Literarishe bleter · 1930-06-20 · 25 (20.6.1930) · p. Seite 460

בלסססר נוס. ׳320) 1ײ0 460 * אײער. האבן ארע האדצײן געהאכט. אין אונזערע ברױו האבן כ״ר ראטענויען נ״עט אג־עדש נערוםן, װי ״הער קיב-ץ-אײ . ♦ * * איך װײפ. אבעד גדאד דאס האב איך :ישט ^יב. מי ׳שטאדק איך זא< זיך נישט פרײען, װאם מײנע ביכער האבן אין דײמש^ונד אזעלכע נרויסע אויפראגעס, אזוי *צטארק בין איך א שונא פו; באנקעטן און בראװא-פאטיטערײ. איך זיץ מיר ליבער׳עט אין קא־ קיפאדניע און ׳טרײב ביײנע זאכן. א, ניין, גישט אין אײנזאטקײט, איך זע זײער א סך פרײנט, נאד באזונדער טשארר טיטאפילין או; דוגרעס פעירבענקס. טשאפיין איז א װונדערבארער ניענטש, באטיט עד ענטפערט :ייעט אוי:־ קײן בױיװ. עד איז א פאציאריסט א:; פארברענגט טיט דאריקארן, אויף צעפ־קענייט;עװיפע קרײזן, װאב האבן אױר איס דערפאר זײער פאדאיבר. איך קאן די געשיכטע פון זײן רעבן און פון זײן חתונה, עס איז געװען רגבירי אנדעי־ס, װי מען האט װעגן דעם גערײענט אין די צײטונגען. טשאפיין האט רי פיקס-אידעע, אז אין דער װעיט איז פאראן פאר יעדן ביענטיב א פורקומענע פרוי, — כוכײרא אויך;גאר אים. ראס איז איס אוט- טעגרעך ארויסצושראגן פון קאפ. אבער אינאנצן אויסעהײרט פון רער אירעע איז ער, אז ניען מוז צוערשט חתונה האבן בייט א; אומפויקומענעד, אײדער מען נעפינט א פורקומענע פרוי. ראג (אזו־ רופט מען רעפ טײעדן פעירבענקס) איז א־נ- גאנצן אנרערש, ער איז גאסטפרײנטרעך און אפן. איך װעי אי־ך אויך צוזאמענפירן מיט טשאפלינע;, כאטש. עס איז זײער שװער קומט צו מיר נאך ראננביטש, איד און טשאפרין װעט אײך זיך זיכעי* באפרײגדן. * * * פאדאיאר; איז בײ מיד געװען א דײטשער ד־כטעד קראוז- מא;. א זײער פרײנטרעכער חער זײן פאטער, טאמאס, שעץ איך ז״עי הויך רער ״צויבערבארנ־■ איז א נרויסארטיק ביך. זאי זײ;, אז כיאיז פרױואט, אבער ס־װערט א פ־ױואט געשעענייט פון יער; רעזעי איך האב דורך עטרעכע װאבן, װי ראננ איך האב דאס בוך נעיײענט — נעגרויבט, אז איך געפין זיך אין דאװאס, אין א םא- נאטאריע פאר רוננעז־קיאנקע, און אויב מ״נע מיט-פאציענטן האבן אננעהויכן אכיסר צופיר צו דעדן. האב איך עטרעכע ברעטער אי- כערגעמישט... * * * א־ך צייען ז״עד פײ דײטשע ביכע־ א'! -ײז ױננ•.] האב איך איע די־נזשע קראםיקעי נערייענש, װייל די אערערס האבז אונז געזאגט, אז דאכ איז זייעד װיכטיק. איך ביז אבעד בצויז דער- גאבנע; ביז נוםטאװ פרי־טא:, דארט האב איך אויפגעהערט. איצט יײעז איך טאדערנע ריטעדאטוד. * * * ניי;, דאם אײעז איך ני׳םט. די דייזע-׳טירדעדעד באשרייב; •טטענדיק דאס זערבע: א ריזנהאטעא, דעד ניאגארא-װאסערפאא, דעם בינעזער-קװארטאא אין נױ-יאדק אוז פיפט-עװענױ עם איז פארא; די מיםיסיפי, דאס ״שװאיצע באנד-, װו רי בוים-װאא װאקםט. עם איז דא קאריפאדניע, דאם קענינדײך פו; דזשעק ראנדא; או; די אויבםט־פארם פוז ריטעד בערבענק, װאם פארט די פירות, װאכ האט דעדפונד; די קרעיפפד־איד (א פרי, ,ױאפ איז נעפארט פו; א־אנז׳ם; און ציטרינעז) או; הזנדערט אנדערע װונדעד דעדנרייבט. עם איז פארא; קאיאדאדא, װו םינעפינע; זיך נאך איבעדנעבריבענע פו; ד• ״פיאנעד; פו; טערבי,, זקנים, װאס האב; טיט דרייםיק יאד צוריק אננעראדנט די םױיראייזאעז דיט זייער האב, נענאננע; אי; די בערנ, כדי נארד- און זירבער-כיינעפ צו אנטדעק; או; ארבעטן איצט אי; די גרוב; אום צו פארשפיצ; זייער טאנער; צוי; איז די ׳םורעד-קעצערס. עם א־ז פאדא; דער כשוך-ברענ פון פרארידא. װו די אנט- וױקרוננ, די קאנױנקטור־בוהוטה אי; דער טאדנאדא, דער װירבר- ״טטודעם האט א תר נעכואכט פון דעם האב און נוטס פון די קרינפ- :עװינעד — עפ איז דא... * * * אי; דער אכ׳עריקאנעד ציטעראטור װײז; זיך אוים די פאר- העלטענייטן צו בעםער;. דער פעריאד פו; דער זעצבסט-קריטיק האט נעיטאפן עטלעכע נוטע ביכעך פו; ד• װערק פון לעבעדיקע טחבר־ם װײזן זיך טיר אוים צו זײ; די װיכטיתסטע: דער טאבאר- א־בעטער-ראטאן ״קרײמעבצער״ פון עדיט ם. קעלא;, ל. לעװינ־ סאנס ,"ןח63ז31ק0״ דאם נראנדיעזע לידעדבוך "$£ז1,1 ס״ויד״ יא, א־ך האב נעבטן נעזעז אין קלײנעם טעאטער ״די געמער פון בליץ״. אבעד איך קאז באםת נישט אורטײלן װעגן דע־ דראטע, װײל זי איז א פארטישוננ פון פאקא-װאנזעטטי-פאל או; ריכטע־ישער פאנטאזיע. אבער אזוי װי איך האב טיך צװײ ־א־ באשעפטיקט טיט סאקא און װאנזעטטי, זענען טײנע נעדאנקעז נעכט; איז טעאטער נעשפרוננעז פון אײז פארנעשטעלטז עפ־זאד םון דעד װירקלעכק״מי אויפז צוױיט; עפיזאד פו; דע־ װי־קלעכ- קײט, ב׳שעת אויף דער בינע איז פארגעקוטען עפעם אויםגעט־אכטפ. דאס האט טיך ז״עד צעםישט. אזוי טוז עפ טעד-װ״נ׳קעד זײ;, ןועז עטעצער זעט א טײל פיז יײז פאטיליע-לעב; פא־נע״״־טעלט אײי־ דעד בינע. * * * יעת עתה קאז איך נישט. באזונדעדס ײאלט א־ך זײעד נע•־; :עװאלט פאיז ק״ז דוםלאנך װעז כיװאלט געהאט צייט. א־ז דײטש־ יאנד :׳; איך נעװעז פא־ דער טלחטה בײ טײז פר״נט ע־יק נוט- עגאו ערװין קי־ד, ם-ארדי :ז־גאפדין און א״פםאן םינקדעי קינך ע־ איז א ד־כטעד און האט אונטעד; נאטעז פאלקע־ אדו־ם- גענעב; א באנד ״םעדאפישע ארוטאדעטונגעז״; א־צט פאדנעטט ער זיך טיט אםטראנאטיע. קײז בעדליז בין א-ך געקוטע; טיט פ־עדעדיק װאן אידע; און זיך נעטדאפן טיט א םך םאציאייכט;; הינטער; שטאט בײ קארל קוימפקי. בײ דעד ״הײליקעד פאטיליע״, האב א־ך געטדאפ; צידעקופ — ער לעבט נאחי או; הערטאז טילער-פדאנקעז — יא, איך װײם, ער לעבט נאך - או; פ־׳צער או; פיל אנרערע. אויך קאדל ליבקנעכט, דעד נרויפעד טא;, איז דארמ געװע;. עד האט טיך אדוטגעפידט איז פארלאטענט און טיר נעװיזן, װו די םאציאלדיעטאקראט; פלענן עסן םיטאנ, או; דעדנאך, פון רער טיר אוים — דעם אנדעח שפײז-זאל, פו; די ״אנשטענדיקע לײט״. אזוי שמדענג איז נעװע; די צעשײדונג דע- טאלט. כיהאט זיך איצט א סך געענדערט, ײאם? ריכטיק. טיט ײאלטער ראטענוי האב איך ז־ך דעטאלט או־ך באקענט. ער האט אונז א״ננעלאוץ איז קײזערלעכ; אויטאטאביל• קלוב או; נעלאזמ םיעו״טטע פאר אונז פערװיד• קיביץ-אײער (קיבײז איז א זעלמענער פוינל, ענלעך אביםל צו א פאװע—־. ה.). איך האב דעטאלט צום ער׳טטן טאל נענעכן קיביץ-אײער — א־בעדיקנם א״ך דעב לעצט; טאל — או; האב דעריבער דערצײלט אלע טײנע בעדלינער םדײנט: דאטענוי האט אינז טכבד געװען מיט קיביץ-