Literarishe bleter · 1930-06-27 · 26 (27.6.1930) · p. Seite 491

4זײם 491?יסעדז>דײשע בלזזםסר 1*ם. 26 (321) *?זזוי וױיניה נעטון. אלע טעאעערן זײנע זענען נישט קײז הכדצך א"־ :ער פון דעט אנדער;, נישט קײן נאכװוקם, :אר ״ארזןאעאע!*:־ •עטארט;. או; אפיצו רײנהארדם טעאטער-שוא בײם ״דײטיטן טעא■ טער״, װאם פײערט א־צט אויך איר ג״־יאריק; ױביאײ, האט נאד א־ו־םגעאאזט א רײ געיטואטע יטוייטפיאער, אבער זיך נ״טט פאר־ װאנראט אי; א זעאבםטשטענדיקער םטודיע נויט א; א״גענעם פרצי.■'. װי אץ רוסאאנד רי יטוא איז נייטט געװארן קיי; טעאטער־נאבװוקפ אץ אנטטאט א מעאטער־װענ האט זיך אץ רײנהטרדס־בינע; אנטײיקאט א פאר׳טטעאונגען־פאבריקאציע, ארע־ א ראאן־פאבדי־ ראציע ״טעאטעד, זאנט רייגהארד, איז נ״טט ק־ץ פאר-״טעאענ״״ נאר אנמפאעקונג״. אבער ריינהאדד אאיץ האט זיך פאריטטעאט אץ טעאטער פאר א דײטיע, נ־שט אנטפאעקט אץ זיך דעם ײדן א,ץ אפיט־ ־ע־יבער רעם אטת; טעאטער־װעג פאר רער צוקונפט נ״עט נעיעאפ; און רײנהארדס אעצטער טעאטער איז — די ״קאסעדיע״ (1024) דיט װענט פון רעם פ־ינםטן האאץ און טיט פרײז;, װאס יםרעק; אפ פון דער ,װיייט;. ״רער טעאטער געהערט צום שוישפיאעד, זאנט ר״נהארד, דער ׳בוי׳טפיאער איז רער ט־טאפונקט פ,ץ טעאטער״. און ער האט איב צי ארבעטן טיט שוישפיאעד אץ עם איז בטעט נ״טטא קיץ איץ נרויםעד ׳טוישפיאער אץ די־טשאאנר, װאס האט או־םנעטיט; רײנהאררם טעאטער אבעד טערקװירדיק — ער האט רעם יטוייטפ־אער נ״טט ארײננענאידערט, נ״טט צוגעבונדן צו איץ אנםאטבא. נישט נעיטאפ; פאר אים קײן ה ״ ם פון טעאטער די ׳טוישפיאער װאנדער;, קוטע; צו דײנהארד;, טוען א באיץ אץ נײען װײטער פון אים אװעק. ג״עז אװעק, װײא ז״ נעפינען נישט בײ אים ק־ץ פעסט-אויםנעפאאסטערט; טעאטער־װענ. ״דעד טעאטער איז אוט׳טטערבאעך״. זאגט רײנהארד. אבעד טערקװ־רדיק—ער האט פאר דער אוטיטטערבאעכקײט פץ טעאטעד קאלעגז-צינויפשם אױ נױ־יארק לכבוד דוד פינםקיס דראמע ג״םם. אונזער :ח, מ־ז ז״ן א־טיוו — *עשפרײם אין דער װעלם קאנען מיר ־םום נישם ז״ן באםיוו. םיאיו אבער בםלל א װעיק, װאם םא:ם א סך :אבצוםראבט[. ל. לעהרער: איך האב נאך ראם װערק נישם באװיזן *ו ל״ענען. נאר ווי איך פאריעט״, באיבעפםיקט זיך דארם בינםקי מים רעם ביאבדעם פון פירער און נעפירטע. אויף וויפל איך קען פינםקין, איז ער *ערזענלעך אי פירעי אי א״נער פון דער מהנה. םיאיז — לוים מ״ן ם״נונג יו ג־יק-עבער שינםעז■ מנהט בא־י״טא: װאם האט פינסקי געװאלם אויםדריקן אין ז״ן נ״ װערק? הויפטזעבלעך די יאנגלעניש פון יחיד: ״װוהין ג״ם ם״ן װעג״? פון :רל צ■ פיט, אדער פארקערם? •ון זיך גו דער װעלם. אדעי פון דע־ װעלט זו זיך? ביאיו גיבער פון אלין :יעט ק״ן ־ראבלעמען־ װערק, :אר א ליר״ע ווערק, א הארץ־ראנגלענ׳׳•... פעביע :הנא: אנדעיע דעט״לן די דראםע אוי■ *װ״. םען שםעל■ אװעק אלעקבאנדערן אין א״ן ווינקל און דיאנענעםן אין אן אנדער װינקל. מען םבקנם װער איו דער זיגער?! איך ם״ן: ק״נער זיג■ נישם ב״ פינם־ קין, װאריב מיט װאב איז דאב דיאגענעב אווי דער זיגער, אם דער, װאם בל״בט ליגן אין ךעי פאב? ק״נעי זיגם נישם דיאגענעם — דאב איז בלויז אלעקםאנדערס געװיסן. אין יעדן םענםשן איז ד# אקםיוויפעם און פאביווימעט צוזאמען. פינבקי ביענגם אין זיין נייעב ווערק װידער איויב זיין אלט־נייעב קינטטלערייבן געדאנק, אז דער מענפש ־ ביי אין דעב אלעקבאנדער־צויבטא:■,׳ און ביי אין זיין דיאגענעב־צויבטאנד ־־ װע־ם גע־ יבטרויבלט דורך ז״נע אייגענע, א״נגעבוירענע אינבםינקטן. אלעקםאנדעיב מפלה הויבט זיך אן דורך א פרוי. פינבקי װיל זאגן: :ל זמן טיר װעלן נ״בט א״נוען, און :״בט אננעמען, או םיר פארמאגן ״אלץ״ אין זיר — אז מיר לעבן אויף אינבםינקמן, אז מיר זענען, װאס םיר זענען. װעלן מיר זיין די פא־לירער, בי מיר װעלן קוקן אויף דער װעלט דורך דער פאב. צי מיר װעלן קוקן פון דער װעלט אויף דער אפגעזןנדערםער ואב *ופ םוף האט געיעדט דוד פינבקי. זי-ן רעדע האט אויף אלעםען געמאבט א טיפן א״נדױק. פינבקי האט וועגן ז״ן װערק נישם גערעדם ע־ האם גע־עדם ײעגן ז״ן לעבן אין אונזע- ליטעיאטור, .יועגן דעט לעגן פון א יידייבן יבײפםיבטעלער, װעגן דער צע־יבנקייט און קאלםקיים, װאכ הע־שם אין אונזעי ליטעיא-״בער וועלט, עי האם גערעדם װעגן די 37 יאר, װאב ער האט געיבריבן, געיבאפן, געאיבעט, געטון. פינבקי איז :י׳נם ק״ן *עבימיםם. :״ן1 ער איז פול מיט גלויבן. ער װיל נאר, אז עם זאל בעבער ז״ן!! ״און װעגן מיר ־־־ האט ער געזאגם — װעגן מיין נ״ װערק. וויל איך זאגן: איך בין נייבם ק״ן ״ווונדער־קינד״, איך וויל ק״ן ווונ־ דער פלוצלונג נ״בם ז״ן און נ״בם װערן, דאם איז בל)ייז א״ן עםא*, נאך א םראט אין דעם גאנג פון מ״ן יבאפן. עריבט איזום האב איך אויך געענדיקט א ױו״םע דיאמע פון דעם פערזענלעבקייטב מאטיװ ״רב עקיבא . און א גרויםן ראמאן פון דעם אמעריקאנעי ״דישן לעבן. איך דאנק א״ך, און בין גערירם פון אייער חבריבאםם און פון א״ערע רייד. לאמיר האסן, אז דאס ײעם גוט װירקן אי אייף םיר אי אוי■ אייך״. יבבה, דעם 24־טן מאי איז אין הויז פון פעביע בהנא און ב. ׳. ביאדאבטאצקי, בױקלין, פארגעקומען א קאלעגן־צוזאמענקונפט לבבוד דוד פינבקין — ביי דער געלעגנה״ט פון זיין :״ער דיאמע: ״אדעקבאנדעי און דיאגענעב״. ביאיז געווען ז״ער אן א״נגעגעבענער אװנט. עב זענען געװען: דוד פינבקי םיט ז״ן פריי, ׳. אפאטאיבו. < אויערבאך, א. בעיגעד, נפהלי גיאב. יובף יפד״ ז. וויינפער, מנחב באיי״בא, ־ײבויב לעהרער, ה. ל״וויק, מ. עדקין, ב. לאפין, ױנה ־אזענפעלד, א. ני־ :ענזאן, ליפע לעהרער, א בא־אדולין און נאך א״ניקע געפם. ־ב. ניגער און חייב ליבערמאן האבן צוגעיביקט באגריבונגען. א םך אנדערע קאלעגן האבן דורבן םעלעפאן געבעםן איבערצוגעבן פינבקין ז״ערע בעםםע װונשן. םיהאט זיך אנטײיקלט אן אינםערעםאנטע דיםקוםיע װעגן פינםקיפ :״בםן װערק, וועגן די קינםטלערייבע מאטיװן פון ״אלעקםאנדער און דיאגענעם״, — אייניקע האבן שוין אויך בארירם םיט עםלעבע ווערטער יועגן פינבקיס לאנג־יאריקער ליםעראר״בער טעטיקייט און קולםור־ארבעם בבלל. ב. י. ביאלאסםאצקי (עפנט דעפ אוונטו: — פאױואב דוקא א צו־ :ויפקום פאר ״אלעקבאנדער און דיאגענעס״? —- ערשםנם, וו״ל מען דארן- זיך דאך אמאל צונויפקומעןן צווי־טנס, האם דוד פינםקי םאקע דערגרייבט נ־1 א הויבער מדרגה אין ז״ן :״עב ווערק. פינבקי האם ׳טוין א םך מאל אין ז״נע װערק בארייט דאב פדאבלעב ״מענטש״. װער איז ער? װו איז עי? אין וואב ליגט זיין ״מענביב־בה״? מיר דובט, אז אין ז״ן ניי ײערק ־,אט ער זיך וועגן דעם אמקלארבטן אױיבגעיעדט, זיך אפגערעדט פון האיצן. דערצו: פינסקי האט אלע מאל זיך געייבן צו א בבומאיקער שורד״ :״בם צו אן אפגעהאקםער, געצאקטער יבורה, :אר — צו אינערלעבער גע־ צ־ימםקיים. אין דעם נ״עב ווערק האם ער אין א גאר גרויבער מאב דער־ י■ ״.ם עס־ ז. װ״נפער (פא־זיצע־ פון אװנט): ־־־־ איך האב מיט יארן צוריק ־.עמ״נט, אז ז*וד פינסקי האלט זיך ײייט פון אונז, יונגערע, האלמ זיך א־יבםאקיאטי- אבער לעצםנב ־ א״גנםלעך שוין א יאר צען — װי ייי-יך האב אויסגעפונען, אז ער איז דעי :אענטבטעי מענט־ב צו אונז, אז נ־ פיבערם מנדב מיט ליבע צו אלץ, ײאב איז נײ און קרעפםיק, איב ־ימט א בך :אענטק״ם און ווארעמק״ט פון יעדן איינעפ. ה. ל״װיק: דער מאטיײ פון מעננדבלעבן װילן װערם זייעי שמארק ־׳־:געפירמ אין ״אלעקבאנדער אדן דיאגענעב״. דיאגענעס, װי פינסקי בילדערם אים, איז אייגנטלעך אלעקםאנדערב צוו״טע גע־בםאלט. ווו ליגמ ־;־־ װעג פון א מעננדבן? אייננעמען די װעלט מיט גבן־ה׳.' אפ־ב״דן זיך צועי־בט, ווי דיאגענעב, :די דערנאך סימ אן אמה די וועלט א״נצונעמען? ־אב אלץ האם, װי איך זע, באשעפםיקם פינםקין אין ז״ן װערק סיאיז א .־ויבטיקע ־באפונג אין אונזער דראסאמישער ליפעראטוי. י. אפאםאשו: ,־ועי איך האב געלייענם דאם ווערק, האט מ־ך פאר־ ־־אבן פארװאב קומם ביי פינםקין אויס, אז דיאגענעס זיגם איבע־ אלעק־ :אנדערן. פאסיוויטעט זיגם איבער אקםיײיםעם. איך ם״ן, אזא;ידי׳גער יבי״בע־ םאר פשום ניש■ קומען צו אזא אויספיר. םיר, ייד;, אונזעד