Literarishe bleter · 1930-06-27 · 26 (27.6.1930) · p. Seite 478

ליסעדיעד״עע בלסםבר 2וס. 26 (21?-) זײס 47$ * שראטן א־; פען-קכוב. סיװער; נע״אכט כאד׳צ״דע:ע קאמפדאמיכ- פאד׳עלאג; און?םוף װערט אנגענומע; א דעיאצוציע א־ינעזיאד; אי; פע; די ארע?ענדעד, װערכע געהער; נאך נ־ישס צו דער פע;- פאדייניקונג. א־; דעפ דריט; טאנ, װנטאנ, װעדט אפנענעב; א באר־כט פו; דעד קאמיס־ע סיא־ז אננענומע; געװאד;, אז ־עדע צװ־י ־אד זאי פאדטיירט װער; א פ־־יז פא־ דעס באדייטנדיקסט; װעדק, כעװונ־ע; פו; אזערכע טהכדים, זואס זענע; װייניק אדער אינגאנצ; נ־יעט איבערגעזעצט. דער פא.־שראג פון מ. וױיכערט, אז אנישטאט רענדעד זאר; פ־נודיר; ריטעראטוד;, איז אנגענומע; נעװאר;. םיזענע; או־סנערעכנט געװאד; א־; א ספעציערעד ד׳עימה ריטעראטור;, ־ואס האב; א רעכט פא־צורענ; זייערע װערק. צװיע; אט די רימע- ,־אטוד; זעגע; דא די ייד־עע און העברע־׳שע ריטעדאטװץ. די ײע־ק. נעדדוקט די רעצטע 2 יא־ דארפן צוגע־שטערט װער; אי; א איבער- זעצונג (אויף א ׳ערייב-מאע־;) או־ױ א־ינע פו; ד־ ׳כפדאכן;איצט פ־אנצויזי׳כ, דעדנאך ענגי״כ, דייט׳צ). די פאדט פא־ דער אפ׳עטימוננ ־ועט באעטימט װעד; או־פ; קומענדיק; קאנגרעם עכ זענע; או־ך אננענומע; נעװאד; באערוםן בנונע פיר- ׳כפ־אכ־קע רענדעד; צוב ב־י׳כפ־ר, יעמיע תאט דאס רעכט אוי־ 2 ב־כע,־ \ א־ן פרעמ־׳ט א־; 1 אי; פראנצויזי׳ש; ױנאםראװיע או־ף א ביבעד דעד דאזיקעד בא׳עמס האט א פדינצ־פיערע באד־יטוננ א•; קאמף פאר דער ׳כפראכרעכעד גרייכבאדעכטיקוננ פו; די נא- צ־אנארע מינדערהייט;. דער קומענדיקער, נ־ינטעי פעז־קאננרעכ װעט פארקומען אי; אמכטערדאס, האראנד דעד טז-טע־ — װאר׳שיינרעך אין בודא- פעעט, אוננאר;. ב. קרעמיע האט דעפע־ידט װענ; דעד ר׳עימה פו; ביכעד, װאס דאדפ; צונע־צטערט װע־; דעס אינכטיטוט פאד אינטערנאציא- נארעד קורטודעיער אדבעט בייס פערקעד-בונד, או; װערכע ס׳װער; דורכן א־נםטיט־וט רעקאמענדידמ װעד; צוס א־בערזעצ;. הױת א םך יענדער האב; נאך די דאזיקע ־׳ט־מה נ־שט צונע׳שטערט, רעגט ער פא־ דעם פרענום אנצונעמע; א בא׳סרוס, װאס זאר פאדפריכט; די פאד׳עיידענע פען-קרוב; ענדרעך צוצושטעק די נעהעריקע רשימה. דעדביי װעט מע; אויך דארפ; דעקאמענדיד; א ריי נעװיםנהאפמע ׳איבערזעצעד. סיהויב; זיך א; די ׳ערוס-דעדעם. ד־ פאדזיצע־י; פו; דעד יעצטער זיצוננ מאדאס אודבאניצקא דאנקט העדצרעך דעס פ־יר־ש; פען-קרוב, דענ־רוננ או; קאמונארע אינםטיטוציעכ פאר דעד גאםט-פריינט־רעכק־יט, װאם ז־י האבן ארויםגעװיז; א־ן באצונ צום קאנג־עכ. אויך נארםװאדטי דאנקט פאד דעד פיינער אויפנאמע און באזונדערכ דעס כיים-מאדשארעק דאשינםקי און פראפ. דיבאװםק• פון קראקעװער אונױועדםיטעט פאר זיינע רייםטוננען אויפ; פע;- קאננרעכ. ער איז נעװע; דע־ איבערזעצער אויף ענגריש און דייטש אויף דעם קאננרעס. דעד פאדזיצעד פו; קאננדעפ פעדד־נאנד נעטער ש׳ריםט דעס קאננדעם מיט א קורצעד רעדע. צװיש איי; זיצוננ און דער אנדעדער און א•; די אװנטן או; ביינאכטן זענע; פארגעקומע; אויפנאמעם, באנקעט;, ראוט;, װערבע ס׳האבן בי־נעװוינט די דעקענאט; או; געסט פון פען-קאנגרעם, פוי- ר־שע און י־ד־שע שד־פטשטערעד או; אויך אנגעזעענע פערזענרעכ- קייט;. פאר דע־ יזיטעדאטור. ס׳ז־צ; ייד; און פאריאק;, פדאנצויז; איז דייטש;, עננרענדעד או; ארגענטינעד, ױנאביאװ; און עסטרייכעד כיאיז ביי ארעמע; א הייטערע, דערהויבענע שטימוננ. בעת דעם פ־־שטיק טייק די ייד־שע פען-מיטנרידעד דעב בױקעטע; צװיש; ד־ דעקענאט; אז; נעכט. כיא־ז דע־ עדשטעד אנ- זאנ, אז כיא־ז אויך דא א ייד־שעד פען-קרוב א•; פו־ק מ־ט באנעד;, פא־לאנגע; או; מ־טארבעט-געפ־ק. די צװייטע זיצונג װעדט נעעפנט דודך פ. נעטעי א־; די־ט־ש. ־עד גענעדאר-כעק־עטא־ הע־מאן אולד לייענט (ענגריש) א גע-;$ד ז־עד ן א־ז יקדוס] די פע;■ מעמיק־יס סז; פון דנר נויעס סא־יבט באד־כצ.; דעכ '-־ איו ״ע.־ אפ ״ש פינורירט ז ־קקוב ײד װעדט. ךעד פע; פען-קקוב;;יקע ן טעכ פ.״ז די פען-קדוב אױ ײדישער משמעות, דעד בא־כ־אנ א דאנ;; האדכ;. בענדזשאמ״ קדעמיע אי; דע־ װעדט די פעז־ לאנע פו; אנאדע־ ד אינטע״כאצי װעגן דע (פ־אנצויזישי)!'אנן״בא־ פארנ אױבציהערן ײ->יי• ײ״• <גי ,ײי <-< *4 <ן גי קדוב;. נאס; דעפע־אמ טצב פ:; רעב -ביתן װענ; יבן <קויצ אל־ פען־קק׳■ דיכט; פו; צע; ציח. זײערע דיטעדא: בין ד<ב £$דיעעײעד אט; די; געקײענט קזרצע ״עבער עכ האב; ונגאריע;, ש;, א ינעז״ דיע;, - דעניש;, האדענ אדגענטיניש;, סעדניש;, עסטרייכיש;, פינרענדיש; או; שאטלענדיש; פען-קרוב. א•; אװנט א־ז רכבוד ד• דעלענאט; און אייננעלאדענע נעכט נענעב; נעװארן א גאלא-באלעט-פאדשטערוננ א-; פ־עכטיק; טעא- טע־ אוי־ דע־ קריינעד ראז־ענקע-אינזק נאך דעד פאדשטעקינ איז פארגעקומע; א דאוט בייב ־דע- מ־ע־ סלאװעק א־; קענ־גרעכ; פאלאץ א•; ד־ לאזיענקעם. שבת דעם 21־טז זענע; פאדנעקומע; די זזייטעדדיקע ז־צוננע; פון פען-קאנגדעכ. םיװערט אויםנעהעדט א פאדטדאג פון דעד עכ- טרייכישעד דערעגאציע;רעפ. פרוי אורבאניצקי) װענן א װערט- פדייז פו; ד• פען-קרוב;. דער פדייז דאדף פאדטיירט װערן יעדע צװיי ־א־. א זשור• פון יעד; פען-קלוב רי־גט פא־ א־־; בוך, או; די איבעריקע שטימע;, װערכעס בוך זיי הארטן פא־ דעם באדייטנ- דיק;. אזוי װי אינס פדאיעקט פון דער רעפעדענטי; דעדט זיך ײענ; ״לענדער״ או; נישט װענ; ״פערקער״, װאם האב; אויפצוקרײבן און אפצושט־מע;, האט אין נאמע; פון דע־ ״דישעד דעלעגאציע גענומע; דאס װארט ד״ר מ. װייבערט, פאדעדנד־ק, אז נישט ר ע נ ד ע ר, נא־ ליטעראטורן זאק האבן די דערמאנטע דעכט. פיאיז רסוף אויםגעקל־ב; גע־ואר; א קאמיםיע אי; באשטאנד פון דעד דעפערענטי;, א.־רד (נענעדאר־םעקדעטאד), קרעמ־ע (פ־אנצ. דערעגאציע) און ד״ר מ. װײבעדט. אין נאמע; פו; דער פוילישעד דערעגאצ־ע האט י. קאדען-באנ- דראװםקי דעפערירט װעג; דעס פ־״ז פו; פערקעד־רינע פאק בעםטץ ביר. דא; טרעט אדו־כ דעד באװוכטעד שריפטשטעלער ערנסט טאלעד, ער שטערט זיך אפ אוי־ דער צעשװומענקייט פון די פע;- קמב; או; אויף דעד ראלע פון די פען-קאננרעם;, װערכע טראנ; דעד- װײר א באראקטער פון קעננז״מיקעד באקאנטשאפט און ניש־ט מעד ער רענט פא־ א״נצוראד; א■; דעס פ־ק-קרוב די דאטנפא־באנדישע ליטע־אטור;. דעד גענעדאל-כעקדעטא־ אולד מערדעט, אז כיזענע; שו־; נעמאכט נעװאד; עטלעכע פדװון צזצ־ע; ־אטנפאדבאנד, אבעד זי־ האב; צ־ גאדנישט נישט נעב־אבט. א־וס דער פדאנע װ־קרט ז־ך פאנאנדע־ א הייכע דיכקופיע. כיװעדט פא־נערענט בכרר אײנצוראד; ד־ ארע פערקעד און ריטעדאטיח, װערבע זענע; נאך נישט פאד- שמבם אש װעגו די ציל־־ו אװ אויפגאבי פוז פעל־הר־וב גלויב, אז דעי־;אראקמעי פרן דעי יװעג־נג װעמ ערשצ קלאר װערן מיט דעי צ־־ט?ויין איצמ איז קלאר, אז עס זענען דא פאר אונז אין דער באװעמנג צװ״ אייפגאבן: :י־שי־חוץ אין בלפי־פנים. ביפי־חוץ איז דער פען — א גײמיקעי־ פאי־באנד פין נאציעס. ליצעראםיר איז •צוין לאנג איויס פין די ענגע י־אמען פין איר נאציע און איז געײארן אייך א קנין פין דער מענצינוהײמ, די מײנסמע קינסצדער געחעין *צוין ני״דט בלויז א־ין נאציע און דער אײנער ׳גפראך, אין װעלבעי זײ ׳טאשן. עס שאפס זיך איצט פאר אונזערע אויגן אײן װעלט־ליטעדאטור, און דער יסריפטשםעלער פין יעדער נאציע שאפט איצט אויך פאי דער װעלט־ליטעראמור. דער *נ־ געזעענער שריפטשטעלער שאפט נישש בלויז פאר זײן פוןלק, נןןר פאר אלע דעי װא-שעװער ײדישע״ פען־קל־ב האט צינויפנערופן דעם 18־שן ייני א פרעסע־קאנפעיענץ. דע- פארזיצעי־ אחרן צײטלין האט פא־ די פ$-שטײער פון דער פרעטע איבערגעגעבן א באריבט װעגו דעס אנטײל פין דעפ ײדישן פען־קלוב אין דעם אבמן קאנגדעט, דעיצײלט װעגן דעפ בױלעמען, װאט איז צדגעגרײמ געויאין דורבן ײדישן פען־קלינ, ויעגן דעי בוך־אין־פדעפע־אויסשטעלונג, װאט איז א-גאניזייט געװאין אין װעגן די אײפגעקליבענע דעלעגאםן צים קאנגרעב. דאס װארם נאקומט דער ערן־פאי־זיצעי־ פונם ײדישן פען־קלינ ׳עלזפ #?ג, װעלכער רעדפ װעגן די צידן אין אויפגאנן סון דעם קלונ: ״די סען־נאװעגונג איז נ$ך ױנג — זאגט שלוס $ןש — אדן איך