Literarishe bleter · 1930-08-01 · 31 (1.8.1930) · p. Seite 578

4?יםחרארי&ט 013. 31 (126) 1ײם 578 * דעד? ענ^ל י קעד / נ יי 1 * ' א ר ק ש ז א (•ד יידפאנפ •צדיפען אין 3 ־ענד, פא־־א; ־. ־לעצקיז, 1939—1930) אר: יפי״י• אונז פעאט דער נעזדנטעד, א״נעקירטע־ נער״טערטער £>!־ טאב םין ענניענרער ארער סקאנדינאװער דיר פארכ־אנ; נייטט דעש נעזונטן •עעפעריען £אטאב, זואב ־עגג• א•; בא־ואיקצ נאייכצייטיק. •צ. ױרםאז איז םו; די יעריי־ער יחידים כא אונז, װאם הא־; אט די נויאייםע טדה. זיי; טא; איז א יםטירער, זיין נעכויט א רוא•- קער, זייז £אטאס א אינעריעך-נערייטעדטער... אונזער •םיינע ריטעראטור ק־קט טיר אפט אוים .ױי אן א£ע- רעטע, טיט דעם ׳םרייבער ארפ הויפט הערה פון דער אפערעטע. או; רי טענטים; פון די הערצײרוננע;. סקיצ; און ראטאנע; זענעז ביויז רא צו גדוים טאב; רעם הויפט הער־ — אט נ״ט עח — אט קוטט ערי — אט איז ער ׳עוין ראי ׳ם. ױדסאז רויפט נייעט פאראוים ז״עדע הערד; א ניעט א־בער העירייעעי גדרות. אפט הויבט זיך טיר א; רוכט;. אז אזא ׳םר״בער װי איז נאר נייםט פון אונזערע... ער האט פארביאנריםעט צו אונז. ער איז גיבער — טעד םקאנרינאװער װי איד. אזא בראנדק״ט א־ז אויפגע׳םפר״ט איבער ז״ן נאנצ; יםרייב; אזא דואיקייט און אפנעקירטקייט!.... ױרםאנע; פערט איננאנצ; ראם ״רי׳טע חקירהין זיך, דאם ״רי- ׳בע קרעכצערע, אונזער טאטאריסטיק-טא;, דער י׳םיבה-בחורשער קנייט״טערע, או; ראם פאר״זארפטע קריינ׳טטעטרדיקע עדאטיק. ױדםא; צ״כנט רואיק, ׳םטיר או; נעזונט װי א נוי פאדז״ט ז״; פערר ױדפא; קא; ראם רעב; או; נ״ט צו אים צי אן איבעריקע התפערית..., אוטעט־ם איז ױרםא; דע־ ׳םטירער צוקוקער, א; אפנעקירטער בער־חרום... רער דעא־יםטי׳טער ראטאנטי־ע־ אויג טע: קאן אז״ זזד׳־ז. פידט ער ארוים רי ״םארראט׳םינע״ אי; אינזער רעבן — איז א״ך ־א בר״בט עד טר״ צו זיך או; ז״ן נעטיט א״ך רא קנארט ער ני׳םט, שר״ט ני׳םט, דע׳םיט ניישט, װארפט אפירו אי; ״קאזאדטע״ קאקעטירט ער ני׳נזט .גויט ״נבורה״, אץ -ערציירט װי א נעזונטער טענט׳ב. בא ױרםאנעז פאטיבט טע; זיך אפירו יבטירער ווי בא אנדערע. װע; איר ריינט ״םארדאטיב־נע״, זעט איר קאזארטע טיט אירע הערד;, אינקװיזיטאר; און קרבנות — אבער אריז א; טערארראטא- טי־בע פײע־װערק או; אויפנעירוזענע הערד״בקייט;. ז״; קאזארטע איז נאטיררעך, טענטיבירעך, נויא״ב אזוי א־ז זי או; אזוי צ״בנט זי יורסא;. •ב. ױדםא;, װארט איך נעזאנט, איז א יבר״בער טיט טאניער;. ע־ קאז נ״בט באר״דיק;, אנטרעט; זיינע הערד;. טען רעהט ׳בוי; נ״בט פו; ײ״טאז. אפירו װענ; די טיאוםע טעיבים פון א םך פון זיינע הערה; פא-בװ״נט ער ער ניט ברויז א װונק װענ; זײערע ני׳בט ׳ביינע טע׳בים א דינער יבט״כר פו; א הז׳בענטרטאן יבװעבט איבער זיין בא- צ־איננ צו זײנע הערד;. ־ורסאנע; פעיט או־ך רער ײיר; צו נעטען טיט א קנאר, טיט א .־ע־ביק;, טעראדראטאט״ב; נוינ צו דער נאר־ארקע. אויך דעם איז ע־ צו-אויפריבטיק. א סך פון זײנע מע׳בױת האט טע; געקענט ענדיקן קונציקער, •בפיציקער, אזוי אז עפ זאר געטען טיט יבטורם. ער קא; עם אויך, נאר ער װיר נ״בט. ער האט עײ ני״•״ ריב ױדםאן איז בא׳עײדן און ׳בעמט זיך אפירו פאר זײנע רעזער. װע; א ״ברײבער (א־; א־ך ־ער רא םפעצ־ער פון א ײד״ע;) זאטרט צונוי״ נאך יאה פו; יבר־־ב; א־; צ־יטוננע;, ז״נע יבר־פט;. רא־ל טע; צו אים צוטרעט; גאנין אנדע-ב װי צו א יבד״בע־, װאם ־בר״בט א; א בוך או; ראזט עם אדױם אוי־ דע־ װערט. פריער פון ארץ ניט זיך אזא נעזאטרטער •בר־־־ער רא א־נ- גאנצ;: זיי; נאנצע האב או; ניטם, זיי; גאנצע ביםר אדעטק״ט, װי טע; רופט עם: טיט אזא צונויפזאטרוננ איז, װי ער װארט געזאגט: — אט קוקט טיך א;, טענט־ב;. אט ראם ביז א־ך א־נגאנצ;! ־אם װאם א־ך פא־טאג—ראם ניב א־ך. •באצט טיך אפ, קד־טיקירט טיך—נא־ פאר־בט־״ט טיה א־; א געװים; ז•; איז אזא צונויפזאטרונג תטיד דעד םך-הכר פון א טענט׳בנפ רעב;. עם א־ז א־־טאב־אנדאפ־ע (דורך ז־ך או; דורך הערר;). או; פאר א טענט׳בנם רעבן רארן־ טע; האב; דרך א־ץ, פרי- ער פון ארץ, א טענט־ברעכ; צונאנג — חוץ רעם צ־גאנג װי צו קונםט און ר־טעראטוד װאם טיר איז אטבעםט; ריב אי; *ב. ױדםאנם ׳ברייב;, איז זיי; יבטירקייט. ׳בטירק״ט דורך בא׳ביידנקײט, ײאם דערהויבט ז־ך ביז *נגײנקײט איי גײט אכיאל פארבײ א ״׳טטיקעיע נאטרר״, אי״ זעט :-5 יאנריצאפט, איז זי ניעט נעבענטיצט טיט ני־ריט־באי־ניקײט, טיט דוייצנדיקע װאכעח אזן בױם־רײכקײט; — אזן דאך איז די יאנד־ יכאפט עײן, ארן דאך צויבערט זי דאס אזינ. װאס *עאפט דידאזיקע יצײנקײט און צויבערץ — די בא־ ׳צײדנקייט די *עטיייקײטן ש, ױדפאן איז נעבענט״טט טיט דער דאזיקער טתנה: יצטיר• קייט. א •בטירער צונאננ צו טענט׳ב;. א יבטירעד אר״נקוק אי; זיך או; א־ז יענעם. דער ח; פון ׳בטירקײט איז או־פנעיבפד״ט א־בער ױרפאנם יבר״בן און בא אונז. ייד;. זענען דאך רא אזו• װ־נציק ״בטירע ׳בר״- בערן או; א־ן דעי־ ײרי׳בער ריטעראטור איז ראך דא אזוי װינצ־ק ׳בט״רק״ט׳! אפט דוכט זיך טיר אז בא א־נז ׳בר״בט טע; ני׳בט, נאי טע; קריצט טיט די צ״נער... אז בא אונז איז רי פערער נאר ״א רוםט זיך,־; באטת ארבעט טע; נא־ טיט־ א האק... א־ך רעד דא ני׳בט פ•; אונזער פובריציםטיק. װערכע טע; קא; איננאנצ; צירעכנען צו טיר־טאריזם... נאר א־־ך א•; אונזער, װ־ ױפט פיען עפ, *פײניעד ליטעראטרר — קאפסז בײנעח פרײכטץ ריפן. בײ־ נ־קט טע; הערד;, אין א פאר׳בט״פטער קױאק פאבעט אץ פא-־טעםט ז־ך (אפט רופט טען עם פכיבאיאנ־ע). בכרר ׳בר״בט טע; בא א־נז טיט נערװעזיטעט, אפט אפירו ט־ט היםטעריקע. או; אין בעםטן פאר. טיט גױים איטפעט א.־ז טוטרדיקי־ט. עם א־ז ריטע־אטור פו; או־פנערענטע. א״רנהיקע און האװנדי- קע נעט־טער עפעם ױאם פו; קרײן-קרעטער האט זיך א״ננענעם; א•; ייר״ב; ׳ב־ייםער עס פירט זיך רער קדעטע-בע־ נ״םט. זײן קאנקורענץ, זי־; קרעטע-בער ציטר־ט צוכ קינר, רעם רעזער... עפעם ײאם פון רעם טעקרער רער אייביקער טנהם טענדיר. א־ז דא אין אונזער ראטא;; טע; פ־דט צוזאטע; טענט״ב;, טען ׳בטוםכ־ פון טיריאנען — או; דער םך הכר אזא דרות... עס פערט דער רואיקער, ״בטירער טא; א•; אונזער ר־טע־אטור אפירו אונזער פאעזיע רעדט הויך (אטאר האט טע; עם נערופ; נכי- א־׳ב — ה״גט קאטוניסטי׳ב...) זייער װינציק דיכטער ביי אונז רעד; ׳בטיר, פאר זיך, װי אי; א תפרה געװיכ, קומט עם פו; געמיט דער ײדי׳בער נעטיט איז אוט- ריאיק, אוטנעדורדיק — אבער םאקט ברײבט פאקט. אונזער ריטעראטור פארמאנט פאטאם, א סך פאטאכ. אבער עם איז םערםטנם דער פאטאם פון א פיבעד-קראנק;.