Literarishe bleter · 1930-07-11 · 28 (11.7.1930) · p. Seite 524

4?'ססריורישס 73סםסר נזם. 28 (323) זײס 524 * אנהײב אביםא נישט דרײםט, האמ עם ויך אבער אלץ מער א\יפ- נעיײצט און איז איבערנענאננעז איז א הײזעריהז ביצן, אין א פאר־ ביםענעם, טשוגענעם ברוטעז... םון אאע זײטן האט ער דערזען ברענענדיגע אוינן, או ״כ- נעהאננענע צוננעז און ■טטשירענדייןע, שארפע צײן... ער איז אויפ- נעשטאנען א צארנדיקער, דערשטוינט דערמיט, װאם עמעץ װאנט צו שטערן זײן רו... און ער האט פלוצים פארשטאנען. ער האט פארשטאנען, אז דאם האט מען אויה אים אננע- הײב; רעם יאנר ראם װעלפישע ראד האט זיר אבער נישט נעװאנט צי דערנענטער;. זײ זענען נעשטאנעז םונדערװ״טנם, — בײז, אײנ- נעשפאנט און פארהוננערט. דעם ז־בר האט פאוצ־ם דװיכנענומען א װיאדקײט... ער האט זיך א צן־ז-געטון װי א שטורם — נעפאיקט און נעטרעטן די צענויפ- נעקנויאמע. נרויע נופים... אין דער דאזיקער נאכט האבן די וזעצה נעהאט א םעודה פון ז״ערע אײנענע חברים... ע האט נעזיגמ. נאר םון דאמאלם אן, האבן זײ שוין נישט פאריןאזט זײן שפור זײ זענען אים נאכנענאננען װי אן אײביקעוי ש־אטן... טאנ און נאכט... טאנ און נאכט..: װען ער האט זיך פונאנדערנעאײנט — האבן זײ זיך אויך אװעקנעאײנט א״פן שנײ און ארויסנעהאננען די ניריקע צוננען װען ע־• איז אװעק אין די טיפע װאאד-נעדיכטענישן, זענען זײ אים נאכ- נענאננען... און װען ער האט נעבראנדז׳עעט איבעח ן־פענעם סטעפ, זענען זיי א־יך מיט אים מיט,. עי האט אנגעהויבז אפפאאן פון די בחות. דער הוננעױ האט א־ם געפײניקט, װעז ער האט אננעהויבן פונאנדערצונראבן דעם שנײ — האבן ז״ נעװארט. װען ער האט פון דער ערד ארויסנע- פא־קט װארצאען — האבן זײ זיך אביםא דערנענטערט... װען ער האט אבע- איבערגעריםן די ארבעט און זיך נעװארפן צום קאמוי — האבן זײ זיך צוריקנערוקט און... געװארט... אין דער נאנצער װיפטע איז נעװעזן באויז ער און זײ... באויז ער און זײ... ביז אין א נעװיםן טאג י,}*ט ער דערפיאט, אז םיפארפעאז אים בחות צו נראבן די םארפרוירענע ערד. אין דעם דאזיקן טאנ האבן די װעאה זיך מער װי נעװײנאעך דערנענטערט צו אים. און זײער־; אײנן האבן נענאיט מער װי שטענדיק... ז״ האבן אים שוין נישט אפנעטרעטן אויה קײן שפאן .. דער שװארצער זויר איז אויפגעשמאנעז פונם נעאענער און געאאזט זיך אין װעג... ער איז אװעק אין די נאיקאעכערע נעגנטן. וװ די װיכערס װאיען נישט און די שנײ-זאװיערוכעם פ־אן נ־שט אן די װעאדעד מיט קײן טויט... ער איז אװעק אין די נעבענטשטע טאאן, װו די װיאדע מארדע קען דערנרײכן צו די נעשמאקע װארצאעז ער איז אװעק מיטן װ״סן װאאד צװישן די שאאנקע סאםנעם. דירך די פארפרוירענע װאאד-זומפן, איבער די קופעס שניי, וװהין םיהאט נעפירט דער װענ צים צעשמײכאטן דרום... נאך אים זענען נאכנענאננען די װעאוז ... פיז פויליש: ש. א. שנײדערמאן * ־ע־. דעם אויםפלוג פון די פען-ר-לענאטן אין די יאקיו־אגעי בעי־ג. איז אויה א טיאג־־גן אופן אומגעקומען א״נעד פון די באד״טנדיקםטע מאדעינע *ויל״בע דיבםעי — יוליאן א״םמאנד. א״םמאגד א,־ דעי פאעט פון דעי נאטוי אין ז״נע פראזע־שאפונגען איז אייר איז זייז דיב־ טינג אנטפלעקט זיך־ דאם געמיט פון װאלד, חױח אװ פײגל. א באזונדער איט פאינעמט אין אײםמאנדם ■עאבן די ז״ער אייי■■־ :עלע יאגד־־בילדעױנגעז, אין װעלבע עי דער^ר״בט אפט גו א קיפלינ־ גי־בן פטיל. א״םמאנד איז טעטיק געװעזן אייז פאייבװדענע ליטעראר״בע גע־ ביטן. באזונדעים חאט עי זיד אויםגעב״בנט אלס מ״םםערהאפטע־ איבער־ זעעער פון דיבט וג. פאי דעי איבעידיבטונג פון יאן קאבאנאװפקיס ■4א- ט״ני־בע לידעי, האט א״םמאנד אין יאי 1010 באקומעז דעם ליטעיא־י־בז מלובח־3י״ז. א״סמאנד ראט אויך איבעיגעדיבטעט ױס״בע ליבע־געזאנגען. גאר א •בםא-קן עיפאלג האבן לעגטנם געהאט א״םמאנדם הומאיפולע ״פאילען״ און די נע־״מטע פיאזע א־יי פאריב״דענע געזעליבאפטלעבע. אקטועלע טעמעס. איז בליענדיקז עלטעי פון 38 יאר איז אומגעקומען א״נעי פון די קלוגסםע און אינטעיעםאנטםטע ץי״״י־בע דיבטעי געננטן. און די, װאם זענען שװאך :עװעזן צו אזא װײטן װענ, און חאבן קײן כח נישט געהאט צו גראבן א־ן שנײ, האט דער בײזער ח־ננער אויסנעראטן. םיהאבן זײ אויפגעפרעםן אויכנעהונגערטע װעאה און אאם צ־־כן פון דע־ םעודה א־בערנעאאזט יאו־ז באוטיקע פאעקן. דער שװארצער זובד, דער װאאדיקער נרװםהערשער איז נ־ש־ט אװעק מ־ט די װ־אדע םטאדעם אין רי װארעמע טאא;. מ־ט א מעכ- טיקן נעפײױ האט ער דו־כנעאקערט די שני־איק-פא־פרװרענע ערד דערנר־־כט צו די פא־בא־נענע ערד-אוצרות, צו רי נעשימאקע װארצאע;, דעם ד־־שט נעשטיאט מיט יםניי א־ן נעבאאנדזשעט א־בער דער טויטער וו־םטע. וו־ א מעכטיקער ק־נ־נ פון די געדיבטענישן. ער האט נעזע;. װי ד־ אעצטע װ־אדע חזיר־ם זענען אװעק פון דער פארשאאטענער װ־פטע, פון די םא־פיװרענע זומפ;. ער האט געזען, װ• רער טויט חאט אויסנעשפרי־ט־ ז״נע וו״םע פא־נא איבער דער צעש־אקענער װאאד-געדיכטענ־ש ער האט נעהערט ־אפ■ ווידערקוא פון די װעי^פ־שע געיעגן, זײער נעירום און דאם װ־א־ע ביאן בײ די באוט־קע שט־קאעך פון דער צעפא־קטער ח־ה... און ער א־ז פארבא־בן... םידענען או־ך געבאיבן מחנות װעאך פארפײניקטע פון הוננער, צונויפנעדרענגט אין סטאדעם האבן זײ מיט געװאי אננעפיאט די שט־אע װיםטע. אין אנהויב האבן זײ נעאויערט אויה םארנעם. אײן װאאה האט געיאנט זײן אײכטפ־סיקן קרב;, און די איבריקע זענען פאר- יאפן דעם װענ, כד־ איי א שפרוננ-צו-טון צזם האאז. זײ האבן נע- אײעיט, איננד־ק אויפן ש:ײ... און װען ז״ האבן די םאי־נע אומ- נעאײגט, איז זי אין אויגנבאיק צעריסן נעװארן אויה שט־קער, און אייער יערן שטיקא האבן ז״ נעקעמפט צװישן ז־ך א״ף טו־ט און רעבן און װען םיהאבן ז־ך אנע־ או־םנעאאזט ד־ פארנעפ א־ן װאאר זענען די װעאױ אװעק צ• ד־ מענטשאעבע ־שובים. זײ האבן אננע- הויבן פארצוקן ה־נט, װאם האבן געהיטן מענטשאעכן האב, אײנער פ־ן ד־ ־ועאה א־ז אנטאאפן אין פעאד, און װען דער הונט איז אים :אכגעיאפן, ,האט אים דע־ צװ״טער װאא■־ איבערנעשניטן דעם צור־קװעגם נאבן או־םראטן ר־ ה־נט, האבן ז״ אננעהו־בן פאננען א־ן די דערפער אאע אעבעד־קע באשעפענ־שן. קופעםװי־ז זענען זײ בא- פאין — דע־פער װאס םיא־ז ז״ :א־ אנטקענננעקומען, — האכן זײ פא־צ־קט. מענט־שן האבן זיך נעװערט... מיהאט נע־םאםן די וױידע אנ- פאאעך זײ האבן ז־ך אבער נ־שט געשראקן. דער הוננער א־ז נעװעזן שטא־קע־ ז״ן באפעא א־ז געװעז־ מעכטיקער פון שרעק... ביז פיא־ז נעקומען א טאנ. װען אין דער גאנצער װ־םטע א־ז פארבאיבן יאויז ער — און זײ. ער — ־ער שװארצעד זובך דער מעכט־קעך דאכט ז־ך, א־מ־טטערבאעכעי. די פארקערפערוננ פון װיארער און א־ר׳בפ־וננאעכעי קראפט, און ז״ — נרויע, אומרחמנות״ ד־קע, פון ה־נגער פארפ״נ־קטע װעאך ער איז נעאענן אויה אן א״ננעאײנטן, פון אונטערן שנײ או־פ- גענראבענעם מוראש־ניק. די שטימען פון די װאאד-פײנא האבן אנ- געזאנט דער נאנצער װעאמ, װו ער רוט. ער חאט געטראכט װענן זײן כה. מ־ט װעאכער םיהאט אין רער וױפטע זיך ק״נער נ־שט געװאגט צ• פאדמעםטן... ער חאט זיך דע־מאנט אמאא־קע צ־יטן... מענט׳םאעבע ־אגדן... דאם ב־אן פון הינט... חיאכיקע נעשרײען... די יןויאן פזן ־ענעך.: און ־ענעם טי-,יג, ־וען א מיםונענער פון װײט־ק, א פארײונד׳עטעך א באוטנדיקע■־, חאט ער זיך נעװארפן אייס זיין פארפאאנעך אים אנידערנעװארפן א״■־ הער ערך מיט אײן קאאפ א־ם נעטויט און ער איז אנטאאפן א־ן װאאד — א באוטנדיקעך :אר א אעבעדיקער א־ן נרויאיקע־ זינט יענע־ צ״ט האי• ער ש״ן נ־שט א״ן מאא נעקוקט דעב ט״ט אין ד־ בייזע א־־נן ארײן... און שטענדיק האט רער טו־ט פא־ א־ם זיך דערשראקן. שטענדיק איז דע־ טויט נעװא■־; באז־נט — ש־טענר־ק האט ער טר־אומפירט... ער חאט דערהערט א שט־א;, װ״טן נעװא־. די אבנה א־ז א״פגעשװימען א־בערן װאאד א־ן מיט קאאטן איבט באנאםן ד• ־ו״םע געדיכטענ־שן. — םיהאבן די װעלי־ זיך נעאאזט אויף ־אגד — האט ער א טיאכט געטון. — אויח וועםען? ד;־ם נעװאי האט זיך דערװײא אאץ מער דעי־נענטערט. אין