Literarishe bleter · 1930-07-18 · 29 (18.7.1930) · p. Seite 541

?יסער^ריסס 73סםסר?.<£ 29 (324) * זײס 541 9■* מעק אדער אן א6טיילונג פון דעי אלגעמײנעי ביבליאשעק. דאג געזע־ן זאיגמ אויך פאר מיגדערוזײםן, װעלבע זײנען סער געז״ט. פאר טינדעי־ תײמן. וועלבע בילדן לבל וזשחות 10% פון דער אלגעמיינער זיאל באשעל־ נןערונג, מוזן פאר עמלעבע געמײנדעמ גע־מאפן ווערן בשותפותדירןע ביבליא־ ננענןן־ דע־ פוילײמעי ביבליאמעקן־געזעץ איז נײבמ בלויז רעאקציאנער צוליב זײן •באוונימםײמן תזמאנדסונ־מ לגבי די מינדערהײמן, זיין רע־ אקציא-ע-ער פ־צוץ איז אויך קענמיק אין דער צוויימער צענזור, וועלבע דער געזעץ פירמ אײין לגבי ביבע־. פא־ די פ־איעקמ־געבער איז נישמ גע־ נוג, אז מיאיז פאיאן א מלובײמ צענזוײאמט. פאי זיי איז נוימיק א צוו״- מע צענזוי, וואב זאל נאך א מאל אדויבױפן די ביבע־. די גאנצע באציאליםמײמע לימע־אמור — קאן לוימן ביבליאמעקז־ געזעץ זיך געפינען אויפן אינדעקמ. דע־ יעאקציאנעיער בא־א־מע־ פון געזעץ־פ־איעקמ •מפארמ ארוים פון אדע ווינקלען, םדובמ זיך ביבליאמעקן, י״נע קולמוי־אינםמימוציעם וועמען דאיפן זײ אונמעידיגן, פון וועמען דארפן זיי זיין אפהענגיק, אויב נײממ בלויז פון בילדונגם־מיניםמעייום און פון ז״נע דאקאלע ארגאנען. דער געזעץ־פראיעקמ אבעי גימ איבער די ביבדיאמעקן אונמער די פליגל פון אינעין־מיניםמעריום און פון ז״נע ארגאנען. אזוי זעמ אוים דאם ביבליאמעקן־געזעץ אין די םאמע אלגעמײנםמע פאד יעדן איז קלא־ וואם די פיאיעקמ־געבער זײנען אויםן געווען סימן דאזיקן געזעץ. דאם אײינפירן עם אין לעבן וזעט פייעד אדעד •מפע־ מעי אונמעיג־אבן אײנעם פ־ן די וויבמיקםמע ז״לן פון אונזעיע קולמור־ די פאלקם־ביבליאמעק װעמ נײממ קענען אויםהאלמן די קאנקורענץ מימ דעי אומזיםמע־ עפנמלעבע־ ביבליאמעק. צוליב דעם אםימילירנדיקן באיאקמע־ פון די דאזיקע ביבליאמעקן וועלן אויך ל״דן די אױיםגעבע־ און פאי״מפי״מע־ פון יידימזן בוך. דעי קריזים פון די ײדײמע פאלקם־ ביבליאנדקקן קען זיך פאױואנדלען אין א קריזיס פון יידײמן בוך. רי א־גאניזאציעם פאי אויםע־״מול־בילדונג, בפ־מ די וואם מיאגן א פ־אלעמאיי״מן בא־אקמעי, מא־ן נײממ בלײבן נ״מיאל צו דעם דאזיקן געיעץ ב״ם איצמיקן מאמענמ געפינמ זיך נײממ ק״ן איגאניזאציע. וואם זאי זײן ביבילת צו פי־ן דעם קאמץ פא־ ענדעין דאם געפערלעבע ביבליאמעקן־געזעץ. מוזן דעייבעי די איבעמער־ביבליאמעקן, די וואם זיי־ נען אממ״םמן אויםגע־ממעלמ אויס דער נײע־ םבנד״ וואס ד־אמ אונז פון רעי ״מתנה״, •מאפן א געמײנזאמען קאמימעמ, וועלבעי זאל אויםמ־אגז דעם קאס■־ קעגן •מעדלעבן געזעץ־פ־איעקם פא־יאנ ., טאכז $ ר ״, י. קאמערבואבעי — זזיאנע יע״ן דעד׳עעען דער צױי־טע־ יאנד פון י•־ י. זינבעינ ״ די געשיכטע פח דעי־ - ■■ ליטעראטור בײ ײדז אײי־אפעייטע תקופד״ 2 :*ײל — מיטאלטער אין דעם באנד גײען אי־ייך רעיי דײטתױפ״אנצויזײטעי• לןיבוץ; דע• ײדישע* קיבוץ אין איטאליע. — ב־ייז ןן נילדן. — אין פ־אבפ-יאנד — נאך 3 ניאדן ע־יעטער באנד —פרײז 12 ניאדן — 23 1>(ץע31€א ,3׳\\23<!־31)\\ ,"ז6ו1פץ8,. .ב1)61ק5 פא־ גע־מ יאין פוילן): £ ח. $. 13.100. •פאדלאנ ..״אדאי■•-, י. קאײעדדאכער — מיאנע •צזין דעײצינען ־אם ביך פון דעם בארידטן רוםייט; י א רו דאשאניסט קאנםטאנטין פעדין ט ע ט א ו ו ״די״ א. פרידקץ (ראדאו) ן ־ ט ע ־ ב א: ד ־.•31 ז״סן — בי״ז 6.75 ניאד; 2-3 1>1׳\\316א ,3׳\\823ז1/3\ ,"ז6ו1םץ8״ .6162ק5 פאר געלם (אין פוילן) פ.?. א. 13.196 מלחמה אונמערגעצונדן א יממעמל זענען די דארמיקע ארבעמער געלאםן רא- מעײען ני־ממ זײערע בידנע פארםעגנם, נאר דאס מײעדפמע, וואם זיי האבן פארמאגמ, די ביבער פון דער ביבליאמע־. ײעגן דער פאו״מפ־״מקײמ פון די ײדײמע ביבליאמעקן אין דעי פדאװינץ װייבמ יעדעױ װאם האמ װע־בן נײממ איז ש״בות צום יידי־מן קולטור־לעבן. אויב מיר װעלן דאם אלץ נעסען אין אבמ, אויב סיר וועלן גע־ דענקען, אז אתײן דער פרעסע, איז דאם בוך דעי צװ״טעו/ וויבמיקער, אויב נ״ממ וויבמיקסטעי—קולמוד־פאקמאר. וועלן מיר אויפנעמען מימ ימוידער די ידיעה, אז סיר •מוו״גן, בעת מיגריימ צו פאר אונדז א געזעץ, וואם איז עלול אונמערצוגראבן א״נעם פ-ן די װיבמיקםמע זײלן פון אונדזער װעלמלעבער קולמ־ר. םימוז פאר אונדז קלאר ווערן דער פאקמ, אז דער ביבליאמעקן־ צװאנג, די אומזיפמיקייט פון די עפנמלעבע־ביבליאמעקן, וועלבע וועלן ז״ן באזאיגמ מימ נ״עסמע ביבע־ און ׳•מוינאלן, מימ די מאדערנםמע א״נ־ ריבמזנגען םוזן פייעי אדעד •מפעמעי האבן ריזעלבע ווירקונג. וואם די אםימילאמא־י־מע, פאווימעבנע *מול פאר קןנדעי ״וואם פ״ע־ן *מבת״ (אזוי ה״פן די •מולן אפיציעל אין םאנבע •ממעמ) דאם אימאפהענגיקע פוילן בא־מענקמ אונדז בםדר מימ ״מתנות״, פא־ וועלבע מיר צאלן זייער מ״ער. דער פראגיעמיווער געדאנק פון א •מול־צוואנג איז פאר אונדז פארוואנדלמ געװאדן אין א געצײג פון דער עקלהאפמער •מםענרריק־אםימי־ לאציע. דאם זעלבע איז אויך אויפן דאם ביבליאמעק־געזעץ. בםעמ 40% בירגער פון לאנד, די נאציאנאלע מינדע־הײמן וועין לוימן געזעץ געיממעלמ מחוץ־למחנה, פון ז״ וועלן די •ממאמראמן אין די םלובה ר״פן םפעציעלע געלמעי פון די ביבליאמעקן, געניםן ווערן אבעי ילויז די פוילײמע ביבליאמעקן, פ־נקמ װי םגע־מעמ אויך אויץ אנדעיע גע־ בימן פון אונזער ה״נמיקן לעבן אין פוילן. •ממאמ קלאי און דײמלעך צו פארמולירן, אז אומעמום, וװ םיגע־ פינמ זיך די קל״נםמע צאל בירגער פון די נאציאנאלע מינדערה״ם, וועין גע־מאפן ביבליאמעקן פאד די דאזיקע מינדערהיימן, באגנוגנמ זיך דעי גע־ זען מימ אן אלגעמיינער, נײממ־קלאיעי פאימולײונג, אז אין נאציאנאי־ געמייממע מערימאייעם דאיפן זיך געפינען ביבע־ אין דע־ •מפיאך פון דע־ נאציאנאלע־ מינדעיהײמ דע־ דאזיקעי געזעץ זעמ אלזא נײממ פאר בבלל די עקזיםמענץ פון באזונדע־ע אפמײלונגען, אפ־מימא פון באזונדעיע ביבליאמעקן פא־ די נאציאנאלע סינדעיהײטן. אפ־לו די ״גרויםע״ הנהה, וואם אין נאציאנאל־געמײממע מע״■ מאייעם דא־פן זיך געפינען ביבעי אין דער •מפ־אבן פון די נאציאנא־ע םינדע־ת״מן. האמ א קנאפן ווערמ צוליב צווײ מעמים. ־א־ד•־״ זענען ד• ביבליאמעק־קאמימעמן אז־׳ צוזאמענגעיממעלמ אפילו דאלמ ווו די פאליאקן געפינען זיך אין א מינדעיה״מ די נײממ קלא־ע פאימודייונג, אז די ביבליאמעק־קאמימעמן באמומ״ען אין דע־ העלפמ פון פאימיעמע־ פון זעלבםמ פא־װאלמונגם־ארגאנען און א העיפמ פון די פא־מיעמעי פון געזעױמאפמיעבע פאקמאין, גימ א פעלד פאי בלעיל״ אויםמ״נדמונגען. אז די פירו־מים װעלן תמיד זיין גינםמיק פאי דעי פוי־ לײמער סערהיימ — איו נ״ממ •מײע־ מ-ץי צו זיין די ביבליאמעק־קאמי■ מעמן וועלן אי׳זא ויכער נײממ זאיגן דעיפא־, אז די ביבליאמעקן זאלן באמה ז״ן באזארגמ מימ די בעםמע ביבער פון די מינדערהײםן. דער געזעץ זעמ ני־ממ פאי דא־ •מאפן פון באזונדערע אפמ״לונגען ארעי ביבי^יאמעקן פאי די מינדעיהיימן. הײםמ עם, אז די ביבע־ וועמ אויםל״ען דער ביבליאמעקאי, פון דעי פויליימע־ מערהיימ, וועלבע־ ני״ממ באהע״מנדיק די •מפיאבן פון די מינדעיהײמן, נײממ ז״ענדיק באקאנמ מימ זייערע געוווינה״מן. מנהגים און דעי עיקד לימעראמור וועט אויך נייממ קענען •מפילן די יא•1 פון א דערציעי און וועגװייזעי פא־ די לעזער אין דעם פימ האבן די פוילי־מע מאםגבנדע םפערן גע־מלאגן דעם -עקאיד. ק״ז א״ן געזעץ פון די דאזיקע לענדעי. װו םיזענען פא־אן נאצ. מינדעיה״מן. באעוולמ נײממ אויף אזא אופן אירע באפעלקערונג ווי אמ דעי געפלאנמעי פ־ילי־מעי געזעץ־פיאיעקמ כדי זיך צו איבעיצ״גן, אז דאם איז א מ־זײיקער אמת איז גע־ נוג אדויבצוקוקן דאס ביבליאמעקן ־ געזעץ אין דעי מ־מעבאסלאװאק־י, װעלבער געהעי אויך נײממ צו די חםידי־העולם אין באצוג צו אייע נא־ ציאנאלע מינדערה״מן דעי צוו״מעי םעיף באיממיממ ראימ אז אין נא- ציאנאל־געמײממע געמ״נדעם, ווו די מיגדע־ה״מ האמ לוימ דער לעצמעי צ״לונג נ״ממ װייניקער װי 400 נפ־מות איער אויב אין דער געמיינדע גע־ פינט זיך אן עסנטלעכע י#ול, מוז געגרינדעמ װערן א באױנדערע ביבליא•