Literarishe bleter · 1930-06-27 · 26 (27.6.1930) · p. [Seite]

סרײז 60 גר. 27 יןבי ,.1936;י^עסעד '#רג$נג ־םדדאד־עזע אי?ופמדירטע װאבנשריפמ פאד ־יפזעדאביוד 1■ טןזאפינזדאוןקונ־ע יזייריד פארהאג 3.קדעצק*ן,װארש^ אינםערנאציאנאלער םעז קאנגדעם איז װאדשע;אך נאלםװארטים רעדע, האצמ דער מאר׳עאצעק םון פוידיען םײפ אינגאצי דא׳עינםקי (אין פויצי־ש), אצס בעצ-הבית פון דעם יאקאצ, וװ דער קאננרעפ קומט פאר, א באנריסונג־רעדע. ער ׳טילדערט די ר$ל פון דער פויצישער פאעזיע און ציטע- -אטור :אבן דורכפאל םון די אויפ׳עטאנדן, װען אי;;אנ׳ז אײראפע האט טריאומםירט די רעאקציע. דאם פוילי׳םע םאלק איז אבער נ״םטיק ני׳שט נעפאל;. עם האט ארויםנערוקט פון זיך פירער-נביאיפ. דער זי&עני פון די פוילי׳טע פאעטן האט דערקלערט א מלחמה אויף טויט און לעבן די צארן און קיםרים, װעלכע האבן געהאלטן פוילן פאר׳טקלאפט. װער םיװיל פאר׳םטײן — זאגט דא׳םינסקי — רעם דאזיקן פעריאד םון דער הער׳םאפט פון די גאונים פון פוילנם פאעזיע איבער פוילישן פאלק, דער מוז זיך אדיבערטראגן אין דער עפאכע פון די ײדישע נביאים בעתן נלות. אבער דער משיחיזם םון דער גרויסער פוילישער פאעזיע האט נישט אפנעצויסט דאם פוילישע פאלק פון דער ארומיקער װעלט, װי דאם איז נעשען אמאל םיט די יידן. םארקערט; מיצקעװיטש איז געװען א םאציאליםט, םלא- װאצקי איז געװען דורבנענוםען םימ די רעװאלוצ־אנערע אידעען פון מערב, קראשינםקי האט אין א״נעם םון זײנע װערק אויםנע- םאסט דעם מארערנעם סאציאלן קאמױ אויף אן אויםערגעװײנלעך אינטערעםאנטן און טיםן אופן. איצט האבן די צ״םין זיך נעביטן. פוילן איז געװארן אוס- אפהענגיק. דער 20-טער יאדהונדעדט, אויםנעבאדן אין בלוט םון דער װעלט-שחיטה, זובט זיינע װענן. םון די װײטאגן פון נוף רײםט זיך װידער ארוים דער נײםט — דער א״ביקער רעװאלוציאנער... אין דער װעלט פון ארבעט, עקםפלאאטאציע, יםורים םון די מאםן, איבערמאכט פון קאפיטאל הערט זיך נישט די שטים םון רי פאעזיע- גאונים. די ליטעראטור האט נישט נעשאפן יענעם פײער-זײל, װעל- כער זאל םירן די מענטשהײט אויםן װענ צום געבענטשטן לאנד םון נליק. איז מאקע נאנ׳ו אפט קאלט און פינסטער אין נעזעלשאפטלעכן לעבן. אבער די ליטעראטור קאן נישמ פארשפילן. די םעדער װעט אלעמאל בלײבן א מעכטיק געװער. באגריםנדיק אײך, ריטער םון דאזיקן נעװער, װ״ס איך, אז איך נוינ דעם קאפ פאר דער נרעםטער און אײדלםטער מאכט פון דער מענטשה״מ . נאך א. דאשינםקי באנריםט דעם קאננדעם דער אויםערן- טיניםטער זאלעםקי (אין םראנצויזיש) און דער שטאט-פרעזידענט םלאמינםקי (אין פויליש}. אויף די באנריםוננען ענטםערט רער פארזיצער פון פוילישן פען-קלוב פ. געטעל און דערםיט איז די פײערלעכע ט״ל םון קאננרעם פארענדיקט. װי םיאיז נעשלאםן נעװארן די זיצוננ װעדן די דעלענאטן און נעםט םארבעטן אויח א פרישטיק אין םײם-רעםטאראן. דער פרישטיק, װאם טראנט א םײערלעכן כאראקטער ציט זיך א צװײ שעה. םישפילט אן ארקעםטער, אבער די קלאנגען דערנײען כםעט נישט צו די דעלעגאטן, װאם רעדן, הילכיק, אויםנעלענט. םיגײט פון טיש צו טיש, טען שליםט באקאנטשאפט, טען טרינקט לח״פ פרײטאנ, דעפ 20-טן ױני איז פארנעקומען אין דעם זיצוננ־זאל פון םײם די פײערלעכע עפענוננ פון דעם אכטן אינטערנאציאנאלן קאנגרעס פון די פען-קלוב;. עס זענען געקומען דעלענאטן און נעםט פון עננלאגד, דײטשלאנד, פאר״ניקטע שטאטן, ארנענטינע, שאט־ ראנד, עםטר״ך, בעלניע, בולנאדיע, פראנקד״ך, האלאנד, אונגארן אירלאנד, איטאליע, ױנאפלאװיע, לעטלאנד, נארװעניע, רומעניע, שװעח, טשעכאםלאװאקאי, פוילן, םון העבדעישן צענטר;ארץ־ ישיאל), םון ״דישן פען-קלוב א. א. דער סײם־זאל איז פול נעפאקט מיט ד־ דעלענאט;, נעסט, װי אויך מיט פאדשט״ער פון דעד װארשעװעד פיילישער און ״דישער פדעםע. אין די מיניםטארן-לאזשעם זיצן אויך פארשטײער פון דעד מאכט און פון דעד ײארשעװער זעלבםטפארװאלטונג. נאך 11 האט דער פארזיצער פון פוילישן פען־קלוב, דעד באקאנטער שריפטשטע־ דער פערדינאנד געטעל, נעעפנט מיט א קורצער באנריםונגם־דעדע;אין פויליש) און נענעבן דאס װאדט דעם פדעזעם םון די פען- קלוב;, דעם באוװםטן עננלישן שריםטשמעלעד רזשאן נאלסװארטי. דזשאן גאלםװארטים רעדע: הער פארזיצערן מיר, אין די פען-קלובן, ײי א״ך אױ באװוםט, פארנעמען זיך נישט מיט ק״ן פאליטיק, און דאך טראבט איך, אז ביװעל ׳ואדשײנלעך אויםדריקן דאם, װאם םיפילט אן די הערצער פון רי אלע דעלענאטן און נעםט אויפן קאננרעם, ,ױען איך װעל זאגן, אז בײ דער עפענונג םון קאנגרעם אין א לאנד, װעמענם פארנאנננהײט איז אזוי גרוים, און דער גורל איז נעװען אזוי טראניש און רי בא־ פר״ונג אזוי װונדערבאר, גײט איבער איבערן אונזער אלעםענם ל״ב אן אמתער ציטער. די ראמאנטיק, די אמתע און רירנריקע רא־ מאנטיק םון פוילן, מוז אדורכדריננען די הערצער םון יעדן א״נעם פון אונז. די יאר-יערלעכע קאנגרעםן, װי דער הײנטיקער, װעלכן איר האט איצט דערקלערט פאר אפן, זענען שטענדיק א זשעםט און א :אװײז םון פרידן און טאלעראנץ פון די נאציעם. מיר, די שרײבער, זענען נישט נאר אן אויםדריק פון נעדאנק, נאר אויך פון נעפילן, און איך בין שטאל׳ז צו דערקלערן אין נאמען פון אלע צענטערן, אז אין די ס יאר זינט מיר האבן זיך ארגאניזירט, בײ דער הערלעכער מוטערלעכער שוץ פון מיס דאוםאן סקאט, האבן מיר נישט פארראטן דעם אידעאל פון פרײנטשאםט, ,ױאם צוליב אט דעם צװעק זענען מיר אויף דער װעלט נעקומע;. םון לאנד צו לאנד האבן מיר נעטראנן םרײנטשאםט און אויך געהאלפן צו פארשפרײטן די קענטענישן פון יערער ליטעראטור. זאל דאם לאננ, לאנג גע- יויערן. 1 אין נאמען םון מ״נע קאלעגן פון עננלאנד און אין נאםען פון מײנע קאלענן, שר״בער פון אנדערע לענדער, רערלויב איך םיר אויםצודריקן אײך, הער, און די גאנצע פוילישע נאציע אונזער בעםטן ־אנק פאר דער אמת-נוטער און הארציקער אויםנאמע, װאם װערט אונז געמאכט.