ט;, א פראש א־מפארטידטער קאניאק מיט ״דריי שטערנ- דרעך״ — נייביט נעקוקט אויף דער ״פראהבי׳ביאן״, אדער דוקא ניןזמת דער ״פראהיבייטאן״ נעפינט זיך ביי דאמבאמע; אץ קערער א נאנ׳ז נייביק׳ב׳הדיקער אםארטימענט פון שנאפם; אץ װיינען... עם פעל; אויך נ־׳טט אץ זיין קעלער אייניקע נידעריקע אץ בייכיקע פלעשער, בא- קלעפמ םיט כרערריי צעטעאעך אין דער לעננ אץ אין דער ברייט אץ ־אמבאם זעצט זיך רעמאיט אװעק אויף א נדאזיק; ׳ביפוע, ױאם קוקט א־יבע־ רעם הארילעם-טייך. הונדערטער אץ הונדערטעד מאטאד-יבי־פילעך אץ יבירעפ-דאמפערם שטייע; אונטעד אים, א־נם טאהיקז ט־יך קענ; אים — עפעכ אז אינזעלע, אויף װערכן עם רויכעד; זיך דד״ ריזנ-קוימענם פץ אן ערעקטרי׳בער םטאנציע, רויכער; זיך ם־י טאג אץ ם״ נאבט, םיי יביבת און ם״ װאך — אהעמאר, א־יביק. רויך, װאם ׳ביפאדט נאכאנאנד פץ די קו־מענפ, ׳בפא־ט נאכאנאנר אץ — צערינט,- ׳ביפ; און ׳ב״פרעך, װאם ׳בױוימע; א; פץ איץ ־אריזאנט-עק אץ פאריטװינדן אינם צוויימ;— נאכאנאנ־ א־יב־ק 'א, א םך זאם; האב; געזארט זיץ און נעקענט זיץ ביי ־אמבאמע; — אץ זענען נ־־ביט געװא־;... או־ך ה״נט א־ז דאמבאם פרי פאדטיק געװאר; מיט דער ארבעט זיינער אץ דעדאקציע, פרי ז־ך אומנעקערט אה״ם. אץ אויך ה״נט האט ער אװעקגעבהאנדז־ביעט אהץ, צו ד־ הויכ;, װאם ארום דעם נױ-יארקער אינױוערפיטעט, צו זיץ באריבט; בערגר. אץ הי־נט א־ז דא־ט נראד פא־נעקומע; עפעם א ׳ביטיקל ױמטוב אויפ; קאמפום — א פ־־ערוננ, אץ װערכע־ עם האבן פא־אדירט פ־אפעםאח אץ םטױרענט;, אננעטױענע אץ ז״עדע פיי- ערהעםע אקאדעמ״ביע מהב־יב״ם. האנגע ג־־ינ״כע פערערינעפ, בד״טע ארבר, זעקםקאנטיקע היט מיט ׳ביטייפע ברעטרעך פץ אויב;. אץ פץ ז״ע־ מיט;—ארעדרי—קאחרטע קוטאם;. אביסר קאמייביע כירבו- יב־־ם... אבעד פאר ראמבאמעי, אץ דעם צו־ביטאנד פץ בא־כטענדיק; פא־װורפכ—מאכ; זיך אץ װערכ; עד האט זיך ׳בױץ א לענגערע צ״ט נעפונע;, זענען אט די מרבויצים נעװען צוציענדיק דוקא מיט אט דער אפנעזוגדערקייט זייע־ער פץ דער ״גראבער״ ווערט,—מיט זייער אנ- ד״טונג איף א רעב;, ױאם איז פוא מיט אצירית און דעדהויבנקייט... עם האט געהייכ;: — אט, עס זענען נאך םונדעםטװענן דא מענמ׳בץ נרױביקע—