Literarishe bleter · 1930-07-04 · 27 (4.7.1930) · p. Seite 502

> ל'ססר8ר'שס ג.?סםסר 013. 27 (322) /ײ ם 502 * — יא, איר האט א קצײנעם ׳מםעטערגינק־יןראװאט און די הענט׳טקעם. איד װיאט דאסטאל ז״ן אביםא אן אויסנעםטראיעטער טדינה-נ״ער, ני׳טט אפת״ רערויױ װײזט אויך אן דער אײנפאי• טיט דעם טרינק-טעפ?. — ביטע, דערצײלמ אויך די םצענע. — ט׳עאפ?יז נעטט דאם טרינק-טעפ?, װאס העננט אויף א ק״ט. זי ל״גט זיך אים ארום זײן בויך און ט׳טאפאין באטערקט, אז ראפ װאלט נעװען א הערלעכע קײט צו א זיינער, און פרװוט ז• טאקע אדויםצורײםן פון די םויער, ב׳טעת ער טרינקט (זע אויבן) ראס געלונגט אים ני׳םט און ער רעזיגנירט, קאט׳םעט ער זיך װ״טער צו צו רעם בלוטען-טײדל. די קלײנע װיל אים... — ׳טטײט, ׳שטייט, דא איז נאך עפעם פאראן צװי׳עןן ט׳םאפלין קוקט שאדף אן םיגקלעדן און טיך טיט טורא, כםעט בעטנדיק: עפעס איז דא צװיישן. — נײן, טיר קאנען זיך אבםאלוט נישט דערטאנען, אז עפעפ א־ז נעװען אינדערטיט. — עם קוטט דאך אן אן אויטאן — יא, אן אויטא קוטט אן, א הער שמײגט אוים און נ״ט פאדבײ פאר טשאפלינען. טשאפלין נריםט װי שטענדיק. — און װאפ טוט דער אויטא? — איך װײס נישט, — זאג איך. און א״פטאן םינקלער האלמ: איך טײן, אז דער אויטא פארט אװעק. — טײװל, טײװל — םורטלט טשאפלין — אלץ איז קאליע געװארןן אויך זײנע טיטארבעטער זענען נידערנעשלאגן איך דערצײל װײטער, װאם םינעשעט: דאם ט״דל דערלאנגט טשאפלינען א בלום, זי פאלט אויף דער ערד, בײדע בײנן זיך אראפ, טשאפלין הײבט אויף די בלום אבער די פארקויפערין זובט װייטער, באטש ער האלט איר שוין די בלום, דעטאלט דערקענט ער, אז דאם טײדל איז בלינד ער קויפט די בלום און דערוו״טערט זיך. כדי זיך צו איבעדצ״נ;, אז ער האט נישט געהאט קײן טעות, של״כט ער זיך נאכאטאל צוריק. — נײן, נײן ער של״כט זיך נישטן — ער נײם דאם צװײטע טאל זײער שנעל, װי ער װאלט זיך פארבײגעאײלם, אבער ער בלײבט שטיין אויף דער שטעל. בשעת ער טאכט נאך דאם קלאפן פון זײנע טריט, װי מענלעך נעדעטפט רעינאך דרײט ער זיך אויס אויף די שפיץ-פיננער און זעצט זיך נעבן דעם מײדל. זי האט נאר-װאם באשפריצט די בלוטען און ניםט איים דעם עטער — טשאפלינען אויפן פנים. ער של״כט זיך אװעק און קוטט צום דריטן טאל צוריק. קויפט װידער א בלום. די קלײנע װיל זי אים ארײנשטעקן, און פילט דערבײ, אין זײן שלײף־לעצל רי בלום, װאם זי האט אים פריער פארקויפט. זי װערט אזוי ארום נעװויער, אז דער טענטש איז צוריקנעקוםען צוליב איר. טשאפלין זאנט איך אז דאם צװײטע שלײף-לעצל איז נאך פריי, אבער זי ענטפערט אים, אז טען קאן נישט טראנן קײן בלומען אין בײדע ייאצן. דעמאלט בעט ער זי צו נעטען די בלום. זי ׳עפילעט אן די בלום או־ף איר בוזים — ...און?... — ...זי איז פארליבטן — אין וועטען? — אין טשאפלינען — טײװל, טײװלן —?? — נייט נישט עטעצער פארבײ? איך האב ני׳שט נעװוםט. — טײװל, טייװל, האט איר נישט באטעדקט װירער אן א.ײ- טא, און װידער א הער? ■— נײן. — און איך אײפטאן? — נארנישט באטערקט. פארצװײפלט פארנראבט ט׳עאפלין זיין פנים אין די הענט. א ־אמערלעך בילד אויפן שװארץ-לערערנעם הינטערגרונט אבער װאם איז נעשע;? װו שטעקמ דאס אוטנליק, אויב איך, א דורכפארנדיקער פרעטדעך פאדשט״ נישט אן אײנפאל? א. עפ די ־ונגלעך, װאם רוםן איבריקנם דעם באם פשוט ״טשארל״״, זענען צװײ, און זײ הײםן הערי קראקער און הענרי קל״װ. הער־ קראקער א־ז א ױננער אמעריקאנער טיט א סװיטער און הוטאך אין ״צירק״ חאט עד נעשפילט דעם שטרעק-טענדער און דעם נליק- לעכן ריװאל טשארלפ, חוצדעם — דעם קלאו;, װעלכן טשאדלי זײפט אײן אין נאך עטלעכע ראלן. הענרי קלײװ איז שװן עלטעך אכט-און-פערציק ־אר און האט הינטער זיך אן ערנםטן לעבנפ-װענ װי א כישוף-קינצלער א־ן אמעריקאנישע פראװינץ-װאריעטעם דע- רריטער פון רי ״ױנגלעך״, הײםט אויך הײנריך, װי ד־ בײדע אנדע-ע און איז הײנט נישטא. אבער דאס איז אן אויפנאם, מ־ר װעלן נישמ טער טאכן קײן װײט־ערן באזוך אין טשאפלינם פטוריע, אז רער ברײטבויכיקער מיסטער הענרי בעדנםאן זאל נישט זיצן דערבײ, צעשפרײט אויף א שטול, װאפ א־ז פאד אים צונע- פאפט. ב־ינאכט אבער איז בעדגטאן—אור (מיר װעלן אים ליבערשט אזוי רופן אײדער ״טיםטער״, װארים ער א־ז אן אור-מארזשיארן אלײן א באפ, א באזיצער פון א האלױװד-בולװאר-רעכטאראן פאר פ־אטינענטע און פאד אזעלכע, װאס װילן זײ זעען. דע־ ־עםטאראטאר הענד־ האט טשאפלינען נעשאפן און אלם נדן גענעבן זײן יעדן אװנטלעכע באזוכן, פאד װעלכן בערגטאן-אור רעװאנזשירט זיך איצט בײ טשאפלינען טיט זײנע טאנ-טענלעכע װיזיטן. א שװארץ־לעדערנער אנלען-שטול טיט פיר הילצערנע בענקלעך זענען אויסעד ד־ הארמאניע — דעד אינװענטאר פון דעטאנסמריר- זאל טשאפל־ן װיל מ־ך זעצן אין דעם לעדער־פאטעל, אבער אזוי װי א־ך זאנ אפ, א־ז עי־ דאכט זיך זײער צופי־דן, װארים ער ג־ט זיך א װאר־־-ארײן אין אים טיט אונטערנעלײנטע פים דאם א־ז זײן נעװוינטעד פלאץ. איצט װילן ט־ר דעם פילם לאזן אין גאנג. לעת-עתה איז נאר אײן פערטל פארטיק, פיר הונדערט פום, פון װעלכן םיװעדט נאך א םך אטפוטירט און א פך אדײננעשטעלט. דער פילם דר״ט זיך בײ דע־ שטעל ט־ט דער קײט פון ז־יגערל ןזע אונטןן, פלאץ א־ך הײך ארוים טיט א נעלעכטעך אבער עטעצער ל־ינט מיר ארויף ד• האנט אויף די קני א,־ן הײםט טיך זײן שטיל. װעד איז דאם דעך װאם װיל מיר צונעמען דאם נאטור-רעכט בי־ א משונענעם טש־אפ- לינם אײנפאל — ט׳עוגע צ־ לאכן? ער הײסט טשארל• טשאפלין און זיצט נעבן טיך דער םילם א־ז נאך נישט פארטיק. מי־ דארפן דאך אים ״העלפן״ — מיין לאכן א־ז נ־ש׳ט או־פן ארט, פונקט װ־ דאם לאכן פון ארעטען טשאפלין, װען ער דארף זיך אויםלערנען די שפאסן םון די קלאונם אין ״צירק״. — נרויפארטיק, — זאנן מיר נאכדעם װי דער םילם-פדאגטענט א־ז אפגעװיקלט. און אין זאל איז ליכטיק נעװארן. אבער דער באפ לאזט זיך נישט: ״װאלט איר ביר אפש־ד דערציילט, װאס איר האט נעזען?״ פארש־טײט זיך ןייער נערן. אלזא, א מיידל פארקויפט בלוטען אויפן ראנ פון דער גאם קוטט אן טשאפלין... — א, נאך נ־שטן פר־ער קוטט א טאן טיט זיין פר־י און קו־פן א בלום — א טאן? װאם פא־א טאן? א טא;, װאס זעט אויס אביסל װי אדאלף טאנזשו — ־א. אן עלענאנטער הער מיט א דאמע. ראס איז װ־כטיק. ני. און? — דעדנאך פארקערעװעט טש־אפלין ב״ם ראג. ער זעט א ביינעם בײ ־ער טויעד און טוט אויס די הענטשקעם, כדי צו טר־נ- קע;. ־אם הײסט נישט: נ־׳םט די הענטשקעס איננאנצן, נאר ־עדן פ־נגע־ באז־נרעך אײנער פעלט, און טשארלי זוכט אים, נישט קאנענ- ד־ק א־ם נעפונען. — א־ר זעט, ט׳עארלי! — שרייט אוים הערי קראקער זינער־ש, — נײז. עם איז נישט קלאך טיר װעלן די שטעל נאבאטאל ודײעןו ןער דערקלערט מיך אז עם איז א פעלעך צו װעלן אראפ- צ־ען דעם הענטשקע-פינגעך װאס איז נ־ש־טא, אים צו זוכן אויז דער ערד און ערשט שפעטער די אנדערע הענטשקע-פיננער אראפ- ציצ־עןן. א־צט נעמט טשארלי ראס טרינק-טעפל פון דער טויעך — דערקענט איך װאם א־ך ש־טעל פא,־? —?? — ב־ן א־ך דאס טאל נ־שט אביסל אנדערש־ װי שטענדייך■