Literarishe bleter · 1930-07-04 · 27 (4.7.1930) · p. Seite 499

8^י?־סעד^דיץפע בלסססר 27.012 (322) ¥ 49) זײס ־ה א נ ג ד ע ס קומען פון אטעריקע דוד פינםקי און ד״ד חײם זשיטבאװםקי. ביז צו דער רעצטעד מ־גוט ה$ב; מיר זיך אפגעהארטן מיטן בא׳טטימען אונזערע דערעגאט;, רעכענענד־ק, מאמע־ װערן א־נזעדע אמער־קאנעד פךי־נט פארט קןזנען קומען. דערבי־ האבן אונזערע גרויםע ׳טר־־בער כאדאדפט זײ; נ־־טט ברויז פײנע מחותנים, װאם זארן בא׳ט״נען די ׳טטחה. אויף ז״ איז נערעגן דעד חוב, אפצוהיטן דעפ ׳טװער-אויסנעקעמפטן פדינצ־פ פ•; קורטורן אנטקעגן דעם פד־נצ־פ פון?ענדער, און אויפצוהארטן ד• אנערקעגונג פאר אונזער ר־טע־אטור װ־ א נרײכבארעבט־קטע א־ן דער מיעפהה פון ד־ ר־טעדאטוד;. אז מ־ר האבן ז־ך ני־טט נענא־ט אין אונזעדע דעדװארטונגע;, האט אונז בורט באװ־זן די הארט־ננ פון ׳טרום איט. ע־ האט ז־ך נ־־גזט באגנוננט דערמ־ט, צו זײן ב־־ו־ז א רעפ־עזענטאטױוע און דעקא־אטױוע גע׳טטארט או־פן קאנגדעם ע־ א־ז נעיטטאנען או־ף דער װאך פון אונזערע א־נמערעםן, א.־ן װען אונזעד ׳טטאדקפטעד קעננעד, דעד פדאנצו־ז־יטער י־ד, קרעמיע, האט אונז געפרװוט אונטעד׳טטערן א פ־םר און דורך א כרומד׳טט-אומ- ׳טורדיקן דעפעדאט — װערכן ער האט נאך דערצו איבערגענעב; א ד־יט׳ט -- נעװארט אדורכיטמונרען פונדאםנײ א ד־םקום־ע װענן טעד־טאד־ארן פר־נצ־פ, האט איט מאביריזידט אונזעד דערעגאצ־ע און געפוערט בײם דײט׳ט״טן דעפעדענט און בײ פרעז־ד־ום פו; קאננרעפ, מען זאר יענעם פונקט אראפנעמען פון טאנ-אדדענוננ. אויב ב. קדעמ־ע ־אט ה״נט־ק מאר ג־יטט נעהאט ק״ן נע- רעננהײט אדו־סצוטדעטן קענן אונז אויפן קאננרעם גופא, האבן מ־ר נעהאט מיט א־ם צו זיננען און צו זאגן אין דער קאמיםיע. נעהאנדרט האט זיך װענן אט װאפ: ד־ עםטדײכייטע דערעגאצ־ע האט או־פן סמך פון א באיטרום פון דעם פארא־אד־קן קאנגדעם צוגעגי־ײט א דעפעדאט װענן א װערט-פד־־ז פון פען-קרוב. א־ן דעם פדא־עקט האט ז־ך אויף עטרעכע ערטעד נערעדט װענן ״רענדער־־. מ־ר האבן נעזען א־ן דעפ א םכנה פאר דעם נ־יטט-טער־טאד־ארן פד־נציפ, װאפ א־ז אננענומען נעװארן דורך די פר־ערד־קע קאנגרעם;. א־ן דעד קאמ־ם־ע, װאם האט באדארפט צונרײטן ד־ דעזארוציעם, האט דעד קאננרעם אויםנעקר־בן או־ך מ־ך. או־ך דער זיצונג פון דער קאמ־ם־ע א־ז תח־רת ארץ אװעק כיטורה. זעענדיק אבעד, אז א־ך פארטײד־ק ה״ס נייטט ברויז דעם אויםעדטעד־טאדיארן פד־נצ־פ, נאד או־ך ד־ ״קרײנע״ פערקעד ־ האט קרעמ־ע געפרענט, װאם עם נײט מיר אזוי א־ן?עבן און צי א־ך ם־ן פון דער דײטיטעד צ־ פון דער פויד־- יטער דעהעגאצ־ע. א־ך האב אים גר״ך געענטפעדט, אז א־ך פאד- טרעט דאם יאנר ״ײדי׳ש־■. מעד האכ א־ך נייטט באדאדפט. ער האט ז־ך אנגעהו־בן צו װארפן װ־ אין א קדחת. ־עדעם מאר האט עד פאדנערײנט אן אנדער מיטר, װי אזו־ אויםצויטר־םן נעװיםע ריטע- דאטודן פון דעם פ־־יז. איך פון מ־־ן זײט האב פון דעם עריטטן מא- מענט װ״נ־ק-װאם געהארטן פון דעם גאנצן פד״ז. אבעד ד־א האט זיך נעהאנדיט װעגן צװײ װיכטיקע פד־נצ־פך עדיטטנפ, װענן דעד נייטט-טער־טאדיארקײט און צװײטנם װעגן דער נרײבבאדעבט־קונג פון ד־ ״קר״נע״ ר־טעדאטודן. עם האט זיך צעפראקעדט א קאמ־= אויױ עטרעכע ׳ט־עה. און נאכדעם, װי עם האבן א־ם פאדפערט א־- נומענט;, האט ער נעפרװוט דורך פאריט־ידענע דדײדרעך דורכצו- ־ט־מוגרען ז־־נע פאדראנגע;. אויך דאם האט ז־ך א־פ נ־יטט א־־נגעגעב;. האט ער פראנצו־זיש-דיטעדרעך נאכנענעב;, און מ־ד זענען ז־ך פא- נאנדערגעגאננען אין די בעסטע באצ־וננע;, בפרט נאבדעם, װ־ א־ן קראקע און זאקאפאנע האבן אויפגעיטײנט קרעמיעם בדיראנטענע מערות, און האבן אויך ב״ א םך אנדעדע דערעגאטן פאדװישט דעם פד־קרען א״נדרוק פון זײנע חםרונות בעת ד־ באדאטונגען פון קאנ- נרעס. װאר־ם נייטט דער אפיציערעד טײר פון קאננרעפ א־ן זאר פון םײם און אפירו נ־׳טט ד־ אפ־צ־ערע דאוטן און באנקעטן א־ן ד־ פאראצן און א־; ״האטער-אײדאפעיםקי״, נא־ דװקא דע־ ער־טטער געמ־טרעכעד צונו־פקום און נאך מער — דער אויםפרוג ק־־ן קדאקע און זאקאפאנע האבן באװיזן דאם פנ־ם פון קאננדעם. א־ן פערזענ- יעבע יטמועםן, אין קאנטאקט פון מענט׳ט צו מענטיט, האבן ז־ך ד־ דערענאטן א םך מער דערוװםמ װעגן די פאריצ״דענע פי־עמדע ר־טע- דד. סיסז*?;נײכעדע / ןן זן ו ־ש ע נ א כ ז ס ע ז א קררה רינט אויף אונזער נעזעריטאפטרעך רעב;: מיר האבן פאררוירן די ריכטיקע מאם פאר מענט׳טן און געיטעענ־׳ט;. אדער מ־ר הויבן עפעם אין ה־מר ארײן אדע־ מ־ר מאכן עפ א־ננאנצ; אװעק, כעפרא דארעא. דאם איז אויך נוגע דער פען-באװעגוננ. פאדאן צװ־יטן אונז אזערכע, װאם האבן געװארט אויף נם־ם, האבן אויסנעקוקט אנט- פרעקונגע;. און װען זײ האבן זיך דערװופט װענן װאפ און װי אזוי מען רעדט אויף די זיצונגען פון קאננדעם, זענען זי־ יטװער אנ- טוישט געװאד;. מ־טטײנםגעזאגט ,אויך מיר א קאננדעפ; אפ־רו א יטטיקר םאציארע דעװארוצ־ע האט ער נ־יטט פראקראמירט. אנדערע האבן עפ נעװוםמ פאדוים, אז ק־־ן נוטכ װעט פון דעם קאננדעס נייטט ארויפקומע;. ןז״ װײםן ארץ ׳טטענד־ק פא־וים ו װאם א־ז דער מעמ אי ק״ן אײנהײטרעכן א־דע־־טן פ־אנט װערן די ׳טרײבער נייטט באיטאפן א־ן קײן רעזאי־וציע, אז ־עדעד יט־״בע־ איז מחויב צו זײן צום װײניקפטן נעניאר — װעק ז״ או־ך נ־יטט אננעמען. איז צו װאם-ייטע די נאנצע קאפ-פאדדדײענ־׳טן פאי אונז — די פאד מענטיטן פון דער ה״נט־קער פארװאר- טונג פון דעם װאדיטעװער ײדייטן פען-קרוב — א־ז פון עױטטן מא- מענט נעװען קראד דער אמתער באראקטער פון דעד פען-באװענוננ, דאם פנים פון די קאננרעםן. די חברים אונזעדע, װאס האבן ז־ך באטײריקט אין די פריערד־קע קאנגרעם;, האבן אונז נעהאט גענו־ אינפארמירט. האבן מיר קײן פאר׳טע האפענונגען ני׳טט געהאט. און מיר זענען ני׳טט נעװארן אנטיוישט מיר האבן געװוםט, אז די פען-באװענונג איז נאך אין ד־ װ־קערעך. אז די כרעדרײ אידעען װענן פארבר־דערוננ פון פערקעי- זענען דעדװײר נאר שײנע װערטער. אז דאם באא״נפרוםן ד־ פא- ריטי׳טע גע׳טעענישן איז דעדװייר נאך א פרומער װונ׳ט. אפיטד װערן מיט דער צײט װאקסן די כוחות און מ־ט־ זײ או־ך ד־ ה׳טפעה פון די פען-קרובן. אםיטר װעק מיט דעוי צײט די נרויפע ׳טר־פט׳טטערעד, װאס זענען ׳טוין ה״נט מיטגרידעד םון ז־יערע פען-קרוב;, ז־ך אק- טױו באטײריקן אין דער פען-באװעגונג און הויבן איר פרעסטיזיט מיט זײערע װאניקע נעמע;. אפ׳טר װעט די ארנאנ־זאציע אזו־ יטמארק װערן, אז די דיפראמאמן און םרוכות װעק ז־ נ״טט ברו־ז אפפטרן םיט באנריסוננען, כאכקעטן און קאמפר־מענטן, נאד ז־ך אויך רעכענען מיט איר װי מיט א מאכט-פאקטאר. דעדײ״ר הארט עם נאך װײט דערפו;. דעדװײר װעדן עדיטט נעמאכמ די ער׳טטע פרוװן פון דערנעענטערן זיך, באקענען זיך, דערװיםן זיך װענן דעם, װי אזוי דער צװײמר רעבט, טדאכט, יטאפט. או־ב טיר האבן םונדעםטװענן נעהארטן ני׳טט נאד פאר מענרעך, נאר אויך פאר געװונטשן און נ ו י ט י ק אנצויטריסן זיך אין דעד פען-באװענוננ און צו באטײריקן ז־ך א־ן ד־ קאננדעסן, א־ז עם דערםאר, װײר מיר האבן נעװארט או־םנוצן ד־ פען-באװעגוננ װ־ א טריבונע פאר דער פראפאגאנדע פון דער ײדי׳טער ריטעדאטוד און קורטוד. אונזער ריטעדאטוד האט זיך נעפונען און נעפינט ז־ך נאך צום טײר אין א מאדנער ראנע. אין א ראנד, װו דאפ ײדייטע װארט איז צום םייםטן פארשפרײט, װו די בוך-פראדוקציע א־ז צום ׳טטארקסטן, װערן מיר טויטגע׳טװינן מיט אן עק׳טנות, ײאם איז ממיט צו באװונדערן. און נאר פון צײמ צו צײט װערט דאכ דאז־קע ׳טװ־יגן א־בערנעריםן מיט א זידר-װאדט װענן ״ז׳טארנאן״. אין אנדערע רעגדער האט מען װענן אונזער װארט-און קורמוד-שאפונג די אוים- טעדרי׳טע און אפט די װירדםטע באגריפ;. און דעריבער פארדינען אן אמתן ײשר כוח ד־ ׳טדײבער אונזערע, װאפ האבן דורכנעפירט דאם אנ׳טריםן צום פען-קרוב און האבן אונז מיט אזוי פיר איבעד- גענעבנקײט און פאר׳טטאנד רעפרעזענטירט או־ף די פריערדיקע קאננרעםן. און אויך צום ה״נטיקן קאננרעם — האבן מיר נעהארטן — דארפן קומען די אננעזעענםטע שדיםטיטטערעד אנזערע. קודם בר ״טרום א׳ט, װאם האט געמאכט אזא פדעכטיקן א״נדרוק פארא־אר; אייפן װינעד קאננרעם. דאן ־. אפאטא־טו, װאס האט מיט צװײ ־א־ צור־ק אין אםרא פאר׳טטאנען אזוי פײן אנצוקניפן דעם קאנטאקט מ־ט די אויםרענדישע יטרײבעד, מיר האבן געװארט־, עם זארן או־ך