Literarishe bleter · 1930-06-20 · 25 (20.6.1930) · p. Seite 464

ססר&ר^שס?7סססר נ*ם. 25 (310^!■'ס 464 קינסטל־־ער יעקב װײנל־־עז צ־אגארעד ־ערלעכער אויס׳שטעלונג אין ״נראז-פאיאץ״ אדן באקוכדעז אן או־םצײכנוננ. אין יאד קער א־ך זין אום ק״ן װאר׳שע, צודיק אין דעד י־ד־עער אטטאספער און א־ך טאי דאן א ר״ ביילדער פון ײדישן יעב;, װאם האבן א ישטארקן ערפאינ אויף דער אויםיטטעילונג אין ״זאכענטא״. צו די גרעסערע כ־ידעד פון יענער צ־יט נעד,ערן: ״ת־כעה באב״ און דער צ־קא ביקדעד ״עבת״. ד־ דאז־קע ביידעיי— זאנט װי־נלעז — דריקן או־ם אטבעםטן ט״ן טאיערי׳טע װעיט- אניעויאונג. דאם א־ז די ׳טטדעכוננ צו הינסטרער־׳טער ׳עיינקייט, אן ׳צום אונטעױוארפן ז־ך װעיכער םיאיז םפעצ־עיער שור אדער ׳פטרעמוננ. דאם א־ז די טאיער״, װאם יטעפט א־רע מאטױון פון דער יעײנער נאטור און גי־ט אויפן װענ פון ארויסבדענגען, אחוץ די ריינע פארם-װערטן, אויך די צאדטקײט און נייםטיקײט פון יעדער זאך, אויטן טוסטער פון דער רענעםאנם-מאיער״ זי־ער ריכ■ טיק האט נעזאנט דער נרו־סעד יענארדא דא וזינט׳ט־, אז ד־ נאטזר איז דער אומאו־ם־טעפיעכער קװאל פארן קינםטרער. םיקענען צװי־ טאילער טאין א־ין און דעם זעיבן טאטױו, און דאך װעילן די כ־ר- דער ׳עטענד־ק ארו־םקומען פאד־כי־דנא־ט־ק, װ״י ־עדער זעט ד• נאטור א־ן א צװ־יטן נ־־אנם און א־ן א צװ־יטן א־כט — א־נטערעםירן א־־ך יגטר־ ני׳עט ד־ מאדעדנ־ס״״״ע פארמעןץ — םיהאט טיך פאר־נטערעס־רט ביו־ז רער א־טפרעםיאנ־זם, װ־־י ער האט א־ן דער טארערי■ ארײננעבדעננט א פרי׳עק״ט פון פארי און טא;, עי האט אריינגעכדעננט א ױננקײט און יעבהאפטי- ק־־ט. א־ך ב־ן אכער א ׳טטארקעד קעגנער פון די איע ״א־זמען״, װאם ב־ענגען אר־ין דעפארטאצ־ע א־ן דער קונסט. א־ך בין א קעגנער פון די איע אויכקרימעני׳ען און עקםטדאװאנאנטקייטן א־ן דער קונםט א־ך פ־י ני׳טט אין די ביידער קײן ברעקי יטיינקײט. ט־ין ט״נוננ א־ז — ׳עטר־יכט װ־־נרעז אונטעד מ־ט א פעסטן טאן—אז אפ־יו די טראנייעפטע און אממײנסטן אומרויקע איבער- יעבוננען, קען טען אויםדריקן א־ן א ׳שײנער, ק־נםטרערי׳טער פארם האבן ־ען נ־׳עט ד־ נדויםע ט־יםטער פא־געיטטערט אין עסטעטי־טע פא־טען ר־ טראנ־׳כםטע כיידעױ טענרעך, אז די דאזיקע פארמען זענען אן אנהויב צו א נײעם, נדויסן םטיר, אבער איצטער זענען זײ ט־־ פיעטד און א־טפאדיעטענדיעך יעקב װ״נרעז —?בת צום דאװנען. — װאם פאר א טאטױון זענען א״ך אטנאענטפט;? — א־ך פיי זיך אטבעםטן, װען איך טאי ״ד־עע טאטױו;. ז״ זענען טיר נאענט און י־ב ד־ דאז־קע מאטװון װעקן אויןז א־ן מיר די ט״עדסטע צ״ט — די ױננט. א־ך האב א־־ך ייב בױטען— די נאטוך איך באט־ ז־ך ארו־סצוברעננען ראם יו־טעדע פ־נם ייד־יטן יעב;, דאם ױם-טובדיקע — דאם נרו־םע. ש. א שמועס מיטד באװוסטד יעקב וױינרעז נעהער צום עקטערן דור ײדישע טארעך צ־ רי, װאס האבן אין פוירן אננעהויבן די באװעגוננ פאר דער יידי- יכ־ער מארערײ. י. װיינרעז נעמט זײנע מאטױון הויפטזעכהעך פונם טראדיציאנערן. ײדישן רעבן, און פיר פון די בירדער זענען פאר- װאגדרט נעװארן אין פארקם-םאטױון. י. וױינרעז האט איצט אין װאר׳כע זיין ױבירײ-אויםשטעיוננ, אויז װערכער ער האט אויםנעשטערט זײנע װיכטיקסטע װערק. א־ך באזוך דעם קינםט־רעד אין זיין װוינונג. די װענט פונם קר״נעם או־םנאמם-צ־מער זענען פ.־ר באהאנגען מיט ב־ידעך צװי׳טן ז־י געפינען זיך אויך עטיעכע ױגנט-־וערק — בדאנז- יעקב װ״נלעז און חנוך גדיצענזוטײן פארטרעטן פון חנוך גר־צעניעטײן, ט־ט װערכן י. װיינרעז האט צ־ואמען ׳םטוד־רט אין מינבען. ט־ר הויבן אן צו ביעטערן אין דעד פארנאנגענהיײ] . ןן״נ־ יעז דערצ־־רט װעגן זיינע קינדער-־אדן: —־ נעבויח אין טזאז א־ן ארט-קאנםטאנט־נאװ (וואר־ן> ב־י םוחר־יםע ערטעדן. פון דער פר־םטער ־וגנט אן א״ננעזאפט א־ן זיך ייד״םע טראד־צ־ע פונם קר״נטיט־קן ־םטעטי און ד־ ריביםאפט צ־ דער העריעכער נאטוך ײאם אדום שטעט־ר. ראם האט גער״גט א הותם א.־•־5 װ״ניעזם יטאפן. אין ׳*18 קומט ער צ־זאמען מ־ט ז״נע עצטערן קיין וואר׳צע. עךבאזובט א ג־מנאו־ע א.־ז יטפעטער קומט ער אן א־ן דער אמאי- באװוםטעד צ־יבנוננם-שור פון װויטיטעך נערםאן; די עריםטע ב־י- דער ז־־נע. ־ואם װעדן דודך דע־ ׳עוי-ר־־טוננ געיכ־קט א־־־י רע- ־ע־יעכער או־םיעטעיוננ קי־ן פעטערב־רנ. באקומען אן או־םצ־־בנ־ננ א־ן דאם דעצ־ד־יט ז־־ן ־ו־־טערר־קע קאר־ערע. ־עפעטע־ קומט ד־ װ־בט־קםטע תקופה א־ן ז־ין יעבן — מ־נכען. — א־ן מ־נבען — זאנט װ־־ניעז — האב א־ך גערערנט ב״ א־־נעם פון ד־ ני־עםטע און א־נטעדעםאנטםטע מאיער-פראפעםארן. דע־ דאז־קער פראפעםאד האט געדיאט א ׳עטארקע היעפעה א־יה ג״ין א־בעט ז־־ן הײפט-או־פנאבע א־ז נעװע;; ברעננען צ־ם א־־ם־ר־ק י־ ג״םטיק־־ט פון ־עם געמארענעם ב־רך נ־יעט מאטעריערע ערע- מענטן דעצ־דירן װעגן דעם ק־נםטיער־יםן װעדט, נאד ד־ נ־־םט־קע באהו־בוננ. דער א־דעאי־םט״עער אופן פון באנעמען קונםט א־ז מיר ביזן הײנט־קן טאנ אמנאענטםטן. א־ן מינכען האב א־ך זיך באפר״נרעט מיט חנוך נריצענ- יעט־־ן, פון װעיכן א־ך האב א םך נעיערנמ. נריצענשםײן, װעלכער אי־ געװען דאן אין מינכען ערשט א קודצע צייט, איז יםו־ן אבעד אין די דארטיקע קר״זן אננעגאננען אלם ק־נסט־רער פון נדייםן פארנעם. און הנם ער האט ק־ין יע־ם ׳םור-ב־רדוננ נייעט נעהאט, אזן אחוץ י־דייע ני־ג־ט געקענט קיין ־ג־ום אנדערע יכ־פראך אױ עד ראך געקומען אין דעד בעםטער נעזעאשאפט און איז נעװען שטארק כאר־בס כיי ארעםען. נאך א צ״ט פארברעננען אין מינכען, האב א־ך אױסגעשטערט מיינע בירדער אויף דער דארטיקער אינטעדנא-