Literarishe bleter · 1930-06-20 · 25 (20.6.1930) · p. Seite 463

4^" ם 463 מען מיט א5ע נעזוכט מיטאײרן און אויםלעבן-זיך זײער פי* רית־ דירןע נעשיכטעס װערן דעדצײאט םון אים אין דער צײט. זײן פא- פואערק״ט איז נעװאמן אין זײן אאנד און אםיאו װײט איבעד די גרענעצן םון זײן פאאנרערן. ער איז נעװארן, נאך ב״ ז״ן אעכ;. א ■יענענדארישע םינוך עס איז אבער יעויז נעװען צו-שפעט. זײן איטעך יעװאכער גװ־ האט נישט מער אויםגעריאאטן די מיעא םון יארן. דעם 27 ־עצעכעע־ ססאז איז ער אויסנעגאנגען אין ר• ארעמם םין ז״נע טרײע ליבע תאכײדיב ^יעערעדיםע זג?עסעד גוס. 25 *320)? :אנענעניש א נעאעננהײט זיך צו באנ״םטערן און באזינען. רירנד זענען זײנע פארטרערטע אידער צום טויט פון זײנם א ױנגן תאמיך די דאזיקע אידער זענען מעכטייו און אײנדרוקספוא; דערבײ דער־ הויבט זיך נעזעאע איבער צײט און אאטער און װערט דער ריז, דער מענטש-באשיצער פון דורות. אויך דער עאטער יטוין, יםװאך און במעט באינך האט ער זיך נישט נעזוכט כאפרידיקן מיטן באוױן יטרײבן ער האט אומדער־ מידאעך נעארבעט צו אינדערן נויט און אײרן צװישן די םויערן ם•; זיין יטטעטא. פאר אאעמען האט ער נעהאט טדײםט-װעדטעך צוזא- ע ד א יי יי פ ע ד ,-*־ צװיעו ׳א און נ״ן, צװיעון ־ענעםאנס און אונםערגאנג, אזוי ײי :י• אונזי, אװי ווי אין אנדעיע לענדעי מינז א באד״נזנדן ״דייםן יידוב און אן די געהעיי־ע נזלובוזינוע רעב:: װי זמע מעמא און אומזזאיאנםװארטלעך באדאיןז עכ צו זיין א ״דייבער לימעראמ, בדי ביי אזא ריבםיקער געלעגנה״מ. בײ אזא אוי- דימאייע נייבמ צו הזןבן דעם םוט ארויסגוזאגן זיך ײעגן דעי עצם-לאגע פון אונזער ליטעראמור, וויןס איר לעבן און אונמערגאנג איז אפהענגיק פון איר מאובהשער לאגע? און ווי גרויס באדארז ז״ן די עםטעט״מע פארבלענדענ״מ פון דעמ יב־״בער פון די ״באמערקונגען״ אין דער ״נ. פאלקסצייטונג״, בדי איויםצוברענגען יטווארץ אויף וו״ם, אז מיינע רייד האבן ק״ן •זזייכוח :״במ געהאט צו דעם, צוליב װ#ס דער עולם איז זיך■ צונויפגעקומען — צו בערגעלםאנם פ״ערונג! אן עולס יעוואלוציאנערע ״דייסע ארבעטער איי געקומען בא־ גײםן בעדגעלםאנען, און איך האב מיט מ״נע ״אומטאקטיימעי' וועיטעי פארװאנדלמ די פייערלעבק״מ אין א דעמאנסטראציע פאי די בלוטיקע יעבט פון אונזער ימפיאך און ליטעראפור אין פוילן. זאל יימע מיר בעדגזךיסאן מוחל ז״ן דעם אומבבוד! אויף אייער ימפראך, הי מאלקין, ה״סמ עס: מאבן .־עװעי־אנסן (םיט דר״ פינמעלעך). אויף אייער •מפיאך הייסמ עם: ״קיצלען אין די פיאמעס דעם פ־אלעטאײ־מן לעיעי. וועלבעי •ממרעקמ ז״ ליבנסײײדיק אויס״. מא וועמען זימע — וויל איך וויםן — קיצלט איר אין די פיאטעס אויז די •מפאלטן פון א סאציאליסט״מער צ״טונג, אויב מיינע רייד זענען אין א״ערע אויגן א הםא? דעם ״דיימן פ־אלעםאריאט — פאי וועמען דעי קאמף פאי די פולע מלובהימע רעסם פון ייין ימפראך און ליטעיאטור — איי א לעבנססראגע — אים זיכער ניימט איר, הי מאלקין, האמ זיך דאסמאל פא־גאלאפידם. איי זענט זיך אל״ן איבערגעיממיגן אין אייער :עאפיפיימעי פל״סיק״ט, און דאס איז פאי א״ער צייטונג באמה א קליין ביםעלע אומבאקײעם עם האט א״ך אװדאי געפינטלם אין די אויגן פון דער הנחה. אז דאס מאך איך רעװעיאנםן פאר די כאװײרים, :״מט פאי תברים האט איר געמעגט װיםן: אז װען איך רעד װעגן די רעבט פון אונזער ימפיאך און ליטע־ ־אטוי פאי אן איבעטער־אוידיטאריע, מאך איך בבלל :״ממ ק״ן אר־ טאג־אפ״מן אונטעײמייד. מיר איז עקלהאפט און פרעמד די בלוטיקע דע• מאיקאציאנם־ליניע צװי־מן צװיי אדבעטעי־לאגערן, װעלבע באימעפמיקן זיך מיט קעגנזיימיקעי אוים־אטונג. די זעלביקע י״ד, װאם מיי האבן געהעיט פון בערגע־סאנען או״• ז״ן אקאדעמיע, האב איך געימײבן :אך מיפ א ־אר יאר צדריק אין דעי ״נייע־ צ״ט״ (זע מ״ן א־טיקל: ״דעד ״דיימער חאמע־ און די יידיימע פעדעי״) און :אך פײער אין די ״לים לעטע־" בעה איך בין געווען דא־ט מיטרעדאקטאי (זע: אימם קאנצעפציע) טאקע נאי אין דעי אםמאס־ פעי פון ײקזיספלאזן ררודער־קאמז איז מעגלעך געײען, אז א סאציא־ ׳1יסטיימע צייטונג זאל טאדלען מיין קויצן אויפטייט אויף דער בעיגעלסאן־ אקאדעמיע. עם ווייסט :יימט די יעבטע האנט. וואם די לינקע טוט צ• דעס •מ־״בער פון די ״באמע־קוננען״ האב איך ק״ן גיויסע טענות :יימט ע־ איז א נעאפיס. האט עי זיך איבע־געפל״סט פא־ אים האב איך נאר א״ן עצה: אז מען האלט •מויז ׳א א פעדעי אין האנט, דא־ף מען זיין גוט פאי״בטיק. מען קאן זיך :אך חלילה פאײמםעבן, , .. אלטער קאציזנע ג ע א פ י ט י ש עם איז אלעמאל גלייבער נ״מט צו ענטפעין אויף• *ע־זענלעבע אנגריפן אין דער םיעםע. עם פעלט ב״ אונז דער •מופט מיט דער אביעק־ סיווער מאם, און גערעבט בל״בט יענע־. װעלבער קאן דעס צוו״פן בע־ סעי אי״נזאגן אדער פאי־מר״ען. איך באדויער אבע־ :״מט, וואס איך טיעט דאם מאל אפ פון מיין פיינציפ. בדי אויסצונל״בן די פארדי״טע •וצרות פון איינעם אן אנגריף קעגן מיר. איך מ״ן, :עמלעך, דעס אנ־ גריף פון ד. ב. מאלקין — אן אויפגייענדיקן •מטערן אין דער ״נ״עי פאלקםצייטונג״ (ני 31). דער טענם׳מ האט אויף מיר א הטא געפונען: אין מיין רעדע אין ״נאװא־מצי״ אויף דער בערגעלםאן־אקאדעמיע האב איך ״קיין א״ן זאכלעך װארם נ״מט געזאגט וועגן רעם, צוליב װאם מען איז זיך צונויפ- נעקוסען, נאר אנגעפילט מיין רעדע מיפ פאליטי־טע קניקסן און ־עװעראנסן..." מיט דר״ פינטעלעך. די פינטעלעך זענען מאלקינס. אויף װעטעס אדדעם, הי מאלקין, זענען דאם געווען מ״נע רע־ װעיאנםן און אויף וועמעם אדרעס זענען עס א״ער פינטעלעך? צי מיינם איר םאקע באמת םיט אזעלכע עט״מע מיטלען צו מאסן א קאריעדע אין דער ״נ״ער פאלקםצ״טונג"? איך וויל א״ך אבעד קיין מוםר נ״מם זאגן. א־ך בין נאר אויםן פעםטצוימטעלן, או דער זין פון מיין קורצער רעדע (צען מינוט) האט אינגאנצן אויסגעםיפן אייערע אויערן, אנדער־מ װא־ט איד אט דעם •מטות נ״מט איבערגעחזרט אין א פאציאליסט״מער צ״םונג, אז מ״ן דעדע האט צום געגעבענעם מאמענט ק״ן ימייבות ני־מט נעהאט. װאם האבן דען געטזן מ״נע געערםע קאלעגן ב. קא־לינסקי און מ ראוויטימ, וועלבע האבן אויף דער זעלביקער אקאדעמיע גערעדט פאי מיר? זיי האבן אינגאנצן אויםגעטון אונזער ליבן גאםט — בערגעלסא• פון זיין פאקט״מער סביבה און גערעדט װעגן זיינע 20־יאריקע ליטעדא־ ־״מע פארדינםטן, געגעבן — אײיצוזאגן — אן אבסטראקטע עםטעט״מע אפזואצונג װעגן אים. דאם איז םאקע זייער פיין און :ייםראל און לע־ גאל און עםטעם״מ. דאם איז אבער א •מטאנדפוגקט, ײעלבער סר״דיקט. אי קונסט מיט לעבן זענען פ״ער מיפ וואםער, אז, בארײנדיק דאם אמתע ■יעבן. מאכם מען פםול די קונסט. איך נין געווען אין דער גליקלעבער לאגע, װאם איך האב געדאיפס ־עדן נאך זיי, און איך האב געהאלטן, אז פאר דער מאסן־פארואמלונג ־•עלבע מיר האבן געהאט אין טעאטער ״נאוואימצי״, זענען די עםטעטי״מע אפהאנדלונגען פון מיינע פאררעדנער פונקם גענוג, און אז סיאיז צ״ט אומצוקערן דעם ארויסגעצויגענעם העבפ צוריק אין ײאםער ארײן — דעם לעבעדיקן בערגעלסאן אין זיין לעבעדיקעד םטיביע האב איך געבעטן רערלויבענ״מ ביי דער פאדזאמלונג צו רעדן אין קעגנווארט פון אונזעי ה־מובן גאםם װעגן דער עצם־לאגע פון דעד ייד״מער ליטעראטור אויב פאר מ״נע קאלעגן איז בערגעלםאן םתם א •מ־יפט־מטעלעי מיט א גרויםן ליטערארישן נאמען — איז ער פאר מיר — קודם־כל— א •מײפטימטעלער פון ראטנפארבאנד, דער ער׳מפער ייד״מעי •מריפנדמטעי1•,•' זון יאםנפארבאנד, וועלכער האט באטדאטן די ײאיימעוועד טײבונע. און פאר מיר איז ראטנפאיבאנד דאם לאנד, װו די יידיימע ליטע־ ־אטור איז איינע פון די אפיציעל־אנערקענםע לאנד־ליטעיאטורן. ווו די ״די׳מע ימול איז א מלוכהימע, דאם ייד״מע געריבט — א מלובה־מעס ײ ייד״מע םוניציפאל־פארװאלטונגען אין רי יאיאנען מלוכהימע, און אפילו דאם ייד״מע פארלאג־ײעזן א מלוכה׳מעס, ווי אויך דאס םעאטע־ עס איז דעריבער דאם א״נציקע לאנד, װו די ״ד״מע ליטע־אם-ר האמ אלע אויםזיבםן צו ימלאגן געזונםע װארצלען אין באדן אר״ן. װי יעדע אנדערע נארמאלע ליםעראטור, און נ״מט אוטימײעבן אין םפקות