Literarishe bleter · 1930-07-18 · 29 (18.7.1930) · p. Seite 549

זײם 549 י?'סערזזרי&זז ב?עםסר;.<כ■ 29 ^324^ * נ ד ע ד ה ײ ם כדע; דיט דיער װארינוקייט פו; א״נענעש נאוב. און א ה־'פ פאד- פראנצט טע; א נײ רעבן, װאפ אנ־אר פר־בפ עכ זײער ראננ או; אפטכואר הײב; א; רי ברונוע; פציטעררעך פאר רע־ צייט א־אפ• צ־פארז״... אם ־אם זענעז געראנקע;, נאדע־קונגעז םון יעם א־יב־ק; װאנרערער ה־רשב־י;, װע5כער האט רעב װאנרע־-ינטעקן ער-ה־וב נייעב אױ־בנעראזב פו; האנט, או; ראך דערפ־רט רעב ר־ח פון ד־ע־ ע־ד, ־־ ק־אפב פ־ן בבעפ, װאב בינרט צ־, ב־נרב-צו בראג־ש רעב א־־נ־ק פרן ז־ך ד־־בנ־יק; הו-הא בענביע;, פו; רעב רופב או; או־פ; ה־בר-א ־אר־ד ײר;. און רערפאר באקע א־ז דער ע־ינובער ארי־נפא־ א־; רעב נ־ך ״•עװא־צנ־וך■, ״פו; רעצב; ־אר־רי• א ב־; פובר־צ־ב- ב־יבער בך-הכר פון אב דעב צ־נאננ צו ד־ א־נע־װאנרעדער, װערכע הו־נ; א־־■־, רונב ז־ך, ב־ב ה—בנ־־נע; צוזאבעז. רעב ־בװע־; ׳טװא־צנרוך פון בבעפ. עב א־ז א בץ אונבעריעבע יבורה פ־; ארע ז־־נע א־נעװײנ־קבבע בת־רװז, א־־ר װערכע ער האב אװ■־ רער װערב נעז־כב א נאיע־יד או; ־א א־נב נאך נ״עב-פארנויב; בבעפ, או־•־ די ביב רי־נ א־ז פ־־;, ב־ב פא־יעײדענע ק־ר־אז; און נעװארר־קע אנ־עברענגונגע; א־נע־פורבע װעגז פון דעב ײר־יע; א־נערװאנדערער, האב ער דעי־יענאפב ראב פעד־בור, װאב האב זיך אנגעהו־נן צ־ען נאך אץ 'א־ *ן״ן, הארב פאר רעב או־בנדוך פץ דער װעאב- בלהבה. נ״עעת ער האב פא־גענובעז זיץ עריעבע נב־עה בעבר ר־ב — אץ דער װ־־בער א־גענב־נע, צו ר־ ײד־יעע קאראנ־בב;. ״•ערוב-ער־כב״.... דער נאבע; א.ץ ד־ פראזע װערב אפב א־- נע־געחז־ב אץ דעב נוך: ״אץ אבת; װארב בען א־צבע־ נארא־פב האנ; ״ערוב עריכבעז א רענעד־ק;,;ר זאר ״בנ־ב בענדרע;״ זע;, װי בען צ־ב א־ב א־ו־ב פץ הרונ; ־אר־ד, אץ עד, א צעבראגענע־ א פארבחבעד, ראזב ז־ך פ־ר;. רײנב אװעק דעב אריעץ, װאב האב נעבאבטן בבעננעב פא־ די ״ע־קבעב א־־פ; בארק, אץ רעױב ז־ך א־ינ״עפאנעז א פא־ אקב;, אויי־ איקרא־נער ארער קר־בעד פערדער״. ״אץ נערבאנע־ בבעפ א־ז ז־ין נאבע; פא־א־ינ־קט נעװאר;, א צענט־ארע־ ראר־־ ב־ב א ־יר־־ע; רארפבראב — בראגב ז־ץ נאבעץ — ש5וב עריכב״. אץ ער רע־צײרב װענן זיץ נאנענענייע ביט ׳ערוב-ער־כבע; אץ װ־אנע, או־פ; גאב, הארט פאר דער בלהבה, ני־עעת ע׳־. ה־ױע- ביץ, א־ז ב־ב א דראזיעקע נעפאר;, ז־ך געאיירב נ״עט צו פאריעפע- ב־ק; רעב צונ, װאב האב א־ב געדארפב פ־רן צו דער יע־פ ק־ץ ארנענב־נע. — פא־ט נעזונבערהײב, ראזב דארב נער־ב; ״ד״עע קא- ראנ־בב;״. — ״עאוב עריכבז — עריכב יע־רובן א־ך װאאב א־ב א־צבער נעװאאב נאגעגענעז אבא-דא. נ־יב יעװעא פץ א נײ אעב;. א־ך תאכ א בך נעטראכב װענן א־ב. װע; א־ך בץ געװען א־ן כעיבאנער בבעפ״ . רא? אץ ני׳עט אץ ארנענב־נע, אטעריקע א־ץ-־״עראר? נ״עב -ארט; אויפ די װענן פץ זײנע װאנדערוננען. װו ער האב או־ך אננעבראפן די טנחב בענדרם, װאב האבן ז־ך נענודען צוב אקער ארע־ צוב האסער?,.. נ־ין, ־ענץ א־ז א קאפיביר פאר זיך, ״ראך האב; די ײד״עע דערפער (אץ ארנענבינע — ד ר.) ארויבגערום; בײ ביר א בך פרייד״. אץ אדץ-י׳עראר האב ע־ געזען רעב טא־ב־רער רעם א־דעא- א־בב. רעב ח5וץ, װאב װײט־קט א־נער ז־ץ א־טענדרעבע בדאניעד־ע אץ חלוב, אץ נעטב א; ארץ פאי א־ב, אנער רא, אוץ־ נעיבאנע־ אץ קריטעי בבעפעב, האב ער רערזעז א גאנצע עדה ארויבגעיעבו־- בענע טנחב טענראב. װאב האנ; ז־ך א־יננעיעפאנב אץ רעב אקער און זיך אײננענעסן ט־ב ד־ צ־ץ אץ דער ערר, כדי זיך א־נע־צ־- בויען און אנהויבן רענן א־־.-־ נײע ־ב־־ות. אץ זעענדיק זי־, האב ער דע־פ־אב רעב נאזיננעד פץ יעב רעצבץ אקארד פץ דעב נר־־ב; יאר־ד, ׳עאום-עריבטע;, אץ ז־ך רע־טאנב אץ ז־ץ ז״ נעזונב־: ״ראזב־ ך. ר 1 י כ? / װ $ ר ש ע צ ו ד י ס א י ופ־ץ היריכבײן — יעװא־צנרוך, צעו הדתוים כיט די יידי-ע איבע־װאנדעיע- אין ־אכנבא־באנד, אגאי, קריפ, 8עי11־־־־ 1929. װילנע• 1930. װילנער פאדלאנ ב. קלעצקין, ז. 329.) נעבדאפן האנ א־ך א־ב, ה־חענ־־נע;, אונטערװעגנב, אץ ק־עטענעץ, וװ ער א־ז נעקוטע; רי־ענען א לעקציע װענ; א־נדיע. א־ך תאנ נראר דעטארט נעהאב א־נעמער״ענט אץ א רוםיש; ז׳עורנאר באר־ס פ־אנ־אקם דערצײאוננ װעג; זיץ נאנעגעני׳ע טיט ה־ר׳עב״נע; אץ ־אפאן אץ אץ דער ײד־שער פ־עסע האב; ז־ך כבדר גערדוקב ז״נע א־ץ-־יעראר-א״נדרוק;. ט־ר האנ; ז־ך נאגעננב אץ רער פו־- ר״עער פראװ־נץ אץ נעיעטועםב װענ; זיץ ד־־זע אץ ראבנפארבאנר... נ־יעט װיאנד־ק א־ז ט־ר ר־ נאנצע צ״ב פץ א־נזער יעט־עב נעיעבאנע; נ. פ־אנ־אקב באטעדקוננ װענ; ה־ריענ״נע;: ״ר־ װעאב א־ז אזוי קאײן, אזוי ענג .. ער פא־ט פץ אוטעבוב א־ועק... ע־ פארט אץ ערנעץ נ־יעט״... א נאטעדקוננ פץ א פא־פונרעװעב; טענב־ע;, װאס פירב ־־ הײם, אץ פאריעט״ט נייעב די נע-ונדקײט פ.ץ א; א״ניק; װאנ- ־ע־ער, װאם האט זיץ ז־ץ-ארב א-יף די װאר־זעב... אץ באקע, נעטט פרץ היחעביינם רײזע-באיערײבוננע;, עב זענען ראך נייעט םתב נא׳ערייבוננע;, א״נדריק;, דאב זענען דאך א״נ־קע זוכענ״ע; פץ װעאט, פ,ץ דער װעריב, װאב א־ז אזו• עננ, אזו־ קר״;, אז ער הארב אץ איץ אװעקפארן פץ א־ץ ראנר אץ ־עב צװ״ט;. פץ א־ץ פאאק צו דעם אנדעי־ן. אץ דערפאר באקע בראג; זײנע בינער רי נעטע; ״אינד־ע•׳, ״א־ץ ״עראר״, ״פערקער אץ רענדערי• — אזוי װ־ גרענעץ-באופעב, ׳־אב נאצ״כענע; ז־ינע .װאנרערוננע;, ז״נע. װאנרע־-עבאפ;. אץ איצב, אז עם א־ז נעקוטעז ־צו ז־ץ רעצבע װאנדערונג, צוב ראבנ- פא־נאנד, האב ער זיץ נוך באב־־טרב ט־ט רעב טאדנע קריננענר־קן נאטע; ״■עװארצנרוך״. עס האב א װ״-נעבץ ט־ט ער־ ט־ב ה־יב. א־ך נעדענק: ב׳טעת אונזער גע׳עפרעך, האב א־ך א־ב געפי־ענב, פארװאם, זײענד־ק אץ ־אפאז אץ אץ כינע, א־ז ער נרײך נייעב נעפאר; דורך ב־ב־ר קיץ רוםראנד, נאר פאדקערעװעב אויף ארץ- ״עדא־. עד האב טיד פיעזב. הארצ־ק נעענטפערב: ״א״נעד האב פאר ט־■־ יעוץ אזו' נעבו* פר־ער באזוכט רוםאאנד אץ נאכרעב ארץ- ״ע־אר. איז ער געשטרויכאט געװאר;. ב״ דעב געװארר־ק; פא־- נעב פץ דער י־ר״עער אינערװאנדערוננ אץ רוםראנ־ זענע; נראס נעיואר; די װײ אץ א־־דן פץ די חאוצים, די נעװארד־קע בראגעד־ע פץ אט די טארטירער, װעאכע װיא; פון ׳עטײן א,ץ װ־בבעניש בו־עז ר־ היים... א־ך האב עב נייעט נעװאאט טץ״. געטיינב האט ע־ ־אוב; בריינ־נע;. איך האב היחע־בײנען אויםנעצ״כנט פאריעבאנע;. א־ך האנ איב נעזען דעב זעאביק;, װי אץ ־אר 1011 א־ן אדעב, ־וע; ער האט עקיענותדיק, טעיעה-טארטירעד נעכו־ב ז־ץ טעא- בער, די הירישביין-ברופע, דווקא אין דער אביטיאירטער ״עברית או ׳־וםית״ ארעם, װעאכע דיאט אים םוף-כא-םוף ארויסגעיעטויס;. אויף דעם װענ פץ ז״נע װאנדערוננען, װעאכע האנן אים װידער נעבי־אכט צו די אדעםער, כערםאנער אץ קריטער םבעפעם. ער ׳טרײבט אץ כוך: ״א־ך בץ אהער געקוטעז אויף א װײא, אץ מיך באצװיננב אויך די אוטרוא־קײט, װאם כאפט ארוב נײ א ישװערן נוםם צו- ראפנס״. ״סטעפ דאדף טען קענע; איב האב;. װער עם האב איב ר־- ־אזיבן צו זע;: װער עס האט איב צז זען אאע פ־ר װ־נקאען פץ דער ע־וץ װער עס וױא זען דעם פ׳שוטן באנינען אץ פינ־ב; פארנאכט, — דער נינדט זיך צו צום םט־עפ״. ״א ײד און ערד זענען אכתחאה נייבב נעװע; ק־ץ נאי־כע יעותפים, נאר אז טע; האב זיך צונויפגעפא־ב — א־ז ערד ט־ב י־ד אויר א שידיך״. ״א הײם בויב טע; נ״עט, א היים פארפאאנצב מען. א הײב באיט-אויף, װערט צײטיק אץ הויכט א; אפצובאיען. א שטוב בויט