Literarishe bleter · 1930-07-11 · 28 (11.7.1930) · p. Seite 532

ליםסר*רי&ס 73סססר 2^0, 8^ (123) פוז דער וועלט ־ ליטעראטור אינטערנאציאנאאער טעאטער־קאנגרעם אין האמבורנ אין האסבורג איז סארגעקומען אן אינטעדנאציאנאלער מעאםער־ קאננרעם, אויף װעלבן סיזענען געקיסען פארשטייער פון בארש״דענע לענדעד. דער קאנגיעם האט געדויערם עטלעכע םעג, און האס געהאט א רייבן פיאגראם פון רעפעראטן און עקספעריסענטאלע אויפירונגען. אויפן ארט פונם קראנק־געװארענעם גרויםן טעאםער־קריםיקער אלפיעד קער. האט םאקס אלעקםאנדער נויסאן געהאלםן א רעדע איבער ״דעם זין פון פעסטעפילן״. לענגערע דיםקוםיעם זענען געפירט געװזןרן איבעד ״דעם קלאם״םן ביאבלעם אין שוי׳םפיל״ אין אויך װעגן דער ״דראמאטורגישעד גוזאמענ־ איבעט״. די לעצטע דיםקוםיע איז אנגעפירם געװזזרן דורך ע. פיםקאטזןר. סיזענען אויפגעפירט געװארן דר״ עקםפעריסענטאלע, פראנצויז״דע א״נאקםערם פון די מאדערניםםן קאקםא, םריםטאן בעינארד און ז׳םיל יענאיד זינט דער סלחסה זענען דאם די ער׳בטע אויפירוננען פון פראנזװי־ זי׳טע סחבריפ אויף דער ד״ם—ער בינע. װאלטער פאן מאלא אין ד״נדבלאנד איז איזום ׳בםארק געפ״ערט געװארן דער פופציק־ יא־יקער געבורטם־טאג פ־ן דעם באײסםן •טריפם׳בטעלער װאלטער פזו־ סאלא. װאלטער פאן סאלא איז אין ד״ט׳בלאנד דער דערציער און פזןטע־ פון ױנגע טאלענטן. ער איז באליבט צװי׳בן אלע ־ביבםן פון דער בא־ פעלקערונג. אין צוזאמענהאנג מיט דער פ״ערונג איז דער׳בינען א ספע־ זייעיע אויסגאבע געווידמעט דעם בעל־יובל. ״ציאנקאלי״ אויפן עקראן דאס באריסטע טעאםער־׳בטיק ״זויאנקאלי״ פול ד״ר פרידריך װאלף איז פאיפילסט געװארן און האט אן אוםגעה״ערן עיפאלג אין בערלין, װו דער פילם איז בום ערשםן אויפגעפירם געוואדן. םיאיז בדאי *ו דערמאנען, אז די דאזיקע םאזויאלע דראסע איז מים גרוים ערפאלג גע׳בפילם געוואדן אין לאדז׳בער פוילי׳בן םעאטער אונ־ טעי דער ל״םונג פון לעאן ׳בילער און האט דארט ארויסגעױ־פן א שםארקן ׳בםורם. איגם ווערט דאם ׳בטיק אויפגלפירט אויך אין וואר׳בע. קענן אנרי בארבים א פאפולעיער פאריזער ליטעראדי׳בער זשורנאל האט ארויסגעגעבן א םפעציעלן נוסער סיט פאמפלעטן קעגן אנרי בארבים. דעם נומער עפנם אן ארםיקל א. נ. ״די זוע׳בםערוננ פון דער לעגענדע״, אין וועלכן דער מחבר ווייזם אויף, אז םיאיז צופיל איבערגעםריבן און איבערגע׳באבכ געװארן דאס שאפן פון אנרי בארביס. אויך די איבעריקע ארםיקלען גר״פן שטארק אן אלע בארביםעס װערק, און אוםעםום װערם אונטעי־ גע׳בטדאבן די מיפלסעםיק״ט פון בארביםעס םאלאנט. גאר שטאיק װערם ארונטערגעריםן דאם בוך ״יעזום״, װאם װערט באט־אבט פאר װיסנשאפםלעך נישם אויםגעהאלםן און קינםםלעריש אוסגעלוספעים. די יעדאקציע פון דער צייטשריפם זאגם צו דורבצופירן נאך א דיי רעװיזיעם איבער בארימטע שריפפשטעלער. דאס פאפולערםטע בוך דאם פאפולערסטע בוך אויף דעי װעלפ איז אלץ די ביבל. אין יאר 29ו19 איז פעיקויפמ געװארן דורך דעם ענגלישן ביבל־געזעלשאפם 12.175.292 עקזעמפ׳^אדן, דאם ה״םט מיט 775.000 מעי ײי אין פארגאנ־ גענעם יאי געפאלן איז דער פארקויף אין אינדיע און אין םאװיעם־רו־ םיאנד, דאגעגן איז געשטיגן דער פאיקויף אין בינע (1.364.000 עקזעמ־ פלאין אין יאי 1928 און 5.206.000 אין 1929). סיט צװאנציק יאר צו־ ריק איז אין גאנץ פערםיען פארקויפט געװארן אן עדך פינף טויזנט עק־ זעמפלארן, אין ה״נטיקן יאר בלויז האט א״ן אגענט פאדקויפט 5.300 עקזעספ^אין אין ראיאן. וואפ איז באײוינט דורך די מוסולמענער. יאר־ יערליך װערט די ביבל איבערזעצט אין נייע דיאלעקטןו אין פארגאננע־ נעם יאר זענען צוגעקומען 12 דיאלעקטן, פון װעלבע זעקם פאלן אוים אויף די נעגעדישע שבםים אין אפריקע. רער ״ביכעד־ױם־טוב״ אין איטאליען אין איפאדיען איז פארגעקוסען דער פערפער יום־טוב־טאג פונם בוך. אסשטאיקםםן איז דעי יום־כוב אויםגעפאלן אין מיילאנד, ײו די פאידעגער האבן אויף דעם גרויםן שטאט־פלאץ א״נגעארדנט נ״נציק ביבעי־שטעלן. םיזענען געװעזן געװעטן צװישן די פאדלעגער אויף דעם אײגינעדםםן שוי־פענסטעי און קיאםק. די פאידעגער האבן זיך פאי־ גשטעדט פאר דעם פובדיקוב. און די סהברים האבן םיגנירט ז״ערע ביבעי. דע- בינע-־פא-קויף האש אין דעג דאזיקן טאג באם-אפן קנאפע צווי• םיל־ יאן ליי. דעי געדראנג בײם פא-קויף איז געװעזן אי־מגעהײער. הױת װי סיהאכ זיך אייערצײגכ, אז אין דעם יינע—כאג װערן צוגעצויגן :ייגכ;א- *נבענדיקע בינע-־קויפע-, :אר אויך פרײכעיע *ביבכן, איז בא״דלןןסן געװ*ח די קומענדיקע ״בינעד־ױם־בדבס״ אײנזנזאדדנען װאס מער פאלקנ־ טימלענע- אין רויפ דאקעגן הע-ינט א מײנונג, אז דע- מאיק־נאראקטעי פון די פײע-ונגען זזאפש נישט קיין איבעייקן נבוד דענ ב*ך, און דעריבער איז דא-ט דער ױם־כוב נייעכ געפײערכ געװארן. װענן דעי יטעפעײיעקײט פון פרויען דאס £א-יזעי באדימםע לימעראײ׳גע װאננבלאב ״נ^זועל ליצעיעד' האם אײנגעארדגם אן אנקעםע אויף דער כעמע: ״דער אנמײל פון פרויען אין *דעפערײדן און גײסםיקן לעבן״. אינכע-עכאנס איז דער ענמפעי פון דע- באקאנכע- דינמערין אדריאז מאניער, וועלנע באהויפטעם״ אז די פױיען־דינכע-ינס קענען דערגיײנן צו א ה־ינער, לועפערי״נע- מדרגה ע-ידכ אין דעס עלכער, װען די עיאםײכ געפילן װערן בײ זײ אפגעיכוואנם. די דינםע-ין?וםיצכ אונםע- איר נאהויפםונג מים א רײ פאקםן, װו פױיען־דינםערינס האבן זייעיע בעסכע װערק גע״מאפן ער״סכ אין די על־ כע-ע יארן. זיטיא £אסקעז באגאגגעז זערבסטכיארד דע- בא-ימכעי פא-יזער מאלעי און בוך־ג-אפיקע- ז״ציל פאסקען איז באנאנגען זעדבסכמארד אין זײן אכעייע אויפן מאנמארכ-. ער האכ זיך אויפגע״סניםן די אדעין׳ און װען דע- כויכ איז אז־׳י ידנעל גײגכ געקומען. האם ער זיך אייפגעהאנגען אויפן האק פון דער טיר. פארן םוים האכ ער מיכ זײנע נלוםנדיקע פינגער אויפגעשריבן אויף דע- םיר זױוײ װע-כער: ״אדיע, לועיע״... דע- םויכ פון דעס י״נגן מאלעי האכ אין די פא-יזער קינסםלער־ קיײזן געסאנכ א •סכארקן אײנדרוק. א קאט־ טיט אװט^נ־אפן אין עכגלאנד איז געגײנדעכ געװארן א;עזעלידאפכ, װאס ״מםעלט זיך פא- א ציל צו קעמפן קעגן דעס קולם פא- אויכאגראפן. די מיפגלי• דער פון דער געזע-־דאפט זענען פאיפלינכעכ ני״דכ צו געבן קײנעם קײן אויכאגיאפן. די געזעל״דאפכ האכ זיך אויך געװענדכ צו די באדײכנדיקסםע פע-זענלענקײסן אויף דע- װעלם מים דעס פאר״דלאג, אז זײ זאלן ארײנ־ כיעםן אין דע- דאזיקע- איגאניזאציע. רעמבראנד־אוים׳עטעלונג אין דעמראיט דאס קוגסכ־מוזע״ם אין דעכיאיכ האם אײנגעארדנמ אן אויס־ ״דכעלונג, װאס נעסט אױס 80 װערק פון יעמביאנד, װאס זענען *ויכגע־ בא-גם געװאין פון די פאי״םי־דנסםע סוזײען אוימ דע- גאנצע- װעלט די בי-דע- יענען סעקורירם געײןןרן אוי־= 12 מיליאן דאלאי יאקטוירים און טאאעײי אין נױ־יא-ק איז געעפנכ געװא-ן אן אװס״דכעלינג, א>*י־* װעלבער 01 ראקכויריש האבן אויסגע״דכעלכ זײע-ע בידדעי־, צייננונגען און סקולפ־ םוײװע-ק. װי די קריכיק בײצײבנם, -עפ-עזענטירן די דאקטוירים די כיאדיציאנעלע פארמען אין דער קונסם.