Literarishe bleter · 1930-08-01 · 31 (1.8.1930) · p. Seite 580

?'ססר8ר'3120?עםסר נזם. 31 (326/ זײס 580 * ס ק י זי דער — אין דעם ׳עצ״סהיימער װאצד מ״ן אװנט-בדויט האב איך מיר באזארגט איז א שװאביננער אעבנם-מיטא-געװעאב און צונע־ טרזנקען דערצו םיי אדעד אויפנעצייזטן פצייש־עקםםראקט. מיט דעם ראמאן־שרייבער און נאװעציםט קורט מארטענס. האבן מיך פאדבונדן םימפאטישע באציאוננען, או<זער פריינטשאפט, צו װעלכע ער האט צוערשט נענומען די אינציאטיװ, נעדענקט ער אױםנעצײבנט אין זיינע צעבנם-זכרונות. ער געהערט צו די װייניקע מענטשן, װאס מען װאצט זיי נעקאנט אויפצײצן אויו׳ די פיננער פון א״ן האנט, מיט װעצכע איך בין אין מיין צעבן געװען אויף ״דו״ — אויך דער צייכנער מארקום בעמער, װאם איז נעװען באנייםטערט פון איינע פון מיינע קורצע נאװעצן, ״די קצײדער-שאנק״ — פצענט מיך באזוכן. װייטער פקענט ארמור האציטשער פארצײענען, — ז״ן ־אמאן ״דער פארגיפטיקטע ברונים״ האב איך מיך אייננעשטעצט אצם יעקטא־ ביי צאננען, און מיר האבן צוזאמען מוזיצירט. ער און מאר־ טענם פיענן הערן יעטיקער םון ״בודענבראקם״, און בעת דעם עםטעט אזן ׳עפעמעדדיקן קאמוניפט האציטשער האט דער בירנערצעכער ג״סט פון מיין שרײבערײ נעהאט שװערצעך עפעם צו זאנן — האט מ־ר מא־טענס נענעבן אין יענעם טאג זיין באגייםטערטע הםכמה, פאר װעצכער איך בין אים שטענדיק ראנקבאר געבציבן. ער איז עס א״ך נעװען דער, דודך װעצכן איך האב זיך באקענט מיט זיין פע־ טער האנס פאן װעבער, דעם פארצענער און ארויםנעבער פון ״צװי- בעצפיש״ און אצפרעד קובין, װעמענם אומהיימצעכע און גציטשיקע נראםיק האט מיך שטארק דערשיטערט און װעצכער האט דעמאלט נענעבן די מעאאנכאריש-גדאטעםקע היצע־צ״כנוננ צו דער ערשטער אױסנאבע פון די ״טריסטאן״ נאײעצן. * איך האב נישט דערמאנט די ביצדוננ־איבערלעבענישן פון מײן ק־נדהייט און פריעד ױגנט, נישט דעם אומפארג״ענדיקן איינדרוק, װאם אנדערסענם מעשהאעך האבן אויף מיד נעמאכט, נישמ יענע אװנטן, אין װערכע מיר פלעגן זיך צוהערן װי אונזער מוטער פאענט אונז פאראיינן פון רויטערם ״שטראמטיז״ (אדער אירע אידער־נע־ זאנגען ביים קאאװיס. איך האב אויך נישט דערמאנט די פארגעטע־ רונג פון היינע אין דער צ־יט, װען א׳ך דאב נעשריבן מײנע ערשטע ר־דער אדער די אנגענעם־באגייסטערטע שעהן, װאם איך האב פאר- ב־עננט נאך רער שוצע ביי א פוצ־באאיינטן טעלער מיט ברויט און פוטער ביים צײענען שיצערן, איך װיצ דא גישט אינגאנצן איבער־ געבן די גדויםע און אנטשיידנדיקע צייען-איינדריקן, װאם פאאן אוים אויף יענע יארן, ביז איך בין נעװען שוין פארנעשריטן — איך ס״ן דאם איבערצעבעניש פון ניטשע און שאפענהויער אן םפק איז שױן אין מיינע ערשטע, צ־ דער עפנטצעכקייט דע־נאנגענע פראזא-פרװון קאנטיק ניטשעס גייםטיקעד און םטיציס- טישעד אײנפצוס. אין מ״נע ״באטראבטונגען פון אן אומפאציטישן״ ראב א־ך נערעדט װענז מי־נע כאצױננען צו דעם צויבערפורן קאמ־ פלעקם און ארויפגעפירט או־ף ד־ פעיזענאעכע באדיננוננען און גרענ עצ;. ד־ באר־דונג מ־ט אים איז נעװען אין א הויכן נראד דעצי־ דירנדיק אויף מיין זיך נעש־טאצטנדיקער נייסטיקער פארם: אבער צו פארענרערן אונזער םובסטאנץ, עפעם אנדערש צו מאכן פון אונז, װי מיר זענען, איז נ־שט בבח קיין ביצדוננס-מאכט; אצע ב׳״ד־ננם־מעגקעכק״טן א־בעדהו־פט, האבן פארויםנעזעצט זייער ז־ין, ײאם באזיצט נא־ באז־נדער דעם אינםטינקטיװן װיאן און ד־ פעיק־יט צו פערזענ<5עכן אויםקלויב, אםימילירוננ און איבערארבע־ טוננ. נעטע האט נעזאגט, אז מען מוז עפעם ז י י ן, בדי עפעם צ־ מאבן. אבעד בדי, א־ן א װעצכן ניש־ט א־ז העכערן זין, צו קאנען עפעם?ערנען, מוז מען שו־ן עפעס זיין. ־אס אויםפאדשן אויף װאס פאר אן אופן — ארנאנישע פארװאנדלוננ און דער אײנפאום, װאם ניטשעם עטאם און קינםטאער־שקייט האט אויף מיר געהאט, באייבט איבער דער קריטיק, װאם װעט ז־ך נעפינען צו דעם נענו־ט. או־ף ־עדנפאא איז עס נעװען א קאמפאיצידטער אופן, װאם האט זיך מ־ט פאראכטוננ פאדהאאטן אנבי דער מאדע- און נאםנװירקוננ פון פי־ אאזאף, דעם נאנצן פראסטן ״רענעםאנםיזם״, איבערמענטש־קואט, 0X0X0 ם יא / ל ע 3 נ 8 (הס־־ד) איך בין נעװען דערשטוינט, און סיהאט מיך גערירט מיט װאס פא־א װארעמע און ערנםטע אנע־קענוננ דעד אויבער־בײערישער פאאקם־דיכטער האט באנריםט אט די קאיינע ארבעט פון א יינגערן און אזו־—אנדעדש שד־פטשטעאעד-געשטאאטן. פון מיין זייט האב א־ך ז״נע ״קונדס־נעשיכטעס״ און די פיאזעד-בר־װ האדציק באװונ־ דערט און איב נעהאט. א־ך האב פארברענגט אין אדעאן-באד איין אװנט און א צװייטן מיט אים א־ן מיט אנדערע ״סימפאיציסימום״- אײט, נעהעב, ט. ט. היינע, טעני, רעזניצעק און אנדעדע. םירוב פאענט טאמא שאאפן מ־ט דער קאאט-געװאדענע פ״קע אין מויא. א־ך האב געזאגט־, אז מי־נע באצ־אוננען צו דער דרייםטער אין אמת-ק־נםטאערישע־ םביבה, דעם בעסטן ״מ־נכען״, װאס איז נא■־ אמאא געװען, זינען געװען עכט. דאך איז נאר איין טייא פון מיין נאטור געװען א־ן י־עם באט־יאיקט, נעבן מיין רעדאקציאנעאער טע- ט־קייט, פא־ װעאכער מען האט מיך אייננעארדנט אוקסופ-אדטיק אן א־יגן צ־מעד מיט א פ־אבט־קן שרײב־טיש, — איז מ״ן פערזענאעכע ,ה־־פט-באשעפט־קוננ געװען ר־ װייטערד־קע א־ב־עט איבער ד־ ״בו- דענבראקס״, װאס א־ז מיר נאכן פאראאזן אאנגענס פארבאנד, שטארק צ־ניץ געקומען פאר מיין טעטיקייט בכאא. ביי מיין מוטער פאעג א־ך פאראײנן פא־ ־י ש־װעםטער און הויז-פריינט מיין מאנוםקר־פט. דאם א־ז געװעז א פאמ־א־ען-פארװײאונג פונקט װי אן אנדערע, מען האט נעאאבט, און הויב איך האב נישט־ קיין טעות, איז די אמעמיי־ נע או־פאס־נג געװען, אז סיהאנדאט זיך ביי מײן שטארק-אייננע- שפארטע־ א־נטערנעמונג װענן א פרױואט־פארגעניגן מיט זייער קאיינע װעאט־אויםקוקן, און אין בעסטן פאא—װענן אן אויםגעברײ־ טערטער קינסטאער־ש־ער פיננער-א־בוננ איך האב קוים געװוסט, אויב א־ך אאײן האב געהאט אן אנרע־ע מיינונג א־ז יענער צייט בין איך נעװען זייער כאפ־״נדעט מ־ט צװיי ײנגעאײט, פון מיינע ש־װעסטערם ױגנט־-קרײז, זון פון א דרעזדענער מאאע־ א־ן אקא־עמיע-פראפעםאר ע... מיין נ־יגוננ צו דעם ױננע־;. פו־א, װאם איז או־ך נעװען א מא־ אע־, רעמאאט אקאדעײיקער און ש־יאער פון באדימטן ח־ות-מאאעד ־צ־נעא א־ז א־יך געשפ־אט א־יסגעצייכנט פידא — א־ז נעװע; רער װירע־-געבורט פון מיינע געפ־אן פאר ־ענעם צ־-נרונד גענאננענעם באאנדן ש־וא-חבי, אבע־ זי־ע־ פ־א נאיקאיכער — א דאנק נרעפעדעד נייסם־קער נאעכטקייט. קארא, דער עאטעדער, מוזיקער פון בארוף און קאמפאז־טא־ איז ה־־נט אקאדעמיע-פראפעסאר איז קעאן. בשעת ז״ן כ־־רע־ האט געמאאט מ־ין פא־טרעט, האט ער אונז אויט זיין װונ- ־עראעבן און וװיאקא־נגנדיקן טאן פארגעש־פ־אט ״טריסטאן״ אזוי װי א־ך האב או־ך א ב־סא געפידאט, פאעגן מיר צוזאמען אויפפידן זי־נע ט־־אס, פארן אוי■־ ־אװערן, באזוכן אין קארנעװאא א־נאיינעם ד־ ש־־ואב־ננער ״פייעי־ז־בעאער״ און עסן אפט ביי מיר אדער ביי ר־ בײ־רערן הי געמ־טאעבםטע אװנט-בדויטן זאאבערדריט זיי האב א־ך צי פא־־אנקען יאס דעדקענע; די פריינטש־אפט, װאם אזו־ װאאט ז־ מיר געװען נעבאיבן פ־עמ־ סיט נעביאדעטע־ מיאדק־יט פאעג; זיי א־בע־ט־אג; מ־־ז מעאאנכאא־ע, װיהערװיא; און נערײ־צטק״ט, אננע- מענר־ק עם פש־וט ־ו־ פאזיט־װע אײגנש־אפט; און באגא־־ט-דערש־י־- נוננען פין ד־ מתנ־ת, װאס ז״ האבן געאבטעט. עם א־ז נעװען א גוטע צ־יט א־ך ב־; געװעז א־ן ־ענע ־אדן אזא אײדנש־אפטאעבער ראװער- פא־ע־, אי ביפאעג כמעט ניש־ט ג״ן ק״ן א־־ן טר־ט צ־ פ־ס, און אפ־א־ ב״ א גאס-־ענן האב איך א־ז קאאאש־ן או; א־ז א פעאע־־נע אאע װעג; געמאכט. אײפן -א<וער אױ•־ די פאײצעס פאענ א־ך א־ם אדױפטדאנן א־ן מײן צ־מע־ א־־פ; ד־־טן שטאק א־ויף, װו עד פאענט האבן זײן פי^אץ א־; דע־ קיך. פארמיטאג, נאך דע־ א.־בעט, פאעג א־ך א־ם פוצן, ־םט־עאנד־ק א־ם או־פן זאטא א צװײטער באש־עפט־ק־נג. א־ידער איך האב מ־ך יאזייט און געפא־; אין שטאט א־יי; עם;, א־ז נעװען, — ־אם ־יינ־קז פ־ן מײן נאפט־א״װן. א באד־נערן פאענט או־פרו־מעז ד־ וװ־נוננ בשעת איך פאענ עסן מײנע אײן־מארק־צװאנציק־מאאצײטן. א־ן רי זומער־נאכמיטאנן בין איך נעפארן מיט א בוך בײ דעם רו־