Literarishe bleter · 1930-07-11 · 28 (11.7.1930) · p. Seite 533

!'ססר^רישס בלסססר 1.1ם. 28 (123) * זײם 533 ו ו א ד םטאטער או] קונסט ןןןן לודװיק זאץ האמ פארעגדיקפ זײגע גאסט־ עםילן אין קאמיגסקי־צעאטער. ער איז טאקע א גזלן, און מער מי אין אײן ראדע גיעט געמןןדב ארויסמרעטן אין מאר׳סע. די ״ס&דאסטרע״ זענען םימ זײער ״חי געלענש אמעקגעפןןרן קײן װיד־ גע און לעמנערג. אין ״גאװא׳גצי״־םעאטער •טפילט אדץ £. נאראטןןמ. אין ״עליזעום' גןזסה־ *טפילן פון מא־יס זילנערקאסמן און אין ״סקא־ דא ־טעאטער אגגא יאקונאװיטזו. דאס איז דער־ ווייל — װןןס סיװעמ זײן אין א ווןןך ארום איז זװוער גו ז*גן. מילענט אי ײדיזזן בעאבע־ פון טןןג אויף טןןג״ אן דעי זינעי׳קײט, מ א ס, וו ו, מער װעט *גפידן. — און סאיז ראך צײט צו טראנםן מעגן מינטע־. אז מען פארגרײט נײטט איצט — מעט מען •טפעטער :ײטט ה#נן! ןןןן די גרופע ״װילנער״, מ>ןס *טפידט םיט א. •טטײן נרא־ש אין װין און טטענזןסלןןמאקאי, הןןט נדעה צו פארנדײנן אויף •טטעגדיק אין מין, װו ז״ מילן גריגדן ע סטאנילן ״אנסקי־ טעאםער״. םימערן געפירט אונטערהאנדלוגגען םיט אײניקע ״ווילנער״ אין גױ־סןרק״ זיי זןןדן ארײנטרעמן צו די װינער ״ווילגער״. 1ןןן די ארנעט ארום דעס ״לעקםיקאן פון ײדי־טן טעאטער״, װןןס װערמ ארויםגעגענן אונטער דער השגחה פון דער ״דישער?ןקטיןןרן־ױניע אין אםעריקע (רעד. ז. זילבערצווײג) גײמ פוןרויס. די רעדאקציע ה>ןט ןןפגעהאלטן אין פארלויף פון הײנטיקן מינטער אינער 40 זיצוגגען. סיזענען *פגעגענן געמןןרן צום זעצן דעם גרעסטן טײל נױןגראפיעס פון די אותױת ג—י. די אותױת א—ג זענען שוין >ןפגעדרוקט. די נױןגראפיע פון א. גאלדפאדן מערט *רויסגעגענן אין א נןןזונדערן *פדרוק אין א באגרעגעצטעי צאר עקז. — דער ערשטער באנד (א—ס). ןןןן דער ריגער ײדישער מעאטער־ק>ןמיטעט האט אײנגעלאדן דעם באקאגטן ײדישן דינטער, דעס אינסצעגיזאטןןר פון רומעניע יעקב שםערגנערג אנצופירן םיטן נייעם ײדישן טעאטער. ווי אין די ״לימ. בלעםע•" איז שוין געײען געםאדרן, האט י. שמערגבערג םיט גרויס עיפזןלג אמאי אויפגעפירט בײ די ״מילנער״ ״דעס זינגער פין זײן טרויערי׳, ״חתנים״ (גןןגאלס) און הײ־יאי־ אויפגעפירט סיט א טעאטער־סטודיע פ־צעס ״נײנאבט אויפן אלטן מארק״ און שלום־עדיבמס ״דער םארסישופטער שנײדער״. ןןןן די ״הנימה״ אין יערלין איז צוגעט־־אטן צו דער פןןרנארײמונגס־אי־נעט אויף דעי■ פיעסע ״אוריאל אק>ןסטא" פון ק. גוצקאװ, װאס װערט נאאי־נעט און אינעיגעזעצט פון שאול טשע־־ני־ ס>ןמסקי אוטנעי דער רעזשי פון א. גיאנאװסקי. דעק^ראציעס ר. פאלק, מוזיק סון דיר ק. ־אט־ הויז. — די ארנעט איוס דע־ שעקספײ־ס אויפ־ פירונג ״צמעלסטע :אסמ״ ווע־ט די מאך פא־ רענדיקט. ןןןן א לןןדזער לײענער קל>ןגט זיך אויף דע- װילנער טיופע, הלמאי די פלאקאטן פון דער טרו־ פע זענען דערשינען אין פוילן נלויז אין פוי־ ליש. עס איז טאקע אן עװלה, װןןס די ליטװא־ קעס, די ״װילנער״ װילן םאלאגיזירן דאס םוי״ לישע לןןדז. דעד. ג ח ם ן ם י י ז י ל פ ו ז ו ו א ד צ ו דרוקם זיך ״חומש און מעשהלעך פאר קינדער״ פון אניגדור שפריצער. ןןןן ק>ןדיע מזןלאדאװסקי איז אפגעפארן אויף א לענגערער צײם קײן פאריז. ןןןן יצהק מאנגער בארלאזט פוילן א*ן קערט זיך אופ ק״ן רוםעניע. ןןןן אין לאדז איז פאי־געקומען די יערלעסע אלגעמײנע פארזאמלונג פון דעי קולטור־געזעל־ שאפט ״הזמיר״. סזענען געקומען א ססינ מיט־ גלידער. סיזענען אויסגעהעךט געמ>ןין באריסטן און נ>ןך א דיסקוסיע איז אויסגעקליבן געװא-ן א נײע פארװאלטונג. — די טעג איז פא־געקומען די עפענ־נג פון דער ד־אמאטישע־ צוגר״טונגס־ שול ניי ״דער ײדישע־ טעאטעי־־סטודיע״ פון ״הזמיר״. ןןןן םוף ױני זענען אין װילנע פןןרגעקוםען די מלוסה־עקזאמענם אין מילנער ײדישן לערער־ סעםינאר. די עקז>ןמיניר־ק>ןמיסיע איז נאשטאנען פון פןןרזיצער — פארשטײער פון נילדונגס־ מיניםטערױם — ד״ר עקערמ, פארמאלטער און לערער פון סעםינאר — ד״ר י. ביבער, א. ג>ן־ לןןמנ, ד״ר העלער, צוקערמאן, סאלק־הײלפערין, :. וו״ניג און פ>ןרשטײער פון יישא ש. מענדעל־ סאן. צום עקזאסען זענען צוגעטרעטן 38 קאנ״ דידאטן: 32 תלמידים פון הײעריקן 5־טן קורס און 6 פון די פארגאנגענע י*רן. אויסגעהאלטן דעם עקזאמען ה#נן 31 און אויף אזא אוסן נאקוסען פולע לערער־קמאליפיקאציעס פאר די ײדיש־װעלםלעסע שולן. שוין צופ 5״מן מ>ןל קומען פ>ןר אזעלסע םלוסה־עקזאםענס, און הונ״ דערט לערער הןןנן באקומען צײגענישן פון סע־ םינאר און >ןלע הןןבן זיך געטרײ געמןןרפן אין דער ארבעמ אין די ײדישע שולן. דער רעזולטאט פון עקזאמען דארף אפגעשןןצט מערן, װי זײער א גומער און דינם פאר א נולטן נאווײז װעגן דער ערנסטער צוגרײטונג, ווןןס די תלמידים באקומען אין סעםינאר. ןןןן דעם 13־מן ױני איז אין תד־זןביב פאיגע־ קומען א קבלת״פניס פאר ד״ר ישראד רונין, אײנגעארדנם דורסן ײדישן ליטעראטן און זש־י־ נןןליםמן־קלוב אין ארץ־ישראל. סהןןנן זיך צו־ זאמענגענומען פרײנט פון ײדישן װןןרט. בײ דער געלעגנהײמ ה>ןט מען זיך אויך דורסגע־ שמועסט װעגן דער לאגע פון ײדיש אין א־ץ־ ישראל אין וועגן די פלענער פאר װיימערדיקער טעטיקײמ. ןןןן די נוענןןס־אײרעסער שרײבער־משפחה ה#ט לעצםנס אײנגעןןרדנט אן ןןוונמ לסבוד איר עלםסםן מיםגליד — מרדסי אלפע־מאן, װ>ןס איז באקאנט מיט ז״ן ווערק ״דרײסיק יאר אין אר־ גענמינע״. — אגב, ד>ןס נוך איז איצט דערשינען אין א הענרעישער איבערזעצונג. ןןןן אין םארלאג ב. קלעצקין ווערט איצט געזעצט >ן ב>ןנד דערצײלונגען פון משה סםןןװםקי. ןןןן שול־קולט הןןט פרזןקלאםירט אויף די חדשים ױלי־אויגוסט א יאמל־אקציע לטובת זײנע שולן. ניזןןהער האנן זיך שוין זןפגערופן נײ 145 שטעט, וועלסע טרעםן צו דורסצוסירן די ארבעם. ליטעראטור און קולםור ןןן נאך א הפסקה פון איבער צװ״ יאר איז געקומען קײן ותןרשע דער נאװופמער ײדישער שריסםשםעלער ברוך גלאזמאן, װןןם ה>ןט גע־ װוינט די י>ןרן אין פראנקרײך. פאר ץט דער צײמ ה>ןט ב. גלאזמאן פארענדיקמ ןן גרויםן רא־ מאן אין 2 בענדער ,״לענדער און לעבנם״. די ראנדלונג קומם פ>ןי אין אמעייקע און אין ־אםנפארבאנד סאי, בעת און :*ך דער װעלט־קריג. אין רןןמזןן פיגורירט א יידישע משפחה, װאס איז צעריסן געװארן אויף צווײ טײלן — אײן טײל אװעקגעפארן קײן אמעריקע און א צװיי־ צע טײל, וואס איז פאי־נלינן אין רוסלאנד. סקומט פאר א באגעגעשיש פון די צווײ טײלן, .״אס זענען זיך פרעמד. א״נער פארשםײט נישט דעם צווײטן. דער ר>ןמאן װעם האלמן א 750 זי־טן — אין צװײ נענדער אין 5 ביכער. — בױך גלאזמאן איז געקימען מיט זײן סרוי. ןןןן ראובן ברײנין, דער באװוספער העברעיש־ י־דישער שריפטשטעלער, איז איצט אנגעקומען קײן ראםנסארנאנד םיטן צוועק צו שמודירן די ײדישע קןןלאניזאציע אין ראםנסארבאנד. ןןןן די דעלעגאציע פון דער ע. י. ש. >ן. אין אמעריקע נ. בוקםבוים און י. פאמ האבן זיך אוםגעקערם קײן פוילן. — פאר זייער ןןפפאר איז פארגעקומען א באנקעם, אויף וועלכן םיזענען געװען די ןןנגעזעענסטע טוער פין דער ײדישער א־בעטער־און קולטור־נאװעגונג אין אסעריקע. ןןןן סיאיז פןןרגעקומען א פארזמלונג פון דעם ־־ארשעװער ײדישן פעךקלוב, אויף װעלכן די *אױואלטונג ה>ןם אפגעגעבן א נאריסט פון דעם פעךקזןנגרעס און דעם אנמײל פון דער יידישער ־עלעגאציע אויפן קאנגרעס. — די נױ־י>ןרקער און װילנער ײדישע יען־קלונן זענען לעצםנס ״■•ניקער טעמיק. ןןןן אין פאריז איז ס>ןרגעקומען א זיצונג פון דע־־ היסמ>ןרישער קזןסיםיע נײ דער פאריזער;עזעלשאפט ״*־ײנפ פון ײװא״. — אין דער :•צונג ה>ןבן אנםײל גענוסען א. אלפערין, ד״ר;ינזבורג, פ״ר גרינבערג, ראפ>ןפארט, ד״ר שוס״ צעי־, א. דיזשור, ל. שאפיחן. פון דעם באריסט, ־־אס ה. פאזנער ה>ןט ןןפגעגענן, איז צו זען, אז פאר דער קורצער צ״ט, װאס די געזעלשאפט עקסיסטירט, הזןט די היסטןןרישע קאמיסיע פיל א־יפגעסון. ןןן מנשה אונגער הזןמ פארענדיקט >ן רןןמאן אס מןןגבוך פון א חלוצה״. ד>ןס ווערק, גע־ שײנן אין פ$רם פון >ן טאג־בוך, נאהאנדלט דאס 9־אנלעמ פון דער חלוצישער פרוי אין ארץ־ שיאל פאר די לעצטע י$רן. די הויפט־העלדין :־אסט ןןדורך ןןלע עמןןפן פון חלוצישער ןןרבעמ, נאזונדערס איר לענן אין דער קבוצה. ןןןן שכנא עפשטײן, דער הזיםט־רעדאקט#ר סון ־עם כארקןןווער חודש־זשורנאל ״די רוימע '־עלט״, איז איצט ןןפגערוםן געװןןרן סון זײן #כש. די סיבה איז — א נישם־ריכטיקע ןןפשא־ צונג װעגן םםזןלינען. אא אין נוענןןס־אײרעסער ״די ײדישע צײטונג״