Literarishe bleter · 1930-06-13 · 24 (13.6.1930) · p. Seite 445

זײס 445 7'570ר5)1'570 3 7 19057 012. 4 2 (519)* געקוקט און געזוכט עםעצן פון דעם פארסאלה. דערזעענײס אבער, אז קײנער איז אין דער הײם שוין נישטא, האט עד זיד שטארק פארװונדערט. ער האט נענוײנט, אז עס איז שוין שטארק שפעט, ער׳&ט א קוק טוענדיק אויפן װעק-זײגער, װאם איז נעשטאנען אין שלאױ- ציטער, װו די בעטן וענען שוין געװען פארבעט, האט ער דערוען, אז עם איז ערשט אבט א ז״גער ער האט זיך אנגעטון, זיך ארוטנעװאשן און אדײן אין עס- צ־טער. אויפן טי׳ט איז געװען צונענרײט א פדישטיק. עס האט זיך באלד באװיזן דאס ײננעלע הערי. — רו ביםט שוין אויפנעשטאנען? — האט פײע־ביאן אים געפרעגט. — יא... רי םאםע האט םיך אויפנעװעקט — און אין שול נײםטו נישט? — נײן, ה״נט נישט... אט דא שטײט פאר אײר פרישטיק. און דאס ײננעלע האט אים אננעװיזן אויױ דעט טיש, װו עס איז נע׳טטאנען א רײבער פרישטיק. נאר אנשטאט קאװע - א נלאז ניילך. — װו זענען דער טאטע און די מאמע? — ארבעטן אװעק... — האט הערי, װי א גרויסער געמאאד;. — די מאמע ארבעט אויח־... — אױדאי. — האט ראם ײננעלע נעענטםערט. — די מאמע און דעד טאטע ארבעטן יײדע אין אײן פאבריק. זײ שטײען-אויף זעקס א זײנער... פײערמאן האט ייד װידער ארומגעקוקט אין אלע װינקלען פון הוױ דורך דער אפענער טיד, ער האט דערזען רעם בוך-׳טראנק אין גאסט-צימער, רערמאנט זיך די געכטיקע צען ראאאר װאס דער א־בעטער האט נענעבן פאר דעס קאוב... און עם איז איס װ• קלאר געװארן עפעם פארבארגנם... דאם אװעקנענאננענע פארפאאק צו רע־ שװערער ארבעמ, די אײכטקײט, מיט װעאכער זײ האבן נענעבן צען דאאאר פארן קאוב, די ביכער, װאם זײ קויפן, די נוטטוטיקייט, רי ציפײדנק״ט און די מיארקײט, פון אײן זייט, און דאם נישט װערן זײערם אין דער פרי, םון דער אנדערער זײט — האט אים א• נעפרײט, אי באאומרויקט. ער האט זיך דערפיאט, װי ער װאאט ביזאהער נישט געװוסט פון עכטער שײנק״ט, פון עכטער אויפריכטיקײט און אויפ- אפפערוננ פאר אנדערע, פארן קאאס, פאר דעם צװײטן, פאר דע־ צוקונפט... א בענקשאפט האט אים ארומגענומען, א בענק׳טאפט נאך די צװײ מענטשן, װאם זענען אװעק אזוי װי אין געהײס צו דע־ איבעט, איבעראאזנדיק אים אאײן, נישט געקוקט אויױ זײער נאםטפרײנטאעכקײמ. ער האט געפיאט, אז ער מוז זײ זען, אויסדריקן זײ זײן בא- װונדערונג, באגײםטערוננ פאר אזא אעבן. אבער ער האט אויך געפיאט, אז ער װאאט זיך נעשעמט צו קוקן זײ אין די אויגן ארײן, ײי עם איז שװער צו קוקן אמאא אין א גמיסער איכטיקײט. און אפגעזעננדיק זיך מיטן ײננעאע, װאם האט דערקאערט. אז ער בא״בט אאעמאא אאײן אין דער הײם, װען טאטע-מאמע אדבעט, איז ער ארוים םון הויז און זיך נעאאזט צום םטאנציע ק״ן נױ-יארק, װי אין א נרויםער געהײמנים... אין םארלאג *גרינינקע בײמעלעך״ איז נאר־ װאם דערשינען א נײע זאמליננ מעשהלעך װאם פעלהער דערצײל־־ן *ן אליעזר שיבדלער פרײז 15 גרא&ן אויםן לאנער געםינען זיך םאלגנדיקע אױסגאבן םון א. שינדלער: 1) לידער *י1 גילדן 2) סרעמדע מעשהלעך פאר ײדישע קינדער 75 נר. מיט גאשטעלונגען זיך װענדן: _28 .מו 24' 8ז1<וו8?6)5 ,סח1ו^א_ א; אפנעבריטער, גא״ך אפגעטראגן. האט דער טשעדמאן אויסנערופן יענעמם נאמע;, און די ב־מע, װאס עד האט געגעבן און ער האט געקריגן רי אמתע אפראדיסמענטן... אבער באאד האט זיך געפונען א צװײטער בעאן צו שטיצן ־עס ארבעטער-קאוב... א דריטעד האט זיך אזוי גיך נ־שט געפונען, אבער די שטי- כ־וננ א־ז שוין נעװארן א נעהויבענע. פײערמאן איז שוין נעװען;־יער אויױ א נרויםן מאטעד־עאן רערפאאנ פארן קאוב, א־ן װעמענם;־רא ער א־ז שוין אא״ן געװארן שטאדק פארינטערעם־רט... רער טשעדמאן האט שוין אראפגעאאזט ־אויױ א פינפערא... — װער גיט פינױ דאאאר... ב־י ד־ פ־נױ ראאאר א־ז שוין די פויזע געװען דװקא א אענ-;ערע... אבער אט האט זיך אויםנעפונען דער ארבעטער, װאם האט פײערמאנען נעפירט פון טריין מיטן פארדא און האט צונעטראגן א ביא... — צען דאאאר ניט... און דער טשערמאן האט אויםגערופן דעס נאמען פון דעם א־יננט־יסער פון דעם פאדד-אויטאמאביא... הײםט עם, טאקע נישט ק״ן ארעמער... האט פײערמאן;א־קרעך א טראבמ געטון... און ד• נעאט-זאמאונג האט זיך פארצויגן ב־ז דער טשעדמאן א־ז געװארן מיאד און האט מתיד געמאכט צוצוטראגן צו דער טרי- בינע אפיאו אײנציקע דאאארן און האאבע דאאאדס... דער םך-הבא איז נעװען איבער צװײ הונדערט דאאאר... איױ־ אזא פומע האט זיך פײערמאן נישט נעריבט. הײםט עם, אז אדײנקומענדיק אין זאא תאט ער נישט ר־בטיק אפגעשאצט ־עס עואס, נעמ״נט, אז עס איז אן ארעמער; איצט זעט ער ערשט, אז עס איז א פאדמענאעכער עואם. ער האט א־נצװישן א פרעג נע- טון דעט טשערמאן: — זענען זײ טאקע אאע ארבעטער■.׳ — אאען — האט דער טשערמאן מ־ט שטאאץ א־ס פארזיכערט. און כר־ נ־שט צו זײן קײן איננער, האט ער פארדיכטי: — אפשר זענען דא עטאעכע נישט קײן ארבעטער, אבער נאויבט מיר, אז רי האבן טאקע נישט געגעכן... האט שוין פײערמאן זיך נעכאפט, אז דער זאא אאײן איז א־יך נישט אזא ארעמער, װי עד האט נעמײנט. עפעם א־ז ער נאד;־עםער, נערוימער נעװארן און די באאויכטונג ז״נע — אזא העאע. װי אזוי האט ער פריער, ב״ם ארײנגאננ, אזא טעות געהאטן האט ער שוין פארבראכט מיטן עואם אויך בײם באנקעט, ־־אם איז נאך דעם פראנראם א־מפראװיזירט נעװארן אין זעאבן זאא :־פא. ב־יס באנקעט אױ שוין דער עואס געװען א קאענערער מארגן ראט מען שוין נעמוזט נײן צו דער א־בעט און נישט אאע האבן ז־ך קענט־ק פארנומען צו זיצן אזוי שפעט. אבער פ״ערמאן האט שוין נעמוזט אפאײגן ויץ ךײזע א<;ה מארגן פרי. ער האט זיך גענומען נאכפרענן אויף א האטעא... — - צו װאס א האטעא? — האט דער ארבעטער, װאם האט א־ס אריבערנעפירט פון װאקזאא אויף זײן פארדא, נעזאגט. — א־ר װעט נעכטיקן בײ אונז... אויך די ױננע פרוי האט צונערעדט. — זיכער בײ א־נז. איר װעט ש־אאפן װי א גראף... — האט זי א שםייכא נעטון. און פײערמאן א־ז ארום אײנם אין דער נאכט שוין נעפארן אויפן פארדא צום אײננטימער פון זעאבן פארדא אויף נאכטאעגער. און קומענדיק אהין, האט ערשט די ױננע באאעבאםטע, נאכ־ ־עס, װי זי האט איר ״ננעאע געאײגט שאאפן, געמאכט אן אויפ-;אמע פאח גאםט. — שוין שפעטן — האט זיך פײערמאן נעבעטן. — אט װאם װעט מען פארשפעטיקןן — האבן זײ ב״דע נעשמײכאט. — איבעריקנם, װעט איר קאנען שאאפן שפעט. א זײנער דרײ איז מען ערשט שאאפן נענאננען. רי ױננע סרוי האט פײערמאנען אפגענעבן דעם נאםטצימער, ־װ ז־ האט אים אויםנעבעט און װינשנדיק אים גוטע חאומות, איז ז־ ארויס. אויף םארגן איז ער אויםגעשטאנען פרי... ער האט זיך אום־