Literarishe bleter · 1930-07-18 · 29 (18.7.1930) · p. Seite 548

/ײפ 346 * |^דיסשדיעדי־שש בלעססר נ>ס, 29 '324> זז. ■#?סי/ז.י?״יז*דק די ערשסע יידישע הלאנג־םילםעז רו;נ א-ז פו; עואם אויפגענוסען;ע:וא~ הןןרציק-װארעם, װארים ר• זאך איז ־אך פיעומ: א״דער אפזיצז רי עמיעכע שעה אץ אן ענגר־׳ט-־עדנדיקער קינא, װו דעד פ׳נװסער יידי׳עער עורם פאד׳עמיימ איינפ פי; מויזנמ װערמעד, איז דאך יעפעד אין א ײדיש-רעדנדיקער לינא, פפ־מ, אז רא איז ני׳פמ פרו־ז יירי׳פ ר׳פו;. נאר אויך יידי״יער א־נהאימ איך פ■; איפע־נעציינמ, אז יידי׳עע קראנג־פייסע; סוזן — א■; װער; — האפ; דעם נרעסמ; דע־פארנ יידי׳פע פירם-אונמער- נעכ׳עי פו; אסער־קע װעי; איעד איספאדיננמ סוז; כשרן או; ׳מייערן די ׳עפ־אך, ארייכ׳עי״דער; ד• סאכע אננריציזסע;, אויפ זײ װיא;, אז ז״ע־ע ״די׳פע קראננ-פירדעד זארן קענע; נעװייו װעח אויך אי; אנ־עיע רענדעד אז־פ א־; פויר; װעמ סע; זיך װען-עב-איז או־ך נעסע; צי יידי־בע קראנג-פירסע;, װעמ סע; רארמן דאדפ; נעדענקע; דאב א״נענע — קיי; ״פארינ־זסע;״, ױאב װע־; ני׳פמ נעפדויכמ סהז׳ו רע־ פוירי׳פער סדינה, אזיב זײ דערװארמ; זי־ערע פ־רדער צו ׳י״ק; ק״ן אסעריקע אז; אנרערע נייפמ-פויר־׳פע רענרער דעם ײדי׳פן קראנג-פירם איז פא׳פערמ א צװײפאכע סיםיע; ראז; אי; זיך סנוצגצ װערן דאם ײרי׳פע מעאמע־ או; — ציימער; די יידי׳פע ׳פפדאך. פא׳פאפ; א; אונױוערםאר ײדי׳טן ראב א־ז, אײנגמרעך, ני׳פט נאר פיי אזנז אזױ אויך די אסע- ריקאני׳פע קראננ-פיאסע; הויבן ז־ך ׳פוין א; צו רעכענען סיט די ענגרי׳פע דיאאעקמ; אזן אקצלענמן פו; אנדערע עננצי׳פ-רעדנדיקע אענדעד או; פאיפאפ; א; אינױוערסאא עננאי׳פ, װאס זאל זיין פאר- ׳פסענדאעך א•; ארע סד־ניה. װו סי־ע־ט דאס עננרי׳פע ר׳פו;. ראס איינענע װער; סוזן מוע; די דיימ־טי׳פע, פראנצזיזייפע, אימאריעני׳פע או; אנדער-׳פפ־אכיקע קראנג-פירסען. פאר אונז, פײ דעם הפקרות, ײאב הער׳פמ אי; רעם װײנ- נארטן פל; דער ״די׳פער ׳פפדאך, איז עב פאזונדער װיכט־ק. ד־ ״די׳פע קאאנג-פירם װעמ דארפ; סתקן ז״ן ראם, ײאב ד• ״די׳פע פרעסע או; דאם ײדי׳טע מעאטער האפן קאציע נעמאכט. ׳פוי; צוריפ דעם אר״; דארפן סיר בענט׳פן די דערפינדוננ פון קראנג-פירם, סעג עס דעם און יענעם קונסט-ספונק נישט שטארק ׳פסעק;. כ״-װי קענען סיר ראך ני׳פמ צוריקדר״ען דאם ראד םו; מעכני׳פ; פדאנרעם. א־ז ׳פוין פעםער יפ׳צום צו סאכן או; אויסצונוצ; ׳י מעכני׳פע דערפינדוננע; אויך דעם פעםט; אץ שענםמ; אום;. װןורשע םארלאג ״אװאננארד״ ■ שויז דערשינעי דער לעזסער באנר אין ײריש מאקסיפמ גארלי ד ר י ■ ו ו י פרײז 40 5 ג. 254 ז. ניכער״ װארשע. הויפט פאדקויף: קאאפעראםיװ . טשארל־יי טשאפד־יין ד־זאל־־א, אײראפעו (םײן װינדערםולע נסיעה) דןןם בוך איז איבערזעצם אין אלע שיראכן, הוןס אומעסו□ א געװאלסיקן דערםאלג. פרײז 2.75 גיל־ידן .23 1ז1ע\31€א ,3׳*י523ז3?\\ ,״מ£ז8¥01,, 121£11113)1סק3 פעת איך האב אין די ״א־מערארי׳פע פרעמער״ פארעפנמרעפמ ס״נע צװיי ארטיקרע; ״דעד אונמערנאננ פון מעאמעד אז; אפע־ע״, װאב איך פא־־ענדיק זײ סיט; פאריפראנ צז יפאפ; ײדי׳פע קראנג- פ־רסע; אי; אזוי-אדוס אנמקעגנקזסע; דעב ״מעאמעד פ,־; רעד צז- קונפט״, האפ איך זיך אר״; נייפי-י פא־נע׳פטערט, אז די ראזיקע אירעע װעמ פ״ אונז אזוי ׳פנער רעאריזידמ װע־;, — װײניקסמנב א־וי־ אויפ; װעג פו; רעאריזירוננ. א־ז סע; ראך פ״ אונז נעװוינט א בך צז .־עד; אז; װי־ניק צז טו;. צװי־פ; װא־מ או; מאמ איז פײ אינז אזא װײמער מהרך. אפע־ די אידעע פו; ״די׳פע קראננ-פירסע; האמ, זו״זמ אויכ. א פעסער סזר. ־א האמ סע; זיך נ״פמ פאנזגנמ סימ רײד און קראננע;, — נא־ נר״ך אנגעהזיפ; סימ פאקמי׳פע־ א־פעמ. סיר האפ; ׳פ״; אי; נױ-־א־ק די ״יתזדה פירס-קארפע־אציע , װ;י.ב שטערט זיך א; אויפנאפע ״אויפצזפ־ר; דדאסע; פז; ״ר״פ; רעפ;, בצענעכ או; ־אב־רזנגע; פו; דע־ ״ד״פעד נע׳פיפטע, ־יר״פ; פארקראר או; רענענדעכ, קאסער־עב א־; סצענ־רמע רידע־ — פקציר, א ײר־׳פע קראננ-פ־צסען-נעזער׳פאפמ ס־מ א נדזים; פארנעפ. ־י ע־׳פטע ״רי׳פע קראננ-פירסע;, װאכ רי געזער׳פאפט האמ פ־א־־צי־מ, װע־; יפ״; נעװ־ז; א•; ר• קינא-מעאמעדב פון די נױ- ־א־קע־ ״ד״פע קװא־מאר;, דע־זוי־ר װעדמ געגעפ; א סעראדראסע ״ר• ״דייפע סאסע״, א קאסעדיע ״■פוסמעד-ריפע״, סימ; אנמ״ר פו; ר• סימגר־דע־ פון דע־ ״װירנע־ מ׳ר־פע״, װאכ נעפ־נע; זיך אי; נױ- יא־ק; אז; א סצענירזננ פי; אפ־הם ר״זענס ״סא■ קא ס׳פסע ר;״. דע־ אינהארמ פז; דע־ סעראדדאסע אז; דער קאסערע איז, צים פאדז״ע־;, נ״פמ פזן ניעהויפיעניעב באדמ, און דאב איז אפיפר רי ב־פה, זזאב ר• היגע ייר״פע פ־עסע האמ ריעת־עתה פאדיפװינ; ־• יע-פמע דעסאנבמראצ״ע פ•; ״רי׳פ; קראנג-פירם, פאמיפ אז עװרה א־ז עם א נדו־סע, סחסת פיעבעב פון ני׳פמ קײן בעסער; םארמ, ײאכ װער; געװיז; אי; ־ידי׳פ; טעאמ׳ער, װערן יא רעצענזירמ, או; אפירו— נערויפמ. דעיצז איז די דאזיקע א״פירונג אבכארומ נ״פמ ערנער פזן ד• רז־פיפנימרעכע אסעדיקאנ״פ׳ע' ״מאקיפ״, אפער די זינד פו; פאריפװײנ; איז נאך גרעסער דע־סימ, װאב ׳פו־ן דע־ נ״ער אזיפמז — ״די׳פע קראננ-פידסע; — װארמ נעדארפט ארו־סדזפ; א נרעבערע פאראינטע־עבירוננ סצד דעד ײד־׳פער פדעכע. איך וױר זיך נ״פמ נעסע; דיעב ק־עדימ פו; רעס אזיפמו, אז סיינע א־מיקרען א•; די ״ר־מ־. פר׳עמע־״ זאק ־אב האב; במי- סירידמ ד■ —פע קראננ-פירסע;, כאמ׳פ הע־ ױכ־ ז״דע;, דער די- רעקמא־ פז; דע־ ״יהודה פירס-קא־פא־אציע״ זאנמ סס׳פ ד• א״- :ענע װע־מע־, זואב איך ראפ נע׳פריפ;. ״ד־ קראננ-פירסע;, — ־אמ ע־ דערקרערמ, -- זעדען ־אב מעאמער פז; דער גאד נאענמער צ־קינפמ. איך גרזיפ, אז דער ״ר״פע־ ע־רס א•; אסער־קע, ארנענמי- נע. פ״ק א•; א•; אנדע־ע רענדע־ איז נ״ג־ריק צז האפ; אז־ױ יי־״פ דאב מעאמע־ פון דע־ צוקינפמ. די סעגרעכק״מ; פ■; די ״ד״פע רייאננ-פירסע; זענע; א־ספאנ־ענעצמע״. גיפע־ איז צז נרזיפ;, אז ב״ צז ־זב־ ז״דע;, ב״ צז סי־ איז ־ע־ נע־אנק פז; ״ד״פע קראננ-פ־רסע; געקוסע; א•; א״; צ״מ א■; ארייכגעזזאקס; פז; ־ע־זערפיקער בימזאציע, זואב הע־׳פמ־ איצי: אק מעאמער פכרר א.־; א•; ײ —׳פ; מעאמע־ בפרמ. אז ד• ״מאק־ב , סימ ז״ע־ע איספאיפרענקמע סעגרעכק״מ; ־פמזפן ארזיב דאב ״רע- נימיסע״־טעאמער, איז א פאקמ, זואב ק״נע־ קא; נ״פמ פרינר פאר- פ״ג״;; אק אז דאב ״רי־פע מעאמע־ װ־ ראב יפװאכע מעאמ־א- ־ייפע קינר, איז פארסיפפמ צו א נאך ׳פנערער; בזױ. קא; אויך קיק בפק ני׳פמ ז־ק פ״ קיינעס, װאב רי־גמ זיך נ״פמ ק־ק פאנמאסמ״פע פ״נר אק פיזעם אר־ק. ער-כ;, װאב בר״בט? פרײבמ ״אנמקעג; צו ק־סע; דעד צ״ט״, נעסען דעם סעכאניזם, ײעלכעי ארבעמ קעגן אינז — אק אםיס־ראמארי׳פן זק, װי איך האפ עס אנגעװיזן — אק איס אויסנוצן לטובה אונז. הער ז״דע;, װאב איז א בך יאר; פארפזנרן ס־מ ־עב יפמוסען פירם, איז נ״פמ קיק ׳פר־פמ׳פמערער, קיק װארמ-דדעיפע־, נא־ א פ־אקמ״פער אזנמערנעסע.־. — האמ ער זיך גענוסע; ־עאריזיר; ־עפ געראנק, אסת סימ אפיבר ספקזת אק הא־ץ: זו• זועמ ז־ך רער ״די׳טער עורס פאציע; צו רעב נ״עם א־־פמ־? ר• עד׳פמע פיא־יפמע-