Literarishe bleter · 1930-06-20 · 25 (20.6.1930) · p. Seite 461

ײם 61♦■ זענען זיכער;ערעבט םיט דעם, װאס זײ זאנן, אז ״םיאגט׳עטייש אן אאקאהאא-סעקםואציםעט״, דאס תאוהדיקע •עעפט׳טען פון דער אװאנטור — פון א נוטן װיםקי, לטיטר, װאס טען האט עמעצװו געטרונקע;, ראס אצץ איז אבער נאד נוגע דער גרויסיטטאט. אין די קא״נע ׳צטעטאעך באקומט מען :י׳פט ק״ן אלקאהאר און ־ענע טעננע עענקען, װאם זענען פדיער געװען אוטעטום אויסנעםדרט, װי פעיאען אויױ א שנירא, זעט טען היינט נישט. און די אילקאהאא־ טת־ם אויד די נאםן נעהערן צו די אויםנאטען, טיין נאנןוע ױננט א־ז געװארן פארניבטעט צויןיב דער שכרות פון טיין פאטער. — איך יער״ב נראד איצט א טין אויטאביאנראפ־ע און איבערלעב פ־נראםנ״ רעם גרוייל פון יענער צ״ט — אוז א־ך קאן ק״ן אנרערע שטעלוננ צו דער פראגע נישט נעפינע;, י־די-: י. האניג. (פון ע. ע. קי־־= בוך ״גן־עדן אסעריקע״) אין קוסענדיקן ניםער ״ליס. בלעטעד״ וועלן סיר גענן א )וײייט קאםיסל £ון דעם זעלנן יוך א. :. ״אינעם מיט :דעאיייי טזואפלינען״ . איינם פון די סייםטעיהאפםםסע יעפארטאזיפן פון קי־דן. די רער?יס^ד^די׳שע ג?עםננר נ01. ±5 (120) פון װ. ע, רעאנאדד, א פראפעסאר אין װיםקאנםין, װ״טע־ •ו נאלדס ״סנון טיאיאן״, עדנאר לי טעםטערם זפ׳ון^ תססק5״ ''׳<'ןס1סו1)ו1^ און "0)119?!פזזקתא סזוד״ אין די ביכער אנט־ דעקט טען די םאציארע ׳עטרעםוננען פון אטעריקע, טען קריטיקירט... * * * יאם איז אטת. א־ך האלט דעס אאקאהאר־פאדבאט פאר אטע־ ־יקעם נרעםטן פארשריט זינט דער אפיעאפוננ פונס שקראפן־האנדר. באיםטיטט איך בין אויך דער אײנציקער םאציאריסט א־ן אטע־ ־יקע, װערכער איז פאר דער פראביהיש;. טעז פאלט אויך טיר אז אפיאו אז פו; א״נענעס ראנער — איז טע; רופט טיך. נאך טער װי פריער — פוריטאנעך א-ך ן.ײס אלץ;י״ .ואס ז.י .ןיי־ן טיך איבערצ״נ;: די טאג־טענרעכע פארנ־פטוננס-פאר;, ד■ קאראםארע קארופציע און אז יעדער רײכער אטעריקאנער קאז זיך פאריםאפ; װיפיר נאר ז״; האדץ נרוםט, נאנצע נאראנעז פו; ארע םארט; יטנאפס, דאם אויפװאקס; פיז א ניי. ריזיק פארברעבערטוס, רי הונדערטער טו־זנטער בוטרעגערם (אלקאהאר־יטטונרעדס), א־ז ז״ ד. ס ש א ר נ י / ב ע ר? י ן 1 יי ♦_ר_1 פא־ א טאדע־נער ״דייטער קורטור און פאר יידייס — רער איינצי־ קעי יצפראך פון אט דעד קיירטו־ א•; ראם, װאם טיר האבז טיט א פערטר יארהונדערט צוריק דו־כגעטאכט א•; א װירנע, א•; א װא־יטע — טאבן ראס א־צטער דוי־ך — ־אדיקאלע ״ד״טע אינטעלינענט; א•; א :ױ־יארק איז א יט־קאנא, א■; דעדיבער איז דער אזוי־נערופענער ״נאציאנאר־באר־ ׳עעװיזס״ פו; רי ״װאביםט;״ :עװען נייטט טעך װי רער םיטבאר פו; א•; פא־ רער א־יפװאבנדיקער ״דייבע־ קילטור אי; אטעריקע. א״ך ד• נ״עט־יאנג געגד־נדעטע קורטו־-נעזעריצאפט איז דאך, א״ננט־עך, א נעזעצרעך קינר פו; דעס ברוטדיסט; ״נאציאנאר־באר־ •טעװיזס״, װאם א־ז טעי־ ״נאצ־אנארי א״דער ״בארי״עװיםטי,״״ ןא־נס א״דער; זין פו; •וארטי). דר״ או; דדיים־נ פד״טאגם נאכאנאנד א־ז דעריס־נע; א״;•ו־-אדק דאס װאכנבראט ״װאך״. אזוי וױ אונטער דעם אר־ איז נייסט נעװען קיי; בפידויעעד קטץ, האט טע; געקענט או־ך ר״ענעז ״•ואך״, דאס ה״סט, אז דר״ או; דר״םיק װאכן נאכאנאנר האבן ט־ר אץ נװ־יארק פארטאנט א ר־כטיק; װאכנבלאט, װאם א-ז גע־ יסטאנע; אויך דער װאך פץ רע־ אויפװאכנדיקער טארערנע־ ״ד״סע־ קורטװ־ אץ אטעדיקע. פא־ רי ד־״ אץ דר״ס־ק װאכ;, װאם די ״•ואך״ איז דעריסינע;, האט זי באוױץ ז־ך א״נצוב-נער; נ״סט נאד אץ ד• הערצע־ פ•; ־ע־ ראדיקארע־ ״ד״סעד א־נטעריגענץ אץ אטעריקע, נא־ אויך טאקע (או; אפיצד — דער עיקר> ב״ ־ע־ שר״בע־״טע־ א-נטעל־• גענץ פץ אלע װערט־עק;. אץ דעריבער אױ א הי־״ס. װאס ד• קורטור-געזעליעאפט האט געראזט א״ננ״; ד־ ״װאך״. װעלבע האט נעקאנט װעדן דער אדנא; פץ דע־ נעזעריטאפט רי ״װאך״, װאם פרענט רע־ג״ז קיץ פא־װ אץ בעררץ, קיץ יואריטע אץ ב־ענאם-א־ידעס — פרענט װאך־איץ װאך-אױכ ברענ- נע; רעס ״ד״ס; ״נ־״בע־ אץ זיטירנאי־םט ןאפ-יו דעס נעננער״ע; נאר װי עם זאר נ״סט זיץ — טוץ ט־ד ז־ך רעבענע; טיט; טרוי־ עדיקן פאקט. אז ד■ ״װאך״ א־ז פארל״פיק טער נ״שטא און אז ט— אל״ן זענען ארעטער געװאח אי״ױ א נאנצער ״װאך״. טיר װעל; װידער װעי; אפגערים; אויפ א; אוטבאיםטיטטער צ״ט פץ אונזערע פעז אץ פיץ־ברירעי אץ אטעי־יקע, װעלכע פלענ; אונז װאך-איץ װאך־אויס בי־ענגע; נרים; ריבטיקע און צ־כט־קע פץ רעס ״די׳ש; אויפקוס אין אטער־קע, טיר װערן וױדער א טאר טוזן אנהוי־ בן לעבן פון די קארגע יריעות, װאם װארפן זיך רורך פץ צ״ט צו צ״ט א־ן דעד דארטיקער ״ד־שע פרעסע. ײעלכע נעפינט נ״עט ק״נ־ טאי נענוג פלאץ באר דעס אויפקוטענדיקן יידישן רעב; פון אטערי■ קע אץ טיי •ועל; װידער א טאר טוץ טאפ; אין דער פ־נסטער נאי עם װ־לט ז־ך נ״סט נרויב;, אז ד• ״װאך״ זאר װערן נאד א־נגאנצ; אפגעטעקט אץ אױסנעטעקט פץ רער יידישער געזעריסאפט־ רעכק־יט אץ אטעריקע. איך נר״ב ןאץ װיר אזוי נרויב;). אז דוקא דער אוטקוס פץ דעי ״•ואך״ װעט איר ברעננען א נייעס אויפקום. א־רע חם־דיס אץ פרײנש, װאם דענען פאר דער קודצער צייט נעװאר; אװי א־נאנ־ש פאיבונדן טיט רער ״װאך״, װעלן נעװים נישט -ע;, ב־ז ז״ װערן זי ני׳עט ברעננען צו א נײער תקומה. װאייס טיר דא, אץ אייראפע, קאנע; זיך נישט פארשסערן, אז די ׳סיץ־גענינ ק־עפטיקע און רי־פע ״ד־ישע קורטור-באװענוננ אין אטעריקע זאר בר״בז אז אז אייגענעס װעכנטצעכז ארגא;, זאל ברייבן יםטוס רניי דער נאנצער י־דייםער װערט? אץ טיר װארטן אויף א נייעם אנזאנ, מיר װארטן אויױיא נייעד ״װאי״ א־ער ״װאר״, פץ דער ״װאך״־פלאטפארסן פ־יי־ אץ באנ״סטע־־נג און אויך דרך־אדץ. מעז פלענט רערשפיר; א נרו־ס דרך-א־ץ צו די נעטד״ע אױפ־ ־•כטיקע ־ע־אקטא־; פון רער ״ײאך״, װאס פרענן יםר״ב; ז״ערע איטיקרע; אץ נאטיצ; נ״סט טיט; געװינלעכ; פאנטעז־פעז־טינט, נא־ צאקע כזינג ברוס ר״וויקכ א ר״ט-אי־ט״קל אדעד נאט״ן פרענט װירקן נייסט •וינציקעך װ• ז״נם א ריך דאם זעלבע איז אויך געװען ט־ט די אנדעי־ע צװײ דעראק־ טארן — טנחס אץ ל יטאפ־־א. איץ דעריבער א־ז אויך קיץ וױנדער נ״טט, ויוע; די ״װאך״ האט פץ םאטע אנהויב א; אי־ויסנע־ופ; צו ױך אזוי פ־ר יטנאה איץ פאי־- :•טעריננ טצד ד־ קאטוניםט;. די ״װאך״ פרענט תטיד ארויםטראג; א,״•־ דע־ אפענער שיץ יענע אקטוערע פראברעטע; אץ פ־אנ;, ײענן װעלבע ד• יירייעע קאט• :יםט; פרעגן ק״נטאר קיץ טוט נייטט האב; עםנטרעך צ־ ־ער;. דאם האט פא־ די קאטוניםט; נעיטטעקט טיט ״נאציאנאר־באי־ ״-•עװיזם״. און אט דער זערבער ״נאציאנאר־באריטעװיזס״ פץ דעי־ ״װאךי האט אויך אפנעיטראקן א נעװים; טייר פץ דער רעכט־נעיטטיטטע־ אינטער־נענץ אץ אטעריקע אט די דאזיקע העכט־נעיטטיטטע־אינטערינענט; האבן גאד א-נ־ :א:צ; פאמעם;, אז אויך טיד זענע; דאך נעװען ד־ זערכע ״נאציא■ נאר־בןזרשעװיקעם״ (נײטט אין דעם װורנאר; זץ פץ װארט) :אך טיט א פערטר-יאר-הונדעט ציריס, ײען מיר האבן אננעהויבן סעכיפן