Literarishe bleter · 1930-07-11 · 28 (11.7.1930) · p. Seite 518

?'סערץרי&ס 73׳עסקנד נ*ם. 28 (313) יצריפע או; אוי װײ, — א םקאנדאל. ער גימ א שטרזגננ; באפער #פצושמעלן די מאשי;. — װאם איז דאם*; — פרענט ער בײ זארן. אבער זאר איז אײננעשפארט, און ער?אזס זיך נייטט זאנן קײן דעות: — איבער רעם נומער בין א־ך רעראקטאר, און דאם ארסיקה װעט ארײןן אויםנעפ־רט האס יעהק זאר. די מא׳עין האט זיך װידעד נע- נומען באװעגן, אבעד פינסקי איז געיעטאנען א םארהוירענער, און זיין פנים האט זיך נעברייבט פון יםורים. נ פונדעםטװעגן איז א האנגע צ״ט נייעט נעקומען צו ק״ן אינ- טימק״ט צװ־יען אים און אפיהו א טײק פון די ״ױננע״. פון צײט צו צײט האט מען א רדיק נעטון זיין אויסגע- ׳טטרעקטע האנט, אבער נייעט מעד, װי א רר־ק געטון, און דערנאך איז מען זיך צענאננען אין באזונדערע װענן. טזט;סקי װאפ פ־ ר פדאק, ין דעם ד< עװען אי ק נ איז ש:לר% אמאק אן אויף ז מען װאס; דער פרעמדקײט, נעהאט א־ן ד ז־כער ט ע א ח?ק הא צו אים נעפ־יט י ור ״ו1ן)נ1 א?אנג< צי ע:/גד צו י און םיר, מאניערן, יר$*פעי *ס < כויצ אי צ״יט, הארב אפנעדיםענע יוננע;, װאם האבן פארבראכט די מערםטע פון אונזעדע טעג א•; רי פאבדיקן און אין די שעפער, און אין רי אװנטן — אין ביריקע דעפטאראנען ארער אין נעשמאקלאזע קאפע- תײזער. צו אן אונזעריקן האט מען נעקאנט אנקקאפן אן דעד טיר און ארײנגײן אן ׳טום צערעמאנ־עס, אבער צו דוד פינםקין האט מען פריעד נעראדפט אנקקיננען אויפן טערעפאן און זיך אנפרעג;, װען עד קאן אויפנעמע;. פדוי פינפקי, װעקכע איז בטבע א זײער פרײנטלעכער מענט׳ע, איז אבער צו דער זעקבער צ״ט א דאמע, װעקכע האקט, אז צ• רי נעגק מוז םען נאנץ אפט באנוצן א פײ?, אפיקו װען מען איז א טאקענטפוקער ׳טריפט׳עטעקער. זי איז אויך א נרויפע אנהענגעדין פון אן איט-טעצעקע קעבן א רויביקן פאפיראם, װײק רי פײנע טעפי- בער, װאם זענען אויםנעשפרײט איבער די דיקן פון איר הויז האבן זײעד פ״נט פאפידאםן-אש איבעד זיך. אין פיגםקים הויז איז דא א םך נײפט, אבער די נײםטיקײט יטפאנט דארט ארום אן אויםגעבאדענע םיט קאקירענע שיך אויף די פים, און מיר, װעקבע זענען צו יענער צײט ארומנענאנגען נאנץ אפט אין ני׳שט קײן איבעריק אױפנעפוצטע קאסא׳טן, האבן זיך נע־טראקן אהין אר״נצוקוםען. זײן אפדו-צימער איז פוק מיט קונםט-װערק פון בארימטע מאקער און םקוקפטורן און זײ צװיננען דיך צו האקטן זיך אין דער מעקה. ב״ פינםקין אין הויז זיצט א מענטש אויף א שטוק סטא- טעטשנע און קייטיש. זײן ארבעט-צימער, װו נרויםע און פוקע שאפעם מיט ביכער פאדנעמען אקע װענט, הערט נישט אויך צו װעקן אין דיר דרך-ארץ צו דעם, וזאס פארברענגט דא ז״נע טענ און אװנטן. דרך-ארץ איז ז״ער א פײנע און װויקע מדה, אבער אויך די דוקנפ פון די ״דישע ױננע קינםטקער, װעקכע האבן אין יענע יארן נעפידט א האקב-װאנאבונדן קעב;, האט ויך אט דאם נעפ־ק נעקײנט אביםק שװערקעך. דער דרך-ארץ פאר פינםקין האט זײ װי איבערגעשראקן און זײ דערװײטערט פון ז״ן הויז. און נאך א םיבה איז געװען, װאם א־ז געשטאנע;, װי א װאנט צװישן פינםקין און די ״ױננע״. דוד פינםקי איז שטענדיק געװען אזן איז ביז ה״נט צו טאנ אויםעד שריפטשטעקער — אויך קוקטור-טוער און פארט״-מענטש. און אט די צװײ א״ננשאפטן זענען נעװען נענונ, אז די ױנגע שריםט- שטעקער זאקן צװײםקען אין זײן קינסטקערישקײמ. — דער און דער איז א פארטײ-מענטש, א קקטור-טיעח — קאן מען נאך הײנט הערן א״ניקע פון ז״ באמערקן, און דאם מײנט, אז קויט ז״ער באנעם, קאן שוין יענער, װי א קינםטקער נארנישט גענומען װערן אין באטראבט. די דאטאקםטיקע ״ױנגע״ האבן זיך גיכער נעקאנט םארגינען אויםצוניםן זײערע חםדים אוױי א״נעם, װעקכער האט אין קױף פון צען יאר אנגעשריבן א האקבן טוץ קידער פון מיטקמעםיקן װערט, זײס 518? א ך האב געקוקט אויף זיין ביקד און נעטראכט פון דער דער- צײקוננ װעגן רעם א־מפעטיקן, ארומנעצאמטן דראפקינע;, װאפ איז דענםטמאק געװען אן אפט נעשפדעך אין רעם קרײז, אין װעקכן א־ך האב געקעבט. — װו איז רראפקיןזן - איז מיר רורכנעקאפן אין מוח, װען מען האט םיך םיט יאדן שפעטער פארנעשטעקט פאר פינסקין. דאפ פניפ ז״גפ האט טיר דוקא אויכנעזען אזוי ענעדניש, װי איך האב עפ מיט יארן צוריק אויפן ביקד נעזען, אבעד עם האבן מיר נעפעקט די שטײפע װאנצעם איבעד זײן מויק, און דאם פשוטקײט פון דראפקינע;. דעד פראק, װאם איז געקענ;, װי אויםנעגאםן או־ף ז״ן נק״- כער פינור און רי געשטרײפטע אויםגעפרעםטע הויזן האבן מיך א־נגאנצן צעטומקט. עפ האט געװײעט מ־ט אר־פטאקראט־זם פון זײן נאנצן אוים- זען און פון זײן האקטוננ. ראפ מאט-הויט־קע פ־-־ם, נקאט דאזירט, און די הא־ נעט פאדקעמט א־בער ז־־ן קאפ, און ד־ װערטער, װאכ זענען ארויפנע- קומען פון זיין מו־ק, זענען או־ך נעװען אזעקכע פארקעמטע, נע- מאפטענע און געוװ־גענע, װ־ בײ א ר־פקאמאט, װאפ א־ז שטענר־ק או־ף רעד װאך. — א־ז ראפ טאקיע רור פ־נפקח א־ך נערענק, אז יעניעם אװנט האב א־ך או־ף ק״נעב נ־שט אזוי פ־ק נעקוקט, װי או־ף א־ם. און צו קוקן איז רענפטמאק ניעװען אויף װ־עמע;. יעכ איז נעװען א באנקעט קכבור ר־עם װ־רעדגעבורט פון רעד פועק־-צ־ונ־םטישעד װאכנשדיפט; ״דעד ײד־שער קעמפער . רער ״קקענטאן-זאק״ א־ז געװען גיעפאקט מ־ט מיענטשן, ־צװישן װעקכע יעם חאבן זיך נעקויכטן די פנ־מעד פון יהואש;, ־צחק אײז־ק הורװיטש;, אברהם רײזענען און פיק אנדעדיע. אבעד מ־ין או־פמעדקזאמק־־ט א־ז א־גנאנצן נעװען פאדנומען מיטן פנ־ם פון פ־נםקין. אין םײן געראנק האבן או־פניעקעבט א רײ פון פ־נםקים פ־גור;, װעקכ־ע האבן זיך אײננעב־רנעדט אין אונזער קיטעראטוד, און איך האב געזוכט אין זײ א צוזאמענהאנג מ־ט אט דעם פײנעם דזשענטק־ מע;, װאפ איז געזעסן בײם טיש פון או־בנאן און א־ך האב א־ם;־שט געקאנמ געפינע;. רדאבקי;, רב משה, אײזיק שיעפםק, ־אנקק רעד שמ־ד, — װאפ פאד א שײכות האמ דער הער אין פדאק מיט ז־י* א־ך האב זיך בשופ אוםן נ־שט נעקאנט פארשטעק;, װ־ אזעק- כיע װי איך, קמשק, זאקן קאנען װען פע נ־שט א־ז, װערן נאענט מיט אים. און דאך א־ז ט־ר נעװען באקאנט, אז דוקא דוד פינסקי א־ז דער, װאם האקט ז־ך אם נאענטסמן צו דער נרופע פון די ״ױננע״. דװקא ער האט זײ נישט נאר נישט באקעמפט, נאר אדרבא, אויפ־ ג־עשטריעקט צו זײ ז״נע הענט בײ יעדער געקעננה״ט. א־ן ־עדער אױםנאבע, װאס פינםקי האט רעדאקט־דט, האבן ז־ך שטענדיק באװיזן די נעםען פון די ״ױננע״, װעקכע האבן א־ן ־ענער זײט ־ערנעץ-אנדערשװו ק״ן צוטדיט נישט נעהאט. מ־מ א צײט שפעטער איז מ־ר אויפנעקומען בי־צעװוינען א פצענע צװ־שן א־ם און יצהק זאדן, װאם האט מיר באװיזן די בא- צױננ, װאפ ער האט נעהאט צום ױננן דור. דוד פינפק־ איז נעװען דער רעדאקטאר פונם ״ײדישן קעמ- פער״ און יצהק זאד איז געװען זײן געתיקף. אײנםאק האט זיך נעמאכט, אז די פאדטײ חאט פינםקין אװעקנעש־קט אויף עטקעכע װאכן א־בערן קאנד, און אין זי־ן אפ־ װעזנה״ט א־ז זאד נעװארן דער באקעבאפ פון דער װאכנשריפמ. רעדװ״ק האט זיך דעד פאעט ױאק פקאנ־ם צעקריגט מיט זושא קאנרוי און א־בערנענעבן זאדן אן ארטיקק, א־ן װעקכן ער א־ז זײער שאדף אנגעפאקן או־ף קאנדוין און אויף דער נאנצער גרופע ״ױנגע״. זאר האט דאם ארטיקק צונענופען און עס א־ז ארײן אין דעפ ק־מענדיקן נוטער פון ״קעמפעד״. און א־ך נעדענק: עס איז נעװען א דאנעדשטיק נאכמיטאג. מיר איז צוקיב עפעפ אן ענ־ן אויםנעקומען צו זײן אין דער דרו- קערײ א־ך בין געשטאנען און געקוקט, װי די ם^יגק פון דער נרויםעד פרעם-מאש־ן רעגנט םיט ״קעםפערס״. פקוצקיננ עםגט זיך די טיר, און עם באװײזט זיך דוד פינםקי. ער נעמט ארוים א פריש אפנעבאקענעם נומער םון דער